"Mẹ giữ lại cái lõi giấy cho con nhé! Con cần nó làm đường lăn bóng!"
Lõi giấy cuộn bếp, lõi giấy gói quà nhà nào cũng có, ngày càng nhiều. Thay vì bỏ ngay, hãy giữ lại một thùng. Lõi giấy nhẹ, chắc, dễ cắt dễ dán, nên là vật liệu miễn phí tuyệt vời để xây, để ngắm và để làm thí nghiệm. Nhiều trò chơi xoay quanh không gian: đồ vật ở đâu, khớp với nhau thế nào, và quả bóng lăn sẽ đi về đâu.
Cần chuẩn bị
- Lõi giấy nhiều độ dài. Lõi giấy cuộn bếp và lõi giấy gói quà sạch hơn và dài hơn lõi nhỏ.
- Băng dính giấy, dễ bóc khỏi tường hơn.
- Kéo an toàn cho trẻ, có người lớn giúp khi cắt khe.
- Một quả bóng lọt qua lõi: bóng bàn, quả bông nhỏ, hoặc với trẻ lớn là viên bi. Bi có thể gây hóc cho trẻ nhỏ, nên chỉ dùng khi con đã hết thói quen cho đồ vào miệng.
Ống nhòm và kính viễn vọng
Dán hai lõi cạnh nhau thành ống nhòm, hoặc dùng một lõi làm kính viễn vọng.
- Chơi trò tìm đồ qua ống: "Mẹ nhìn thấy một thứ tròn tròn, màu đỏ." Nhìn qua ống thì tầm nhìn hẹp lại, nên con phải xoay người và tìm.
- Tả vị trí: "Nó ở phía trên cửa sổ, bên trái cái đồng hồ."
- Đổi vai: con tìm một thứ qua ống rồi gợi ý cho bố mẹ tìm.
Tháp và khung
- Dựng lõi giấy đứng thì xếp được tháp cao bao nhiêu? Hai lõi dưới, một lõi trên có vững hơn không?
- Cắt khe ngắn ở hai đầu để các lõi lồng vào nhau, rồi dựng khung, cây cầu hay ngôi nhà.
- Xếp các lõi nằm cạnh nhau thành bè hay hàng rào. Cần bao nhiêu lõi để đi hết chiều ngang cái bàn?
Mỗi lần đổ là một dịp để hỏi: "Chỗ nào yếu? Cái gì đỡ được nó?"
Đường lăn bóng
Dán lõi giấy lên tường, lên một thùng các-tông lớn hay mặt sau cánh cửa để làm đường cho bóng lăn. Có lõi để nguyên, có lõi cắt đôi theo chiều dọc thành máng hở.
- Bắt đầu với một lõi đặt nghiêng. Thả bóng vào đầu trên. Bóng sẽ ra ở đâu?
- Thêm lõi thứ hai hứng bóng và đưa bóng đi theo hướng ngược lại, rồi lõi thứ ba.
- Trước mỗi lần thả, hỏi con dự đoán: bóng có tới được cuối không? Có thể kẹt ở đâu?
Làm đường lăn nghĩa là phải hình dung đường đi của bóng trước khi nó chuyển động, một bài tập lập kế hoạch không gian rất hay.
Bóng lăn xa bao nhiêu?
Kê một lõi nghiêng trên bàn hay dưới sàn, để bóng lăn ra, rồi đánh dấu chỗ bóng dừng.
- Đo khoảng cách bằng thước kẻ, thước dây hay bước chân.
- Kê dốc hơn. Bóng có lăn xa hơn không? Kê thoải hơn rồi thử lại.
- Mỗi lần chỉ đổi một thứ: độ dốc, quả bóng, hay mặt sàn. Các nhà khoa học kiểm tra ý tưởng đúng như vậy.
Xếp lõi theo thứ tự
Cắt lõi giấy thành nhiều độ dài. Xếp hàng từ ngắn đến dài, hoặc dựng đứng thành bậc thang. Rồi hỏi: "Mấy lõi ngắn thì bằng một lõi dài?"
| Tuổi ước chừng | Thử gì |
|---|---|
| 3–4 | Nhìn qua ống; chồng hai, ba lõi; lăn quả bông qua ống |
| 5–6 | Ống nhòm và trò tìm đồ; xếp tháp; một dốc với bóng bàn |
| 7–8 | Đường lăn từ ba lõi trở lên; đoán bóng ra ở đâu; đo bóng lăn xa bao nhiêu |
| 9 trở lên | Đổi độ dốc và ghi kết quả; cầu và khung bằng lõi có khe; vẽ đường lăn ra giấy trước |
Mốc tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác.
Trong Dologi, câu đố "Dẫn nước tưới hoa" ở chủ đề Không gian đề nghị con xoay các ống để nước chảy từ bể tới chậu hoa. Cũng như đường lăn bóng, mỗi đoạn phải khớp với đoạn trước nó.
Tóm lại
- Giữ một thùng lõi giấy; chúng miễn phí, nhẹ, dễ cắt dễ dán.
- Ống nhòm và trò tìm đồ biến việc quan sát, tả vị trí thành trò chơi.
- Tháp, khung và đường lăn bóng rèn trẻ hình dung các mảnh khớp nhau ra sao và bóng sẽ đi đâu.
- Đo bóng lăn xa bao nhiêu là thí nghiệm đầu tiên: mỗi lần chỉ đổi một thứ.
Đọc thêm: Một chiếc hộp các-tông có bao nhiêu công dụng? Thử thách nghĩ khác