Ở tuổi 6–7, nhiều trẻ đã đếm thạo tới 20, bắt đầu đọc được câu ngắn và thích được đố "khó hơn một chút". Đây cũng là lúc con có thể đi từ "nhìn ra" sang "giải thích được": không chỉ chỉ tay vào đáp án mà còn nói vì sao. Mỗi trẻ một nhịp, nên mốc tuổi ở đây chỉ là ước chừng.
Bài này gồm mười hai câu đố chia ba nhóm: quy luật, cân thăng bằng và xếp hàng. Trong mỗi nhóm, câu sau khó hơn câu trước. Bố mẹ chép ra giấy trong một hai phút, hoặc bày bằng đồ thật: hoa quả, thú bông, nắp chai. Cuối bài có cách gợi ý theo nấc và đáp án kèm lời giải để bố mẹ trò chuyện với con.
Bốn câu đố quy luật
Vẽ dãy hình lên giấy, để một ô trống ở cuối. Con nói hoặc vẽ thứ còn thiếu.
| Câu | Bố mẹ vẽ | Câu hỏi | Kỹ năng rèn |
|---|---|---|---|
| 1 | Tám ô: tròn đỏ, tròn đỏ, tròn xanh, tròn đỏ, tròn đỏ, tròn xanh, tròn đỏ, ô trống | "Ô trống là màu gì?" | Nhận ra đoạn lặp lại |
| 2 | Năm nhóm chấm: 1 chấm, 3 chấm, 5 chấm, 7 chấm, nhóm trống | "Nhóm tiếp theo có mấy chấm?" | Thấy dãy tăng đều |
| 3 | Ngôi sao, 1 tròn, ngôi sao, 2 tròn, ngôi sao, 3 tròn, ngôi sao, ô trống | "Sau ngôi sao cuối là gì?" | Quy luật lớn dần |
| 4 | Tròn đỏ, vuông xanh, tam giác đỏ, tròn xanh, vuông đỏ, ô trống | "Ô trống là hình gì, màu gì?" | Theo dõi hai thứ đổi cùng lúc |
Câu 4 là câu khó nhất nhóm: hình đổi theo vòng ba (tròn, vuông, tam giác), còn màu đổi theo vòng hai (đỏ, xanh). Nếu con chỉ nhìn một thứ, con sẽ đoán đúng nửa đáp án.
Bốn câu đố cân thăng bằng
Vẽ chiếc cân hai đĩa: đĩa nào thấp xuống là bên nặng hơn, hai đĩa ngang nhau là nặng bằng nhau. Nếu có móc treo áo, hai túi nhỏ và sợi dây, bố mẹ làm được chiếc cân thật để con thử.
| Câu | Chiếc cân cho thấy | Câu hỏi | Kỹ năng rèn |
|---|---|---|---|
| 5 | Quả táo ở đĩa trái thấp xuống, quả cam ở đĩa phải nâng lên | "Quả nào nặng hơn?" | Đọc chiếc cân |
| 6 | Cân thứ nhất: táo nặng hơn cam. Cân thứ hai: cam nặng hơn chanh | "Quả nào nặng nhất? Quả nào nhẹ nhất?" | Nối hai điều đã biết |
| 7 | Cân thăng bằng: một hộp ở bên này, hai quả bóng ở bên kia | "Hai hộp nặng bằng mấy quả bóng?" | Gấp đôi cả hai bên |
| 8 | Cân thăng bằng: bên trái một quả lê và ba viên bi, bên phải một quả lê và một chiếc hộp | "Chiếc hộp nặng bằng mấy viên bi?" | Bỏ thứ giống nhau ở hai bên |
Bốn câu đố ai đứng thứ mấy
Xếp thú bông thành hàng trên bàn để con nhìn thấy "đầu hàng" và "cuối hàng". Câu nào khó thì cho con xếp thử bằng thú bông.
| Câu | Đề bài | Câu hỏi | Kỹ năng rèn |
|---|---|---|---|
| 9 | Thỏ đứng trước gấu. Gấu đứng trước vịt | "Ai đứng đầu? Ai đứng cuối?" | Xếp theo manh mối |
| 10 | Năm con vật xếp hàng. Mèo đứng thứ hai tính từ đầu hàng | "Tính từ cuối hàng, mèo đứng thứ mấy?" | Đếm theo hai chiều |
| 11 | Gấu đứng thứ ba tính từ đầu hàng, và cũng thứ ba tính từ cuối hàng | "Hàng có mấy con?" | Vẽ ra để thấy |
| 12 | Thỏ, gấu, vịt xếp hàng. Vịt không đứng đầu, không đứng cuối. Thỏ đứng ngay sau vịt | "Ai đứng đầu hàng?" | Bắt đầu từ manh mối chắc chắn |
Gợi ý theo nấc và câu "con biết vì…"
Khi con im lặng nhìn tờ giấy, đừng vội nói đáp án. Đi từng nấc, chỉ sang nấc sau khi nấc trước chưa đủ:
- Đọc lại đề cùng con. "Con kể lại xem chiếc cân đang làm gì?" Nhiều khi con kẹt vì bỏ sót một chi tiết.
- Chỉ chỗ cần nhìn. "Con chỉ nhìn màu thôi nhé, bỏ qua hình." hoặc "Manh mối nào nói chắc chắn một điều?"
- Làm bằng đồ thật. Xếp thú bông, đặt nắp chai lên giấy, vẽ chấm cho từng con vật. Với trẻ tuổi này, tay làm thường đi trước đầu nghĩ.
Khi con trả lời, dù đúng hay sai, mời con nói trọn câu "con biết vì…". Ví dụ: "Con biết quả táo nặng nhất vì táo nặng hơn cam, mà cam lại nặng hơn chanh." Câu này giúp con tự kiểm tra lại cách nghĩ, và bố mẹ thấy được con kẹt ở đâu nếu con trả lời sai. Đáp án sai mà lý do có phần đúng thì khen phần đúng trước, rồi cùng xem lại phần chưa đúng.
Trong Dologi, câu đố "Cân thăng bằng" ở chủ đề Tư duy cũng đặt các khối lên cân hai đĩa, và con dựa vào chiều nghiêng của cân để suy ra khối nào nặng hơn, giống nhóm câu 5–8 ở trên.
Đáp án và lời giải ngắn
- Đỏ. Đoạn "đỏ, đỏ, xanh" lặp lại. Ô thứ bảy là đỏ đầu đoạn mới, nên ô thứ tám cũng đỏ.
- 9 chấm. Mỗi nhóm nhiều hơn nhóm trước 2 chấm: 1, 3, 5, 7, 9.
- 4 hình tròn. Sau mỗi ngôi sao, số hình tròn tăng thêm một.
- Tam giác xanh. Hình đi theo vòng tròn, vuông, tam giác nên ô thứ sáu là tam giác. Màu xen kẽ đỏ, xanh nên ô thứ sáu là xanh.
- Quả táo. Đĩa có quả táo thấp xuống, nên táo nặng hơn.
- Táo nặng nhất, chanh nhẹ nhất. Táo nặng hơn cam, cam nặng hơn chanh, nên táo nặng hơn cả chanh. Không cần đặt táo và chanh lên cùng một cân.
- 4 quả bóng. Một hộp bằng hai quả bóng, thêm một hộp nữa thì phải thêm hai quả bóng nữa.
- 3 viên bi. Hai bên đều có một quả lê. Bỏ hai quả lê ra thì cân vẫn thăng bằng, còn lại ba viên bi bên này và chiếc hộp bên kia.
- Thỏ đứng đầu, vịt đứng cuối. Hàng là thỏ, gấu, vịt.
- Thứ tư. Vẽ năm chấm, khoanh chấm thứ hai từ trái, rồi đếm từ phải sang: một, hai, ba, bốn.
- 5 con. Trước gấu có hai con, sau gấu có hai con. Hai cộng một cộng hai là năm.
- Gấu. Vịt không đứng đầu, không đứng cuối nên vịt ở giữa. Thỏ ngay sau vịt nên thỏ đứng cuối. Còn lại gấu đứng đầu.
Tóm lại
- Trẻ 6–7 tuổi đã giải được câu đố cần nhớ hai điều cùng lúc: hai thứ đổi trong một dãy, hai chiếc cân, hai chiều của một hàng.
- Bày bằng đồ thật khi con kẹt: thú bông, hoa quả, nắp chai giúp con thấy điều mà hình vẽ chưa cho thấy.
- Gợi ý theo nấc, từ đọc lại đề tới làm bằng tay, thay vì nói luôn đáp án.
- Mời con nói "con biết vì…" sau mỗi câu trả lời, cả khi đúng lẫn khi sai.