Con mang về bài 46 + 27. Bố mẹ nghĩ sẽ thấy hai số đặt thẳng cột, cộng hàng đơn vị rồi "nhớ 1" sang hàng chục. Nhưng trong vở lại là 40 + 20 và 6 + 7, hoặc một dãy bước nhảy trên một đường kẻ. Bố mẹ chỉ cho con cách tính nhanh mình từng học, thế là con phụng phịu: "Cô không dạy thế!"
Chuyện này xảy ra ở rất nhiều nhà. Bài này giải thích vì sao ở trường có thể dạy cách khác, cách kèm con làm bài mà không làm con lẫn lộn, nên hỏi giáo viên điều gì, và khi nào thì nên chia sẻ cách của bố mẹ.
Vì sao ở trường có thể dạy cách khác
Nhiều trường ngày nay cho trẻ làm quen với cách tính nhẩm và vẽ sơ đồ trước, rồi mới học đặt tính theo cột muộn hơn một chút. Điều này khác nhau nhiều giữa các nước, các trường và từng giáo viên, nên bố mẹ chỉ nên coi đây là xu hướng hay gặp, không phải quy định.
Mục đích là giúp con thấy một số được ghép từ những gì: các chục và các đơn vị. Con hiểu 46 là bốn chục và sáu đơn vị thì sẽ hiểu vì sao đặt tính theo cột cho ra đúng kết quả, và dễ nhận ra khi đáp số trông có vẻ sai.
Cả hai cách đều đúng. Đặt tính theo cột không lỗi thời, các cách mới cũng không rắc rối vô cớ. Đó là những con đường khác nhau cùng lên một đỉnh đồi, và đáp số trên đỉnh là một.
Những cách tính bố mẹ có thể gặp trong vở
Mỗi trường gọi tên một khác, nên bố mẹ hỏi con xem ở lớp gọi từng cách là gì.
| Cách tính | Tính 46 + 27 theo cách này | Giúp con thấy điều gì |
|---|---|---|
| Tách số | 40 + 20 = 60, 6 + 7 = 13, 60 + 13 = 73 | Cộng chục với chục, đơn vị với đơn vị |
| Nhảy trên trục số | Từ 46 nhảy 20 tới 66, nhảy 4 tới 70, nhảy 3 tới 73 | Phép cộng là đi tiếp trên dãy số |
| Làm tròn số | 46 + 4 = 50, rồi 50 + 23 = 73 | Số tròn như 10, 50 làm phép tính dễ hơn |
| Vẽ chục và đơn vị | Mỗi chục một que, mỗi đơn vị một chấm; đủ mười chấm đổi thành một que | "Nhớ 1" thật ra là gì |
| Đặt tính theo cột | Cộng hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục, cộng hàng chục | Cách viết nhanh, dựa trên tất cả các cách trên |
Phép trừ cũng có những cách riêng. Với 52 − 17, con có thể đếm thêm trên trục số từ 17 lên 52, thay vì trừ từng chữ số.
Để con làm thầy giáo
Câu hữu ích nhất bố mẹ có thể nói là: "Con chỉ cho bố mẹ cách làm ở lớp nhé." Để con giảng lại từng bước, còn bố mẹ làm học trò. Giảng lại một cách tính bằng lời là một trong những cách tốt nhất để hiểu nó.
- Hỏi về từng bước: "Con làm gì trước?", "Sao con tách 27 thành 20 và 7?", "Con vẽ ra được không?"
- Nếu con bí, cùng con xem bài mẫu trong vở hoặc sách giáo khoa.
- Nếu bố mẹ cũng chưa biết cách này, cứ nói thật: "Hồi trước bố mẹ học khác. Mình cùng tìm hiểu nhé." Con thấy người lớn cũng học điều mới.
- Làm ngắn thôi. Nếu bài tập thành nước mắt, dừng lại và ghi vài dòng cho giáo viên biết con vướng ở đâu.
Hỏi giáo viên mẫu trình bày
Một câu hỏi ngắn với giáo viên có thể đỡ cho cả nhà nhiều buổi tối. Bố mẹ có thể hỏi:
- Xin một bài mẫu lớp trình bày thế nào, và ở lớp gọi từng bước bằng từ gì.
- Khi nào lớp thường học đặt tính theo cột, và ở nhà chỉ cho con cách đó có được không.
- Con thấy khó ở phần nào, và cô gợi ý ở nhà nên luyện gì.
Cho giáo viên biết con vướng ở đâu khi làm bài ở nhà cũng có ích cho cô: cô biết cần giảng lại phần nào trên lớp.
Khi nào và chia sẻ cách của mình thế nào
Chỉ cách của bố mẹ quá sớm có thể làm con rối khi con còn đang học cách ở lớp. Con dễ trộn bước của hai cách, ví dụ "nhớ 1" giữa chừng khi đang nhảy trên trục số. Con cũng có thể thấy mình phải chọn đứng về phía bố mẹ hay phía cô.
Vì vậy hãy đợi tới khi con đã vững: con làm đúng theo cách ở lớp và giải thích được. Khi đó:
- Gọi đó là "thêm một cách", đừng gọi là "cách đúng" hay "cách nhanh": "Đây là một cách khác hồi trước bố mẹ học. Mình thử xem có ra cùng đáp số không?"
- Làm cùng một phép tính theo cả hai cách và xem có ra cùng đáp số không. Nói chuyện với con xem con thấy cách nào dễ hơn, vì sao.
- Chỉ ra chỗ hai cách gặp nhau. Số 1 "nhớ" sang hàng chục khi đặt tính chính là mười chấm được đổi thành một que trong hình vẽ.
- Bài ở trường thì theo cách của lớp. Nếu giáo viên muốn con dùng một cách nhất định trong bài tập hay bài kiểm tra, con dùng cách đó ở trường.
Trong chủ đề Toán học của Dologi, câu đố như "Nhảy trên trục số" chỉ hỏi chú thỏ dừng ở đâu, không bắt theo cách viết nào, nên con tới được đáp số bằng cách nào mình thấy dễ hiểu.
Tóm lại
- Nhiều trường dạy tách số, trục số, vẽ sơ đồ trước khi đặt tính theo cột. Cách nào cũng đúng.
- Nhờ con chỉ lại cách làm ở lớp, bố mẹ làm học trò.
- Hỏi giáo viên bài mẫu trình bày và khi nào lớp học đặt tính theo cột.
- Chỉ chia sẻ cách của mình khi con đã vững, và gọi đó là "thêm một cách".
Đọc thêm: Toán tiểu học học những gì? Bản đồ kỹ năng theo từng độ tuổi và Tính nhẩm trong phạm vi 20: mẹo cộng trừ cho con.