Khối lập phương mỗi mặt chín ô màu là một trong những câu đố nổi tiếng nhất thế giới. Xoay vài lần là màu sắc đã lẫn lộn, còn đưa mỗi mặt về một màu thì thoạt nhìn có vẻ không thể. Nhiều trẻ rất mê nó, và nhiều bố mẹ băn khoăn: nó quá khó, dễ khiến con nản, hay là một món đồ chơi tư duy tuyệt vời?
Câu trả lời thật lòng là: tùy từng trẻ và tùy cách bắt đầu. Dưới đây là những gì câu đố này rèn luyện, cách bắt đầu và cách giữ cho nó luôn vui.
Khối lập phương xoay rèn được gì
- Tư duy không gian. Mỗi mảnh di chuyển trong không gian ba chiều. Theo dõi một góc đi đâu sau mỗi lần xoay đòi hỏi hình dung khối lập phương trong đầu.
- Kiên nhẫn và bền bỉ. Tiến bộ đến chậm, và nhiều khi phải phá một phần vừa làm xong để đi tiếp.
- Tính trước vài bước. "Nếu xoay mặt này, ô trắng sẽ lên chỗ này."
- Làm theo một chuỗi bước. Phần lớn mọi người học những chuỗi xoay ngắn, mỗi chuỗi làm một việc có ích. Nhớ và làm đúng thứ tự một chuỗi bước cũng là một kỹ năng.
- Sống chung với cảm giác bực bội. Lỡ tay làm hỏng một mặt gần xong là chuyện thường. Học cách nhún vai, hít thở và thử lại rất đáng quý.
Có hợp với con không?
Mỗi trẻ một khác, nên hãy xem đây là gợi ý ước chừng:
| Độ tuổi, khoảng | Thường hợp với |
|---|---|
| 4–6 | Xoay tự do, ghép màu, xếp hình đơn giản; khối nhỏ ít mảnh hơn |
| 6–8 | Xếp một mặt cùng màu, đôi khi cần giúp; học một hai chuỗi xoay ngắn |
| Từ 8 | Giải cả khối từng bước theo hướng dẫn viết hoặc vẽ, nếu con thích |
Hứng thú quan trọng hơn tuổi. Trẻ sáu tuổi mê nó sẽ học được rất nhiều; trẻ mười tuổi bị ép chơi có khi chỉ thấy bế tắc.
Bắt đầu từ một mặt
Giải cả khối là cả một chặng đường dài. Hãy chia thành những mục tiêu nhỏ và mừng từng chặng:
- Tìm các ô giữa. Ô ở chính giữa mỗi mặt không bao giờ di chuyển. Nó cho biết mặt đó rồi sẽ có màu gì.
- Xếp hình chữ thập. Đưa bốn ô cùng màu về quanh ô giữa, thành hình dấu cộng.
- Lấp đầy mặt. Thêm các ô góc để cả mặt cùng một màu.
- Khớp các mặt bên. Xoay khối để kiểm tra hàng ngay dưới mặt đã xong có khớp với ô giữa của từng mặt bên không.
Nhiều trẻ tự hào cả mấy tuần vì xếp được một mặt. Đó là thành quả thật sự, không phải "mới chỉ một mặt".
Tự mày mò hay học theo cách giải?
Cả hai đều tốt, và rèn những điều khác nhau:
- Tự mày mò rèn óc khám phá và giải quyết vấn đề. Cách này chậm, và phần lớn trẻ bị kẹt sau một mặt.
- Học theo cách giải từng bước (từ hướng dẫn có hình) rèn trí nhớ và khả năng làm theo trình tự. Đây là cách phần lớn mọi người giải được cả khối.
Một cách kết hợp hay: để con tự khám phá trước, khi con hỏi thì mới đưa hướng dẫn. Cùng nói về vì sao một chuỗi xoay lại có tác dụng, chứ không chỉ cần làm gì.
Giữ cho trò chơi luôn vui
- Nhanh không quan trọng. Giải nhanh là một sở thích riêng. Với việc rèn tư duy, chậm mà hiểu tốt hơn nhanh mà học thuộc.
- Mỗi lần chơi ngắn thôi. Mười phút là đủ. Cất khối đi trước khi con bắt đầu bực.
- Cùng nhau giải. Học cùng con. Người lớn cũng thấy khó, và trẻ nên được thấy điều đó.
- Chơi với họa tiết. Xếp sọc, bàn cờ hay một chấm ở giữa mỗi mặt. Họa tiết vừa vui vừa giúp hiểu mỗi lần xoay làm khối thay đổi ra sao.
Phiên bản dễ hơn cho trẻ nhỏ
- Khối nhỏ hơn với mỗi cạnh hai ô có ít mảnh hơn và dễ giải hơn nhiều.
- Khối ghép tranh gồm các khối rời, ghép lại thành bức tranh, dùng cùng ý tưởng khớp các mặt mà không cần xoay.
- Tô màu khối lập phương giấy. Vẽ hình trải của khối lập phương, tô màu các mặt rồi gấp lại. Trẻ sẽ hiểu mặt nào nằm cạnh mặt nào.
Trong Dologi, chủ đề Không gian có dạng bài "Lăn xúc xắc": con theo dõi viên xúc xắc lăn và tìm xem mặt nào nằm trên cùng khi dừng lại. Dạng bài này luyện đúng kỹ năng theo dõi các mặt của một khối lập phương khi nó xoay.
Tóm lại
- Khối lập phương xoay rèn tư duy không gian, sự kiên nhẫn, khả năng tính trước và cách đối mặt với bực bội.
- Hứng thú quan trọng hơn tuổi; trẻ nhỏ có thể vui với việc xoay và xếp họa tiết.
- Bắt đầu từ ô giữa, hình chữ thập và một mặt, và mừng từng mục tiêu nhỏ.
- Chơi ngắn, đừng để ý tốc độ, và thử khối nhỏ hay khối ghép tranh trước.
Đọc thêm: Xoay hình trong đầu: rèn tư duy không gian cho trẻ