Tặng quà cho một đứa trẻ nhỏ, rất có thể cuối cùng con sẽ chơi với cái hộp. Với trẻ, hộp không chỉ là hộp: nó là ô tô, là hang động, là đầu rô-bốt, là giường cho gấu bông. Bản năng ấy là điểm xuất phát tuyệt vời để có chủ đích luyện tư duy sáng tạo.
"Thử thách chiếc hộp" rất đơn giản: một chiếc hộp các-tông bình thường có thể dùng vào bao nhiêu việc khác nhau? Bài này hướng dẫn cách tổ chức thành trò chơi cho cả nhà, cách làm cho ý tưởng nảy nở thêm, và nên làm gì với chúng sau đó.
Chuẩn bị thử thách
- Đặt một chiếc hộp thật trước mặt mọi người. Được nhìn và sờ giúp ích nhiều, nhất là với trẻ nhỏ.
- Hẹn giờ ngắn, hai hoặc ba phút.
- Nói to mọi ý tưởng trong lúc một người lớn ghi lại hoặc vẽ nhanh.
- Khi chuông reo, cùng đếm số ý tưởng.
Rồi hôm khác chơi lại, xem cả nhà có phá được kỷ lục không.
Những luật giúp ý tưởng tuôn ra
Vài luật nhỏ tạo khác biệt lớn:
- Không chê bai trong lúc hẹn giờ. Ý nào cũng được ghi, kể cả ý ngớ ngẩn. Ý ngớ ngẩn thường dẫn tới ý hay.
- Số lượng trước. Mục tiêu là thật nhiều ý; ý hay nhất để chọn sau.
- Nối tiếp ý của nhau. "Con thuyền!" có thể thành "con thuyền có cánh buồm" hay "tàu ngầm".
- Biến đổi chiếc hộp trong đầu. "Nếu nó khổng lồ thì sao? Nếu không có nắp? Nếu mình khoét một lỗ?"
Người lớn nên cùng tham gia với những ý thật, và đôi khi cố tình đưa ra ý thật lạ. Điều đó cho trẻ thấy suy nghĩ khác thường luôn được chào đón.
Chia ý tưởng thành nhóm
Khi hết giờ, cùng nhìn danh sách và chia ý tưởng thành từng nhóm. Đây là lúc thấy con nghĩ linh hoạt tới đâu:
| Nhóm | Ví dụ ý tưởng |
|---|---|
| Thứ để ngồi lên, đi lại | Ô tô, thuyền, tên lửa, toa tàu |
| Chỗ để ở, để chơi | Ngôi nhà, hang động, cửa hàng, sân khấu rối |
| Đồ chơi | Cái trống, khung thành, mê cung cho viên bi |
| Thứ để mặc, đội | Mũ rô-bốt, bộ hóa trang, chiếc giày khổng lồ |
| Đồ dùng có ích | Hộp đựng đồ, bậc để đứng lên, xe trượt |
Nếu mọi ý tưởng đều nằm trong một nhóm (ví dụ toàn xe cộ), điều đó hoàn toàn bình thường. Lần sau, hãy nhẹ nhàng hỏi: "Nó còn có thể là gì mà không phải để đi lại?" Chuyển được sang nhóm mới là dấu hiệu của tư duy linh hoạt.
Làm thật ý tưởng con thích nhất
Chọn một ý và thật sự làm ra nó khiến thử thách trở nên sống động.
- Bình chọn ý yêu thích và làm ra bằng băng dính, kéo (có người lớn), bút màu và đồ linh tinh trong nhà.
- Thử nghiệm. Con thuyền có nổi trong chậu tắm không? Mê cung cho viên bi có chạy không?
- Cải tiến. "Làm sao cho nó tốt hơn?" biến tư duy sáng tạo thành giải quyết vấn đề.
Đứa trẻ tưởng tượng ra rô-bốt bằng hộp rồi đội nó đi khắp nhà đã trải qua trọn một vòng: tưởng tượng, chọn, làm, thử, cải tiến.
Cùng trò chơi với đồ vật khác
Khi con đã quen trò chơi, hãy thử với những đồ vật quen thuộc khác:
- Chiếc tất: con rối, quả bóng, khăn lau bụi, túi đựng bi.
- Chiếc kẹp giấy: cái móc, kẹp sách, bức tượng tí hon.
- Chiếc thìa gỗ: dùi trống, micro, con rối vẽ mặt.
- Chiếc khăn tắm: áo choàng, thảm dã ngoại, dòng sông cho thuyền đồ chơi.
Đồ vật nhỏ thì khó hơn vì chúng chưa giống đồ chơi, nên hợp với trẻ lớn hơn.
Gợi ý theo độ tuổi
- 4–5 tuổi: dùng hộp thật, không hẹn giờ, nghĩ ra ý nào thì diễn luôn ý đó.
- 6–7 tuổi: hẹn giờ hai phút, đếm số ý, cùng bố mẹ chia nhóm.
- Từ 8 tuổi: đặt mục tiêu số ý, tự chia nhóm, thử đồ vật khó hơn hoặc những câu "nếu như".
Tóm lại
- Thử thách chiếc hộp: trong một khoảng thời gian ngắn, tìm được bao nhiêu công dụng cho một chiếc hộp các-tông?
- Không chê bai khi đang hẹn giờ, hướng tới thật nhiều ý, và nối tiếp ý của nhau.
- Chia ý tưởng thành nhóm và khuyến khích con chuyển sang nhóm mới.
- Làm và thử ý tưởng yêu thích nhất, rồi chơi lại với những đồ vật quen thuộc khác.
Đọc thêm: Tư duy sáng tạo: khuyến khích con nghĩ ra nhiều cách giải