Mặt trăng, con mèo và ngôi nhà. "Ngày xưa có một chú mèo sống trong ngôi nhà nhỏ, đêm nào chú cũng trèo lên mái nhà để ngắm trăng…"
Xúc xắc hình là những khối vuông có một hình vẽ nhỏ trên mỗi mặt. Tung ba khối, xem mặt nào hiện lên, rồi ghép các hình thành một câu chuyện. Trò chơi gần như không tốn tiền, bỏ túi mang đi được, và chơi được với cả trẻ chưa biết đọc. Nó còn rèn một việc khó hơn ta tưởng: nghe chuyện của người khác và giữ được câu chuyện đó trong đầu.
Làm xúc xắc
Cần ba khối vuông. Dùng thứ nào cũng được:
- hộp vuông nhỏ, như hộp trà hay hộp quà, bọc giấy trơn bên ngoài;
- khối giấy gấp từ hình trải (vẽ sáu ô vuông thành hình chữ thập, thêm mép dán rồi dán lại);
- khối gỗ to, dán thêm ô giấy lên các mặt.
Sau đó vẽ một hình lên mỗi mặt. Hình đơn giản, nét bút dạ đậm là đẹp nhất. Để con vẽ vài hình: chuyện sẽ vui hơn khi con biết rõ các hình trên xúc xắc. Để câu chuyện không rời rạc, mỗi khối nên có một loại hình riêng.
| Khối | Vẽ gì | Sáu gợi ý |
|---|---|---|
| Ai | Nhân vật | Con mèo, con cá, con chim, bạn nhỏ, bà, rô-bốt |
| Ở đâu | Nơi chốn | Ngôi nhà, cái cây, biển, núi, cửa hàng, mặt trăng |
| Chuyện gì | Đồ vật hay sự việc | Chìa khóa, cơn mưa, quả bóng, cái bánh, con thuyền, chiếc giày bị mất |
Lâu lâu làm thêm một bộ với hình mới, để xúc xắc lúc nào cũng có điều bất ngờ.
Cách chơi
- Tung cả ba khối.
- Xếp thành hàng: ai, rồi ở đâu, rồi chuyện gì.
- Kể một câu chuyện ngắn có đủ cả ba hình.
Với trẻ nhỏ, bắt đầu bằng mỗi khối một câu: "Một chú mèo… sống trong một ngôi nhà… và làm mất quả bóng." Rồi hỏi "Rồi sao nữa?" một hai lần. Trẻ lớn hơn có thể kể chuyện có mở đầu, diễn biến và kết thúc, hoặc có một rắc rối được giải quyết.
Không có câu chuyện nào sai. Mèo bay lên mặt trăng trong một cái bánh cũng là chuyện hay. Chỉ cần một điều: hình nào đã tung ra thì phải có mặt trong chuyện.
Thay phiên: kể, nghe, kể lại
Có từ hai người chơi trở lên là xúc xắc thành trò chơi lắng nghe.
- Kể rồi kể lại. Bố mẹ kể một chuyện ngắn bằng xúc xắc. Con kể lại bằng lời của mình, đúng thứ tự. Rồi đổi vai.
- Mỗi người một khối. Mỗi người tung một khối và thêm một câu vào cùng một câu chuyện. Trước khi thêm câu của mình, nhắc lại câu vừa nghe.
- Tìm chỗ bị đổi. Kể lại chuyện của con nhưng đổi một chi tiết (con mèo thành con chó). Con có nghe ra chỗ khác không?
- Hỏi một câu. Sau mỗi chuyện, người nghe hỏi một câu về chuyện đó: "Vì sao chú mèo trèo lên mái nhà?"
Kể lại đúng thứ tự là điều làm trò chơi này khác với nói chuyện thông thường. Muốn kể lại, con phải nghe hết câu chuyện, nhớ nó, rồi ghép lại đúng trình tự. Nếu con bí, chỉ vào hàng xúc xắc: các hình xếp hàng nhắc con cái gì đến trước.
Dễ hơn hay khó hơn
| Tuổi (ước chừng) | Thử gì |
|---|---|
| 4–5 | Hai khối; mỗi hình một câu; bố mẹ kể, con chỉ đúng khối |
| 6–7 | Ba khối; chuyện có "đầu tiên, sau đó, cuối cùng"; kể lại một chuyện ngắn đúng thứ tự |
| 8–9 | Có rắc rối và cách giải quyết; mỗi người một khối, lần lượt thêm câu; tìm chi tiết bị đổi |
| 10 trở lên | Năm khối trở lên; kể theo một kiểu (chuyện vui, chuyện hồi hộp, bản tin); viết lại những chuyện hay nhất |
Tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác. Nếu câu chuyện thành một chuỗi dài "rồi… rồi…", cũng không sao. Hỏi "Chuyện kết thúc thế nào?" để con tìm đoạn kết.
Trong Dologi, chủ đề Lắng nghe có những câu đố âm thanh ngắn như "Nghe rồi bấm lại": con nghe một đoạn nhạc ngắn rồi bấm lại đúng thứ tự. Nhớ cái gì đến trước, cái gì đến sau cũng là kỹ năng con dùng khi kể lại một câu chuyện xúc xắc.
Tóm lại
- Chỉ cần ba khối xúc xắc tự làm, mỗi mặt một hình.
- Mỗi khối một vai (ai, ở đâu, chuyện gì) giúp câu chuyện liền mạch.
- Kể lại đúng thứ tự chuyện của người khác biến trò kể chuyện thành trò chơi lắng nghe.
- Trẻ nhỏ chơi ít khối, mỗi hình một câu; trẻ lớn thêm rắc rối, lượt chơi và chi tiết bị đổi.
Đọc thêm: Kể lại một ngày theo thứ tự: rèn trình tự và cách diễn đạt cho trẻ