"Vẽ ngôi nhà này bằng một nét: không nhấc bút, không đi lại đường nào hai lần." Đây là câu đố dân gian mà nhiều ông bà còn nhớ từ thuở nhỏ, và đến giờ vẫn làm trẻ thích thú. Có hình vẽ được một nét, có hình không, và có một bí mật nho nhỏ giúp ta biết hình nào thuộc loại nào.
Câu đố một nét rất tốt cho tư duy không gian và lập kế hoạch. Trẻ phải hình dung đường đi qua hình trước khi đặt bút, và khi bị kẹt, con học cách nghĩ lại về chỗ mình đã bắt đầu.
Luật chơi
- Giữ bút trên giấy từ đầu đến cuối.
- Vẽ hết mọi đường của hình.
- Không đi lại cùng một đường hai lần. Cắt ngang qua một đường tại một điểm thì được; đi dọc lại đường đó thì không.
Cho con thử vài hình: hình vuông, hình tam giác, hình vuông có một đường chéo, rồi tới ngôi nhà kinh điển có mái và hai đường chéo cắt ngang tường.
Bắt đầu ở đâu rất quan trọng
Đa số trẻ bắt đầu từ đỉnh mái nhà, và bị kẹt. Rồi con thử lại từ một góc khác, lại kẹt. Rồi thường là tình cờ, con bắt đầu ở một góc dưới, và thế là được.
Đó là phát hiện lớn: với một số hình, chỉ vài điểm bắt đầu là đi được. Hãy đề nghị con chấm một chấm ở chỗ bắt đầu mỗi lần thử, và tô chấm màu xanh khi thành công. Sau vài lần, một quy luật sẽ hiện ra.
Mẹo đếm
Với trẻ khoảng 8 tuổi trở lên, đây là một bí mật thú vị để cùng khám phá. Nhìn vào từng góc hoặc giao điểm của hình và đếm xem có bao nhiêu đường gặp nhau ở đó.
| Đếm được gì | Nghĩa là |
|---|---|
| Mọi điểm đều có số đường chẵn (2, 4, 6...) | Bắt đầu ở đâu cũng được, và sẽ kết thúc tại chỗ bắt đầu |
| Đúng hai điểm có số đường lẻ (1, 3, 5...) | Phải bắt đầu ở một trong hai điểm đó và kết thúc ở điểm kia |
| Nhiều hơn hai điểm có số đường lẻ | Hình không vẽ được bằng một nét |
Thử với ngôi nhà: hai góc dưới mỗi góc có ba đường (lẻ), mọi điểm khác đều có số đường chẵn. Vậy phải bắt đầu ở một góc dưới và kết thúc ở góc dưới còn lại, đúng như con đã phát hiện.
Đừng đưa bảng này cho con ngay từ đầu. Thay vào đó, hãy hỏi: "Mình cùng đếm số đường ở mỗi góc nhé. Những góc bắt đầu thành công có gì khác?" Tự phát hiện mới là phần hay nhất.
Những hình nên thử
Vẽ ra giấy, hoặc xếp bằng que kem hay ống hút:
- Dễ: hình tam giác, hình vuông, ngôi sao năm cánh vẽ bằng năm đường, số 8.
- Vừa: hình vuông có một đường chéo, ngôi nhà, phong bì đóng nắp.
- Khó: hình vuông có đủ hai đường chéo mà không có mái (có vẽ được không?), hai hình vuông đặt cạnh nhau chung một cạnh.
- Không thể: có những hình thật sự không vẽ được. Tìm ra vì sao cũng thú vị không kém giải được một hình.
Mỗi lần thử dùng một bút màu khác, hoặc lấy ngón tay dò trên hình in sẵn trước khi vẽ, để những lần sai không chồng chất trên trang giấy.
Để trẻ tự sáng tác hình
Khi con đã hiểu trò chơi, hãy mời con vẽ hình đố lại bố mẹ:
- "Con vẽ được một hình mà bố mẹ vẽ một nét được không?"
- "Con vẽ được một hình không thể vẽ một nét không? Sao con biết?"
- "Con có thể đổi một đường để hình không thể thành hình vẽ được không?"
Sáng tác và kiểm tra hình biến câu đố thành suy luận thật sự. Trẻ lớn có thể dùng mẹo đếm để kiểm tra hình của mình trước khi thử vẽ.
Trong Dologi, câu đố "Vẽ một nét" cho xem vài hình ghép bằng các đoạn thẳng và đề nghị con tìm hình vẽ được bằng một nét, còn câu đố "Đi một nét" đề nghị con tô lại cả hình mà không nhấc ngón tay.
Tóm lại
- Câu đố một nét: vẽ hết mọi đường mà không nhấc bút, không đi lại đường nào hai lần.
- Chỗ bắt đầu rất quan trọng; mỗi lần thử hãy chấm điểm bắt đầu và tìm quy luật.
- Đếm số đường ở mỗi điểm: đều chẵn thì bắt đầu đâu cũng được; hai điểm lẻ thì bắt đầu ở một trong hai; nhiều hơn hai điểm lẻ thì không thể.
- Để trẻ tự sáng tác hình và kiểm tra, hình vẽ được hay không vẽ được.
Đọc thêm: Tư duy không gian là gì? Xếp hình, mê cung và gấp giấy cho trẻ