Con ngồi thụp xuống, chống hai tay xuống sàn rồi bật về phía trước, một lần, hai lần. Không tiếng động, không lời nào. "Con thỏ à?" Con lắc đầu. Lại bật thêm một cái, lần này miệng há thật to. "Con ếch!"
Diễn con vật không lời là một trong những trò chơi gia đình đơn giản nhất. Người diễn phải nghĩ xem con vật di chuyển thế nào và thể hiện bằng cả cơ thể. Người đoán phải nhìn thật kỹ: chân chuyển động ra sao, nhanh hay chậm, to hay nhỏ. Trò chơi không cần đồ dùng gì, chơi được trong phòng nhỏ, và dễ dừng khi đến giờ ăn cơm.
Cách chơi
- Một người chọn một con vật và giữ bí mật.
- Người đó diễn mà không nói và không bắt chước tiếng kêu.
- Những người khác đoán. Người diễn chỉ được gật hoặc lắc đầu.
- Ai đoán đúng thì diễn tiếp. Với trẻ nhỏ, cứ lần lượt mà diễn.
Thống nhất vài dấu hiệu trước khi chơi: gật là "đúng", lắc là "sai", lắc lắc bàn tay là "gần đúng". "Gần đúng" giúp ích rất nhiều: đoán "con chó" khi người diễn là con sói thì xứng đáng được một cái lắc tay.
Với trẻ nhỏ
Trẻ bốn, năm tuổi thường biết nhiều con vật nhưng khó chọn nhanh một con, càng khó giữ bí mật. Vài cách giúp con:
- Thẻ hình. Vẽ mười con vật lên thẻ nhỏ: ếch, chim, ốc sên, cá, mèo, voi, rắn, cua, ngựa, chim cánh cụt. Người diễn rút một thẻ, không cho ai xem.
- Ít lựa chọn hơn. Bày ba thẻ ngửa. Người diễn thì thầm cho bố mẹ biết mình chọn con nào, những người khác đoán trong ba con đó.
- Có tiếng trước. Những ván đầu cho phép kêu tiếng con vật. Sau đó mới chơi không tiếng.
- Bố mẹ diễn trước. Diễn chậm và rõ, để con thấy thế nào là gợi ý tốt: chân, tay, đầu, tốc độ.
Nếu con lỡ nói luôn đáp án trong lúc diễn, cứ cười và bắt đầu ván mới. Giữ bí mật cũng là một phần trò chơi đang rèn, và cần thời gian.
Đổi luật
Khi trò chơi cơ bản đã dễ, đổi một luật. Mỗi luật thay đổi điều người diễn phải nghĩ và điều người đoán phải nhìn.
| Luật | Điều gì thay đổi |
|---|---|
| Quay chậm | Con vật di chuyển thật chậm. Mỗi động tác phải rõ ràng |
| Tua nhanh | Con vật di chuyển thật nhanh. Người đoán phải nhìn kỹ hơn |
| Khổng lồ hay tí hon | Con kiến khổng lồ, con voi tí hon: kích thước không giúp được gì, chỉ cách di chuyển mới giúp |
| Cả một cảnh | Không chỉ con vật mà cả việc nó đang làm: con mèo ngủ dậy, con chim làm tổ |
| Đứng hình | Khi có người vỗ tay, người diễn đứng im. Đoán được từ tư thế đứng yên không? |
| Hai người cùng diễn | Hai người diễn cùng một con vật, không bàn trước với nhau |
Người xem phải để ý những gì
Người đoán không chỉ hét tên con vật. Muốn đoán đúng, họ phải:
- nhìn cả cơ thể, không chỉ nhìn tay;
- nhận ra điểm đặc biệt của cách di chuyển (nhảy, trườn, vỗ cánh);
- so với những con vật mình biết ("đi bằng bốn chân, nhưng chậm, cổ dài");
- đổi câu đoán khi có gợi ý mới.
Bố mẹ có thể làm rõ điều này bằng cách hỏi sau mỗi ván: "Sao con biết đó là con ốc sên?" Giải thích vì sao mình đoán là cách tốt để tập nói ra những gì mình quan sát được.
| Tuổi (ước chừng) | Thử gì |
|---|---|
| 4–5 | Thẻ hình; ba thẻ ngửa; ván đầu được kêu tiếng; bố mẹ diễn trước |
| 6–7 | Thẻ bí mật; quay chậm và tua nhanh; nói vì sao mình đoán |
| 8–9 | Diễn cả một cảnh; khổng lồ hay tí hon; "gần đúng" cho câu đoán gần |
| 10 trở lên | Con vật ở những nơi xa; cảnh có hai con vật; diễn cả một câu chuyện không lời |
Tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác.
Trong Dologi, chủ đề Tập trung có những câu đố như "Nhìn theo cốc": các chiếc cốc đổi chỗ cho nhau, con dõi mắt theo chiếc cốc đang giấu đồ vật. Giống như đoán con vật qua động tác, đó là chuyện nhìn kỹ chuyển động cho tới cuối.
Tóm lại
- Một người diễn con vật không lời, không tiếng, những người khác đoán, câu trả lời chỉ là gật hay lắc đầu.
- Thẻ hình, ba thẻ ngửa và cho kêu tiếng ở ván đầu giúp trẻ nhỏ cùng chơi được.
- Quay chậm, tua nhanh, con vật khổng lồ và diễn cả cảnh giúp trò chơi luôn mới.
- Hỏi "Sao con nghĩ vậy?" biến việc nhìn thành việc kể lại điều mình thấy.
Đọc thêm: Trò chơi làm theo hiệu lệnh: rèn khả năng tự kiềm chế cho trẻ