"Mẹ ơi nhìn này, con gắp được quả màu xanh rồi!"
Khoảng bốn tuổi, nhiều trẻ muốn tự làm mọi thứ: tự rót nước, tự kéo khóa áo, tự cầm kéo cắt giấy. Những việc đó đều cần mắt và tay làm cùng một đội. Mắt tìm chỗ cần tới, tay đi theo và chỉnh dần trên đường đi. Sự phối hợp này thường được gọi là phối hợp tay và mắt, và nó lớn lên nhờ luyện tập, không cần đồ chơi đặc biệt.
Bài này gợi ý ba trò đơn giản với đồ có sẵn trong nhà: xâu hạt to, gắp quả bông bằng kẹp, và dán hình dọc theo một đường kẻ. Trò nào cũng ngắn, vui và kết thúc bằng một khoảnh khắc "Con làm được rồi!" rất rõ.
Hạt, quả bông và hình dán đều là đồ nhỏ. Hãy chọn hạt to, ngồi gần khi con chơi, và cất hết đồ sau khi chơi xong, nhất là khi trong nhà có em bé hay trẻ mới biết đi.
Mắt và tay cùng làm gì
Mọi trò dưới đây đều luyện cùng ba bước:
- Nhìn: mắt tìm đích, ví dụ lỗ của hạt, quả bông hay đường kẻ trên giấy.
- Với tới: tay đưa về phía đích, chậm và có chủ ý.
- Xem lại và sửa: trượt rồi à? Thử lại, lệch sang trái một chút.
Nhanh không phải là mục tiêu. Làm chậm mà đúng mới là lúc con luyện được nhiều nhất, còn tốc độ sẽ tự đến sau.
Xâu hạt to
Cần có: hạt to (bằng gỗ hoặc nhựa), hoặc những đoạn ống hút to hay nui ống cắt ngắn, cùng một sợi dây giày hoặc một đoạn dây.
- Thắt một nút to hoặc buộc một hạt ở một đầu để hạt không tuột ra.
- Quấn chặt đầu kia bằng băng dính cho cứng, như đầu dây giày.
- Bắt đầu với năm, sáu hạt to. Con cầm hạt ở một tay, tay kia đẩy đầu dây qua lỗ, rồi kéo dây qua.
- Dễ hơn: cắm đứng một que khô hoặc một ống hút vào cục đất nặn rồi thả hạt từ trên xuống. Không có gì lắc lư, nên mắt chỉ cần nhắm cho đúng.
- Khó hơn: hạt nhỏ hơn, dây mềm hơn, hoặc xâu một chuỗi đủ dài để đeo.
Gắp bông bằng kẹp
Cần có: một chiếc kẹp nhỏ (kẹp trộn salad, kẹp gắp đường hay kẹp bếp loại nhỏ), quả bông len hoặc bông gòn viên, và hai cái bát.
- Gắp từng quả bông từ bát này sang bát kia.
- Chỗ khó là bóp vừa đủ chặt, rồi thả ra đúng lúc.
- Dễ hơn: đồ to và nhẹ hơn như bông gòn viên hay giấy vo tròn, hoặc dùng thìa to thay cho kẹp.
- Khó hơn: thả mỗi quả bông vào một ô của khay đá, hoặc phân loại vào các ô theo màu.
- Biến thành trò chơi: vẽ một khuôn mặt há miệng thật to lên hộp giấy, khoét lỗ ở miệng, rồi "cho quái vật ăn" từng quả bông một.
Dán hình theo đường kẻ
Cần có: giấy, một bút dạ nét to và một tờ hình dán nhỏ, ví dụ chấm tròn hay ngôi sao.
- Kẻ một đường đậm ngang trang giấy. Bắt đầu bằng đường thẳng, rồi thử đường lượn sóng, đường gấp khúc và đường xoắn ốc.
- Con bóc từng hình dán và dán lên đường kẻ, như những viên đá đặt dọc một lối đi.
- Bóc hình khỏi tờ đế đã là một việc khéo tay rồi. Với trẻ nhỏ hơn, hãy bóc sẵn một góc.
- Dễ hơn: vẽ các vòng tròn dọc đường kẻ để con biết dán vào đâu.
- Khó hơn: dán hình ở cả hai bên đường kẻ, hoặc đi theo hai đường khác màu.
- Kể thành chuyện: đường kẻ là con đường, còn hình dán là các bến đỗ của chiếc ô tô đồ chơi.
Chơi ngắn và vui
- Năm đến mười phút là đủ. Dừng lại khi con vẫn còn muốn chơi.
- Ngồi ở bàn, đồ dùng để trong tầm với.
- Khen sự cố gắng, không chỉ kết quả: "Con giữ sợi dây chắc thật đấy."
- Để con thử trước, chỉ giúp bước nhỏ nhất, ví dụ đưa hạt vào đầu dây.
- Quả bông rơi chỉ là thêm một lần thử, không phải lỗi.
- Nếu băn khoăn về sự phát triển khéo léo của đôi tay con, hãy hỏi bác sĩ hoặc cô giáo của con.
| Tuổi ước chừng | Thử gì |
|---|---|
| khoảng 3 | Thả hạt to vào que cắm trên đất nặn; chuyển bông gòn bằng thìa to hoặc kẹp to; dán hình to ở bất kỳ đâu trên một đường kẻ đậm (có người lớn ngồi gần) |
| khoảng 4 | Xâu hạt to vào dây có đầu quấn băng dính; gắp bông bằng kẹp giữa hai bát; dán hình theo đường thẳng hoặc lượn sóng nhẹ |
| khoảng 5 | Hạt nhỏ hơn, chuỗi dài hơn; thả mỗi quả bông vào một ô khay đá; dán hình theo đường gấp khúc và xoắn ốc |
Mốc tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác.
Trong Dologi, chủ đề Tập trung có câu đố "Chạm hết", trong đó con tìm mọi vật đúng yêu cầu, ví dụ mọi ngôi sao, rồi chạm vào từng cái. Mắt tìm, ngón tay theo sau: một phiên bản nhỏ trên màn hình của cùng sự phối hợp ấy, còn hạt, kẹp và hình dán giúp đôi tay bận rộn khi rời màn hình.
Tóm lại
- Phối hợp tay và mắt là khi mắt dẫn đường cho tay, và khoảng bốn tuổi là lúc rất hợp để chơi với nó.
- Xâu hạt to, gắp bông bằng kẹp và dán hình theo đường kẻ chỉ cần đồ có sẵn trong nhà.
- Đổi cỡ của đích để trò nào cũng dễ hơn hoặc khó hơn.
- Chơi ngắn, ngồi gần khi có đồ nhỏ, và dừng khi con vẫn còn vui.