Một bàn tay thò vào túi. Đôi mắt ở lại bên ngoài. "Nó lạnh… nhẵn… một đầu tròn tròn… là cái thìa!"
Không được nhìn, con phải gom manh mối bằng đầu ngón tay, nói chúng thành lời và suy luận ra đáp án. Đây là trò chơi yên tĩnh và rất tập trung: trong một hai phút, mọi sự chú ý dồn vào một bàn tay. Bài này hướng dẫn cách chơi và cách để trò chơi lớn dần theo con.
Cần chuẩn bị gì
- Một chiếc túi không nhìn xuyên qua được: túi vải, vỏ gối, hoặc một chiếc tất dài cho đồ nhỏ. Hộp các-tông khoét lỗ vừa bàn tay cũng dùng được.
- Tám đến mười món đồ quen thuộc: cái thìa, chìa khóa, bút chì, quả bóng, quả cam, ô tô đồ chơi, kẹp quần áo, cái lược, miếng bọt biển, cái cúc.
Chỉ chọn đồ an toàn: không sắc nhọn, không dễ vỡ, không nóng, không dính.
Cách chơi
- Giấu một món đồ vào túi khi con quay đi chỗ khác.
- Một bàn tay thò vào. Không nhìn trộm.
- Mô tả trước khi đoán. Con nói ba điều về thứ mình sờ thấy: "cứng, dài, lạnh". Sau đó mới gọi tên.
- Lấy ra và kiểm tra.
Bước thứ ba là trái tim của trò chơi. Thiếu nó, trẻ buột miệng nói ý đầu tiên. Có nó, con chậm lại, gom bằng chứng và tìm từ để diễn đạt. Và nếu đoán chưa đúng, lời mô tả cho thấy vì sao: "Con bảo nó tròn. Con sờ lại xem: chỗ nào cũng tròn à?"
Từ ngữ cho điều bàn tay cảm nhận
Trẻ thường cảm nhận được nhiều hơn mức nói ra được. Hãy đưa từ cho con trong lúc chơi.
| Điều cần để ý | Từ hữu ích |
|---|---|
| Bề mặt | nhẵn, ráp, sần sùi, mịn như bông |
| Độ cứng | cứng, mềm, bóp lún được, uốn được |
| Độ ấm | lạnh, mát, ấm |
| Hình dạng | tròn, dẹt, dài, nhọn, có lỗ, có góc |
| Cỡ và độ nặng | nặng, nhẹ, nằm gọn trong tay, dài hơn bàn tay |
Một câu hỏi hay: "Con còn kể được gì về nó nữa?"
Năm mức chơi
| Mức | Cách chơi |
|---|---|
| 1. Gọi tên | Một món trong túi; mô tả rồi nói đó là gì |
| 2. Tìm ra | Vài món trong túi; "tìm chìa khóa" mà không nhìn |
| 3. Tìm bản sao | Một món trên bàn, món giống hệt nằm trong túi lẫn với các món khác |
| 4. Gần giống nhau | Bỏ chung các món tương tự: đồng xu và cái cúc, bút chì và bút sáp, quả cam và quả bóng |
| 5. Tả cho người khác đoán | Một người sờ và tả; những người còn lại chỉ nghe lời tả mà đoán |
Mức 4 là lúc đầu ngón tay cẩn thận thật sự có giá. Đồng xu và cái cúc đều nhỏ, tròn và dẹt. Khác nhau nằm ở chi tiết: lỗ khuy, mép, độ nặng.
Mức 5 đảo ngược trò chơi. Giờ người tả phải chọn những manh mối đắt giá nhất, còn người nghe phải dựng hình ảnh từ lời nói.
Mẹo nhỏ
- Bố mẹ cũng chơi lượt của mình, và nói to suy nghĩ: "Nó nhẹ và hơi uốn được. Vậy không phải kim loại."
- Đừng vội với một lần đoán sai. Hỏi điều gì khiến con nghĩ vậy, rồi để con sờ lại.
- Có trẻ không thích thò tay vào chỗ mình không nhìn thấy. Hãy để con bỏ đồ vào túi cho bố mẹ đoán trước, hoặc dùng một chiếc hộp mở phủ khăn.
| Tuổi ước chừng | Nên thử |
|---|---|
| 4–5 | Đồ quen thuộc, khác hẳn nhau, mỗi lần một món; bố mẹ gợi từ |
| 6–7 | Nói ba điều trước khi đoán; "tìm ra" giữa vài món |
| 8–9 | Các món gần giống nhau; tả cho người khác đoán |
| Từ 10 | Chỉ sờ rồi vẽ lại món đồ trước khi lấy ra |
Mốc tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác.
Trong Dologi, câu đố "Tìm cái bóng" ở chủ đề Tập trung dựa trên một ý tương tự: con nhận ra đồ vật chỉ từ đường viền, không có màu sắc hay chi tiết, bằng cách chú ý tới vài manh mối ít ỏi mình có.
Tóm lại
- Một bàn tay trong túi, đôi mắt ở ngoài: manh mối chỉ đến từ xúc giác.
- Mô tả ba điều trước, rồi đoán, rồi kiểm tra.
- Gợi cho con từ ngữ về bề mặt, độ cứng, độ ấm, hình dạng, cỡ và độ nặng.
- Chuyển dần sang tìm bản sao, phân biệt các món gần giống nhau và tả cho người khác đoán.