Nhiều trẻ lần đầu dùng điện thoại hay máy tính bảng là máy của bố mẹ, hoặc một máy cũ được để lại cho con. Dù thế nào, chiếc máy thường đang được cài đặt cho người lớn: mở với mọi app, mọi giao dịch mua và mọi trang web. Vài phút với phần cài đặt có thể giúp nó an toàn hơn nhiều. Vì mỗi loại máy và hệ điều hành một khác, và các menu thay đổi sau mỗi lần cập nhật, bài này không hướng dẫn từng bước. Thay vào đó, bài liệt kê những điều nên kiểm tra, để bố mẹ tự tìm trong phần cài đặt của máy nhà mình.
Trước khi đưa máy cho con
- Xác định máy là của ai. Máy tính bảng dùng chung cả nhà và máy riêng của con cần những luật khác nhau. Nhiều gia đình bắt đầu bằng một máy dùng chung, để ở phòng chung.
- Dùng tài khoản hoặc hồ sơ dành cho trẻ nếu máy có. Nhiều hệ điều hành cho tạo một hồ sơ riêng cho trẻ, với giới hạn riêng.
- Cập nhật hệ điều hành và app. Bản cập nhật thường sửa các lỗi bảo mật.
- Gỡ những thứ con không cần. Xóa app dành cho người lớn, đăng xuất email, mạng xã hội và tài khoản mua sắm của bố mẹ.
Giới hạn thời gian
- Tìm phần cài đặt thời gian sử dụng có sẵn. Hầu hết hệ điều hành cho đặt giới hạn mỗi ngày, một khoảng "giờ nghỉ" (ví dụ ban đêm) hay giới hạn cho từng app.
- Cùng con lên kế hoạch giới hạn. Cài đặt phát huy tốt nhất khi đi kèm một thỏa thuận cả nhà cùng làm, không phải thay cho nó.
- Để máy ngoài phòng ngủ vào ban đêm nếu được. Sạc máy ở phòng chung giúp bớt cám dỗ.
Mua hàng
Mua nhầm trong trò chơi là bất ngờ khá thường gặp với bố mẹ.
- Yêu cầu mật khẩu cho mọi lần mua, kể cả tải app miễn phí.
- Tắt mua hàng trong app nếu hệ điều hành cho phép.
- Đừng để sẵn thẻ thanh toán trên máy con dùng, hoặc đảm bảo thẻ không dùng được nếu chưa có sự đồng ý của bố mẹ.
- Tìm cài đặt gửi yêu cầu mua về máy của bố mẹ, để mỗi lần mua cần bố mẹ duyệt từ một máy khác.
Quyền của app
App có thể xin quyền dùng camera, micro, vị trí, danh bạ và ảnh. Không phải app nào cũng cần những quyền đó.
- Xem lại quyền của từng app. Hãy tự hỏi: vì sao một trò tô vẽ lại cần biết vị trí của con?
- Tắt quyền không cần thiết. Thường có thể chỉ cho phép khi đang dùng app, hoặc không cho phép.
- Để ý khi app xin quyền mới sau một lần cập nhật.
Nội dung và trình duyệt
- Dùng phân loại độ tuổi. Kho ứng dụng có ghi độ tuổi; nhiều hệ điều hành cho chặn app trên một độ tuổi nhất định.
- Lọc trình duyệt web, hoặc ẩn hẳn đi với trẻ nhỏ chưa cần dùng.
- Bật tìm kiếm an toàn trong công cụ tìm kiếm và app xem video.
- Tắt tự động phát trong app video, để video này không kéo theo video khác.
- Ưu tiên app không có quảng cáo. Quảng cáo có thể dẫn trẻ tới nội dung và lời mời không dành cho trẻ.
Khóa phần cài đặt
- Dùng mật mã con không biết cho phần cài đặt và mua hàng.
- Kiểm tra rằng giới hạn không thể bị tắt chỉ bằng cách mở phần cài đặt.
Xem lại thường xuyên
Cài đặt không phải việc làm một lần là xong. Hãy xem lại vài tháng một lần, sau các bản cập nhật lớn, và mỗi khi con bắt đầu dùng một app mới. Nói chuyện với con về lý do có những cài đặt đó: trẻ hiểu lý do thì dễ tìm đến bố mẹ hơn khi có điều gì không ổn.
Dologi chỉ cần kết nối Internet: app không xin quyền camera, micro, vị trí hay danh bạ, và không có quảng cáo. Khu phụ huynh, nơi đặt thời gian chơi và xem báo cáo, chỉ mở sau một câu hỏi ngắn dành cho người lớn.
Tóm lại
- Chuẩn bị máy trước khi đưa cho con: hồ sơ cho trẻ, cập nhật, gỡ app và tài khoản của người lớn.
- Đặt giới hạn thời gian, yêu cầu mật khẩu khi mua và tắt mua hàng trong app khi có thể.
- Xem lại quyền của app, dùng phân loại độ tuổi và bộ lọc nội dung, ưu tiên app không quảng cáo.
- Bảo vệ phần cài đặt bằng mật mã, và xem lại mọi thứ vài tháng một lần.
Đọc thêm: Con dùng điện thoại bao lâu là vừa, và chọn app học thế nào cho an toàn?