ลูกสอบได้คะแนนน้อย: พ่อแม่ควรพูดอย่างไร

ลูกยื่นข้อสอบให้แล้วก้มมองพื้น คะแนนต่ำกว่าที่เราคาดไว้ ในเวลานั้นประโยคอย่าง "ทำไมถึงเป็นแบบนี้" หรือ "ตอนเรียนทำอะไรอยู่" มักหลุดออกมาได้ง่าย แต่ประโยคแรกที่เราพูดมักเป็นตัวกำหนดว่าลูกจะเอาข้อสอบครั้งหน้ามาให้ดู หรือซ่อนไว้ บทความนี้เสนอว่าควรพูดอะไร ตามลำดับ คือ ใจเย็น ถามก่อน ดูข้อที่ผิดด้วยกัน แล้วตกลงแผนเล็ก ๆ

สองสามนาทีแรก: ใจเย็นก่อน แล้วค่อยถาม

คะแนนน้อยหนึ่งครั้งคือข้อสอบหนึ่งครั้ง ไม่ใช่คำตัดสินลูกของเรา ก่อนจะพูดถึงเนื้อหาข้อสอบ

• ขอบคุณที่ลูกเอามาให้ดูหรือเล่าให้ฟัง "ขอบใจนะที่เอามาให้แม่ดู" ลูกต้องรู้ว่าการพูดความจริงเป็นเรื่องที่ถูกต้อง
• หายใจช้า ๆ สักสองสามครั้ง ถ้ารู้สึกว่าเริ่มหัวเสีย พูดได้ว่า "ขอแม่ดูดี ๆ ก่อน เย็นนี้เราค่อยคุยกัน"
• คุยกันตามลำพัง อย่าพูดเรื่องคะแนนต่อหน้าพี่น้องหรือญาติ

ควรเลี่ยง	ลองพูดว่า
"ทำไมได้แค่นี้"	"ข้อสอบครั้งนี้หนูรู้สึกยังไงบ้าง"
"เพื่อนได้เท่าไหร่"	"ข้อไหนที่รู้สึกว่ายากที่สุด"
"ทำอะไรอยู่กันแน่"	"มาดูด้วยกันนะ"
"ถ้ายังเป็นแบบนี้อีก…"	"ครั้งหน้า ลองเปลี่ยนอะไรเล็ก ๆ สักอย่างกันนะ"

เด็กมักรู้ว่าอะไรผิดพลาดมากกว่าที่พ่อแม่คิด จึงควรถามก่อนตำหนิ

• "หนูคิดว่าทำไมข้อสอบครั้งนี้ถึงไม่ค่อยดี"
• "ตอนสอบมีอะไรเกิดขึ้นไหม เวลาไม่พอหรือเปล่า"
• "ส่วนไหนที่หนูคิดว่าทำได้ดี"

ฟังให้จบก่อนจะพูด ถ้าลูกเสียใจ ให้เอ่ยถึงความรู้สึกนั้นก่อน "หนูผิดหวังกับคะแนน แม่เข้าใจ" เด็กที่กำลังเสียใจจะรับคำแนะนำได้ยาก

ดูข้อสอบด้วยกัน

นั่งข้างลูกแล้วอ่านข้อที่ผิดทีละข้ออีกรอบ เป้าหมายคือหาว่าทำไมจึงผิด ไม่ใช่นับว่าผิดกี่ข้อ

ประเภทของข้อผิด	ลักษณะ	สิ่งที่ทำได้
ยังไม่เข้าใจเนื้อหา	ผิดแบบเดียวกันหลายข้อ	ทบทวนส่วนนั้น แล้วให้ลูกอธิบายกลับมาให้เราฟัง
รีบหรือคัดลอกผิด	รู้วิธีทำ แต่พลาดตอนขั้นสุดท้าย	ฝึกตรวจทานหนึ่งรอบก่อนส่ง
อ่านโจทย์ผิด	แก้โจทย์อีกข้อได้ถูกต้อง แต่ไม่ใช่ข้อที่ถาม	ขีดเส้นใต้คำสำคัญในโจทย์
เวลาไม่พอ	ข้อท้าย ๆ ว่างอยู่	ทำข้อที่มั่นใจก่อน ข้อยากไว้ทีหลัง
ประหม่าตอนสอบ	ที่บ้านทำได้ แต่ในห้องสอบลืม	ฝึกทำงานสั้น ๆ แบบจับเวลาที่บ้านให้คุ้นเคย

ถ้าลูกพลาดแบบเดียวกันซ้ำ ๆ นั่นเป็นเบาะแสที่มีประโยชน์ การแก้ข้อผิดพลาดแบบเดียวมักช่วยได้หลายข้อพร้อมกัน

แผนเล็ก ๆ หนึ่งอย่างสำหรับครั้งหน้า

หลังดูข้อสอบแล้ว ให้เลือกสิ่งที่เจาะจง หนึ่งอย่าง เพื่อลองทำด้วยกัน เรื่องเล็ก ๆ หนึ่งเรื่องที่ทำได้ดีมีค่ากว่าคำสัญญาใหญ่ ๆ ห้าข้อ

• เจาะจง: "ทำโจทย์ชนิดเดียวกันสามข้อทุกเย็น" แทนที่จะพูดว่า "ขยันขึ้น"
• สั้น: ครั้งละสิบถึงสิบห้านาทีก็เพียงพอ
• ลูกเป็นคนเลือก: เสนอสองสามทางเลือกแล้วให้ลูกเลือกอันที่อยากลอง
• นัดกันกลับมาดู: หลังหนึ่งสัปดาห์ ถามว่ามีประโยชน์ไหม และต้องเปลี่ยนอะไร

เมื่อข้อสอบครั้งหน้าดีขึ้น ให้ชมสิ่งที่ลูกทำอย่างตรงไปตรงมา "หนูทำโจทย์สามข้อทุกเย็นมาหนึ่งสัปดาห์ แล้วครั้งนี้ทำชนิดนั้นถูกหมดเลย" ถ้าข้อสอบครั้งหน้ายังไม่ดีขึ้น ให้ทำตามแผนต่อไปอีกสักพัก หรือลองวิธีอื่น

เมื่อไรควรคุยกับครู

• คะแนนน้อยต่อเนื่องหลายครั้ง ทั้งที่ลูกตั้งใจแล้ว
• ลูกดูกลัวการสอบมาก บ่นว่าไม่สบายบ่อย ๆ หรือไม่อยากไปโรงเรียนในวันสอบ
• เราไม่เข้าใจว่าทำไมลูกจึงผิด หรือลูกดูเหมือนไม่เข้าใจโจทย์

ถามครูว่าลูกมักติดตรงไหนในห้องเรียน และเราช่วยที่บ้านได้อย่างไร ถ้าความกังวลของเราไปไกลกว่าเรื่องการเรียน ก็ขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญได้เช่นกัน

สรุปสั้น ๆ

• ขอบคุณที่ลูกเอามาให้ดู ใจเย็น และคุยกันตามลำพัง
• ถามความคิดของลูกก่อนจะบอกความคิดของเรา
• ดูข้อสอบด้วยกันเพื่อหาประเภทของข้อผิด ไม่ใช่แค่นับข้อที่ผิด
• เลือกสิ่งเล็ก ๆ ที่เจาะจงหนึ่งอย่างไว้ลองในครั้งหน้า แล้วกลับมาดูหลังหนึ่งสัปดาห์

อ่านเพิ่มเติม: หาแบบรูปในข้อผิดพลาด: ทำไมลูกจึงผิดแบบเดิมซ้ำ ๆ