"Mình khoét cửa ra vào ở đây được không? Thêm cái cửa sổ để con nhìn ra ngoài nữa!"
Một chiếc hộp các-tông to mang về nhà là cả một công trình đang chờ được xây. Chỉ cần lên kế hoạch một chút, vài dụng cụ và một người lớn lo phần cắt, chiếc hộp có thể thành ngôi nhà để ngồi trong, chiếc ô tô để lái hay đường hầm để bò qua. Trên đường làm, con tập đúng những kỹ năng mà người xây dựng dùng: hình dung món đồ khi làm xong, đo đạc, nghĩ xem mặt nào đặt ở đâu, và sửa chỗ chưa ổn.
Bài này nói về chuyện biến một ý tưởng thành món đồ thật, từng bước một. Hợp nhất là hộp cứng từ các gói hàng hay hộp đồ điện lớn, một cuộn băng dính giấy hoặc băng dính dán thùng, bút chì, thước kẻ hoặc thước dây, cùng màu vẽ, bút sáp hay hình dán để trang trí.
Lên kế hoạch trước
Trước khi cắt bất cứ thứ gì, hãy ngồi lại cùng con quyết định sẽ làm gì.
- Vẽ ra giấy trước. Một bản phác nhanh là đủ: cửa ở đâu, cửa sổ to cỡ nào, bánh xe đặt chỗ nào.
- Nhìn hộp từ mọi phía. Mặt nào sẽ là mặt trước? Nắp nào giữ lại, nắp nào gấp vào, nắp nào cắt bỏ?
- Thử kích thước. Bảo con ngồi vào trong hộp rỗng. Có vừa không? Có mái rồi còn vừa không?
- Ghi ngắn những thứ cần: thêm hộp, băng dính, đĩa giấy làm bánh xe, đèn pin cho đường hầm.
Lên kế hoạch làm mọi việc chậm lại theo hướng tốt. Con bắt đầu hình dung món đồ hoàn chỉnh trong đầu và xoay nó qua lại trước khi chạm vào kéo.
Đo và đánh dấu
Đo đạc là lúc kế hoạch gặp chiếc hộp thật.
- Dùng thước kẻ, thước dây hay cả gang tay để quyết định cửa rộng bao nhiêu.
- Bảo con đứng cạnh hộp và đánh dấu ngang vai mình: chỗ đó đặt cửa sổ là hợp.
- Vẽ mọi đường cắt bằng bút chì hay bút dạ trước khi cắt. Úp một cái cốc hay cái đĩa để vẽ hình tròn cho ô cửa tròn hay bánh xe.
- Đo hai lần: "Cửa này đủ rộng cho vai con chưa? Mình thử trước khi cắt nhé."
Sai trên giấy thì không mất gì. Sai trên các-tông thì phải đi tìm hộp khác, mà đó cũng là một bài học hay.
Cắt là việc của người lớn
Các-tông dày rất khó cắt, còn dao rọc giấy không phải đồ cho trẻ. Hãy để con vẽ đường cắt và giữ hộp cho chắc, người lớn làm phần cắt.
- Trẻ lớn hơn có thể cắt bìa mỏng bằng kéo an toàn cho trẻ em, có người lớn ngồi gần.
- Chừa một cạnh của cửa không cắt để cửa đóng mở được như cửa thật.
- Muốn gấp cho thẳng, miết một đường bằng cán thìa hay mép thước rồi gấp theo.
- Làm xong thì kiểm tra cạnh sắc và ghim dập, dán băng dính lên các mép nhám.
Ngôi nhà, ô tô và đường hầm
Ba công trình dễ làm với một hoặc vài chiếc hộp:
| Công trình | Làm gì | Con phải nghĩ về điều gì |
|---|---|---|
| Ngôi nhà | Khoét cửa ra vào và cửa sổ, làm mái từ hai nắp hộp hoặc một tấm bìa khác | Mặt nào quay vào phòng, cửa sổ to cỡ nào mới nhìn ra được |
| Ô tô | Cắt bỏ mặt trên, gắn bánh xe bằng đĩa giấy, thêm vô lăng và dây đai làm dây an toàn | Đặt bánh xe ở đâu cho thẳng hàng, đầu nào là đầu xe |
| Đường hầm | Mở hai đầu của vài chiếc hộp rồi dán nối thành một hàng | Cần mấy hộp mới đủ dài, chỗ nào có thể rẽ hay khoét cửa sổ |
Đường hầm là việc hợp để làm cùng nhau: một người giữ các hộp thẳng hàng, người kia dán chỗ nối. Khoét thêm một cửa sổ bên hông để trẻ nhỏ thấy ánh sáng khi bò tới giữa hầm.
Trang trí, thử và sửa
Trang trí là lúc món đồ thành của riêng con: vẽ gạch lên tường nhà, đèn pha cho ô tô, sao trên nóc đường hầm. Rồi thử xem.
- Cửa có đóng được không? Mái có bị võng không? Đường hầm có bung ra khi có người bò qua không?
- Hỏi: "Mình sửa chỗ nào để nó chắc hơn?" Thêm băng dính, thêm một lớp bìa hay gấp thêm một nếp thường là sửa được.
- Giữ món đồ vài ngày và để nó lớn dần: nhà có thêm vườn, ô tô kéo thêm rơ-moóc.
| Tuổi ước chừng | Thử gì |
|---|---|
| 3–4 | Bò qua một đường hầm đơn giản; trang trí bằng bút sáp và hình dán; chỉ chỗ nên đặt cửa |
| 5–6 | Vẽ một bản kế hoạch đơn giản; đo bằng gang tay; làm ngôi nhà có cửa ra vào và cửa sổ |
| 7–8 | Đo bằng thước; làm ô tô có bánh xe thẳng hàng; đường hầm ba bốn hộp |
| 9 trở lên | Vẽ theo tỉ lệ trên giấy ô vuông; cắt bìa mỏng bằng kéo an toàn; ghép các công trình thành một thị trấn nhỏ |
Mốc tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác.
Trong Dologi, chủ đề Không gian có dạng bài "Xây theo bản vẽ": bản vẽ nhìn từ trên cho biết mỗi ô có bao nhiêu khối xếp chồng, con chọn chồng khối khớp với bản vẽ. Đó cũng là mối nối giữa bản vẽ và công trình thật mà con tập khi làm đồ bằng hộp.
Tóm lại
- Lên kế hoạch trước: phác hình công trình và nhìn hộp từ mọi phía.
- Đo và đánh dấu mọi đường trước khi cắt, phần các-tông dày để người lớn cắt.
- Ngôi nhà, ô tô và đường hầm đều khiến con nghĩ về kích thước, các mặt và vị trí.
- Trang trí, thử rồi sửa, để món đồ còn thay đổi thêm trong vài ngày tới.
Đọc thêm: Một chiếc hộp các-tông có bao nhiêu công dụng? Thử thách nghĩ khác