Đầu năm học, nhóm phụ huynh của lớp bắt đầu bàn chuyện học thêm: lớp toán, lớp tiếng Anh, lớp vẽ, lớp bơi. Nghe mãi, bố mẹ dễ lo: nhà mình không cho con học thì con có thua bạn không?
Học thêm không tốt cũng không xấu. Có lớp giúp con rất nhiều, có lớp chỉ làm con mệt. Bài này gợi ý năm điều nên cân nhắc trước khi đăng ký, để quyết định dựa trên chính con mình chứ không dựa vào việc nhà khác làm gì.
Học thêm để làm gì?
Câu hỏi đầu tiên không phải "lớp nào tốt" mà là "con học thêm để làm gì". Mỗi mục đích dẫn tới một lựa chọn khác nhau.
| Mục đích | Câu nên tự hỏi |
|---|---|
| Con đang theo không kịp ở lớp | Con hụt phần nào? Giáo viên ở trường nói gì? |
| Con học tốt, muốn học sâu hơn | Con có tự muốn không, hay bố mẹ muốn? |
| Con thích một môn như vẽ, bơi, nhạc cụ | Con có hỏi về nó nhiều lần, không chỉ một lần? |
| Bố mẹ cần chỗ gửi con sau giờ học | Có cách trông con nào nhẹ nhàng hơn không? |
Viết mục đích ra một dòng. Nếu không viết được, hoặc câu trả lời là "vì bạn con đều học", thì nên chờ thêm và quan sát con đã.
Tuần của con còn bao nhiêu giờ?
Thử lấy một tờ giấy, kẻ bảy cột cho bảy ngày, rồi tô những giờ đã có việc: giờ ở trường, đi lại, ăn, ngủ, bài tập về nhà. Phần còn trống là thời gian con được chơi, nghỉ, ở cùng gia đình.
Trẻ cần những khoảng trống đó. Lúc chơi tự do, con tự nghĩ ra trò, tự xoay xở khi chán, tự làm lành với bạn. Lúc ngồi không, con có chỗ để mơ mộng. Một lớp học thêm lấy đi vài giờ trong số này, cộng cả thời gian đưa đón.
Một vài dấu hiệu cho thấy lịch có thể đang quá kín:
- Con hay mệt, dễ cáu vào những ngày có lớp.
- Con không còn buổi nào chỉ để chơi.
- Bữa tối và giờ đi ngủ thường bị lùi vì lịch học.
- Con nhắc tới lớp học bằng giọng uể oải, hoặc tìm cách tránh.
Mỗi trẻ chịu được một nhịp khác nhau. Có trẻ thích bận rộn, có trẻ cần nhiều thời gian yên tĩnh. Nhìn vào chính con sẽ đúng hơn đếm số lớp của nhà khác.
Hỏi ý kiến của con
Ngay cả trẻ 5–6 tuổi cũng có ý kiến về chuyện này. Hỏi bằng câu mở, không gợi ý trước câu trả lời:
- "Con có muốn học thêm cái gì không? Vì sao?"
- "Nếu có thêm một buổi chiều rảnh, con muốn làm gì?"
- "Ở lớp, phần nào con thấy khó nhất?"
Câu trả lời có thể làm bố mẹ bất ngờ. Đứa trẻ bố mẹ tưởng cần học thêm toán lại nói con chỉ khó ở bài có lời, mà phần đó luyện ở nhà được. Đứa trẻ bố mẹ tưởng sẽ thích lớp vẽ lại muốn học bơi cùng bạn.
Không phải lúc nào cũng làm theo ý con. Nhưng con được hỏi thì dễ hợp tác hơn, và khi đi học, con biết vì sao mình học.
Thử cách nhẹ hơn trước
Nhiều khi một lớp học thêm không phải là cách duy nhất. Trước khi đăng ký, có thể thử:
- Nói chuyện với giáo viên ở trường. Giáo viên thấy con học hằng ngày, biết con hụt ở đâu và có thể gợi ý cách giúp ở nhà.
- Mười lăm phút mỗi ngày cùng con. Một trò chơi đếm, một câu đố, một cuốn truyện đọc chung. Ngắn mà đều thường hiệu quả hơn một buổi dài mỗi tuần.
- Hoạt động không cần lớp. Muốn con vận động thì đi bộ, đạp xe cuối tuần. Muốn con vẽ thì bày giấy, bút màu ở một góc nhà.
- Mượn trước, mua sau. Muốn con thử một nhạc cụ hay môn thể thao, hãy tìm buổi học thử hoặc mượn dụng cụ trước khi đăng ký cả khóa.
Thử vài tuần rồi nhìn lại. Nếu con tiến bộ, có thể không cần học thêm. Nếu con vẫn gặp khó, bố mẹ đã hiểu rõ hơn con cần giúp ở đâu.
Nếu học, chọn lớp thế nào?
Khi đã quyết định cho con học, vài tiêu chí giúp chọn lớp phù hợp:
- Lớp nhỏ, giáo viên biết tên và biết chỗ khó của từng trẻ.
- Học để hiểu, không chỉ làm thật nhiều bài. Hỏi giáo viên một buổi học diễn ra thế nào.
- Gần nhà hoặc tiện đường, để thời gian đi lại không ăn hết giờ nghỉ.
- Cho học thử một hai buổi trước khi đóng cả khóa.
- Không thêm bài tập về nhà quá nhiều chồng lên bài của trường.
Hẹn với con một mốc để cùng nhìn lại, ví dụ sau sáu đến tám tuần: con có thích không, có mệt không, có tiến bộ ở điều mình nhắm tới không. Ngừng một lớp không hợp không phải là bỏ cuộc, mà là điều chỉnh.
Nếu mục đích là rèn cách suy nghĩ hơn là học trước chương trình, vài câu đố ngắn ở nhà cũng là một cách. Trong Dologi, câu đố xoay quanh so sánh, tìm quy luật và suy luận, con chơi theo nhịp của mình trong vài phút mỗi ngày, không cần thêm một buổi đưa đón.
Tóm lại
- Bắt đầu bằng mục đích: con học thêm để làm gì. Không viết được một dòng thì chờ thêm.
- Đếm giờ trống trong tuần của con. Chơi tự do và nghỉ ngơi cũng là việc quan trọng.
- Hỏi ý kiến của con và thử cách nhẹ hơn trước khi đăng ký.
- Nếu học, chọn lớp nhỏ, cho học thử, và hẹn mốc cùng con nhìn lại.
Đọc thêm: Đừng so sánh con với bạn: mỗi trẻ một nhịp lớn lên và Toán tư duy là gì? Khác gì toán ở trường, có cần cho con đi học thêm không.