Sáng muộn giờ, con chưa chịu xỏ giày, em bé khóc, điện thoại reo. Và câu quát bật ra lớn hơn bố mẹ muốn. Một lúc sau nhìn con im lặng, bố mẹ thấy áy náy. Chuyện này xảy ra ở rất nhiều nhà. Không ai giữ bình tĩnh được mọi lúc. Bài này không bàn cách để không bao giờ to tiếng, mà nói về điều làm được ngay sau đó: bình tĩnh lại, làm lành với con, và dùng chính lần lỡ lời ấy để dạy con một điều có ích.
Trước hết: dừng lại và bình tĩnh
Khi đang nóng, mọi lời nói thêm thường làm mọi chuyện tệ hơn. Việc đầu tiên là ngừng lại.
- Nói một câu dừng. "Bố/mẹ đang bực quá, bố/mẹ cần một phút." Câu này cho con biết chuyện gì đang xảy ra, và cũng là cách làm mẫu cho con.
- Rời khỏi chỗ căng thẳng một chút nếu con đang an toàn: ra bồn rửa mặt, ra ban công, uống cốc nước.
- Thở chậm vài hơi. Đếm thầm khi hít vào và thở ra. Chỉ cần đủ để giọng mình trở lại bình thường.
- Đừng cố giải quyết luôn. Đôi giày, bài tập hay đống đồ chơi có thể đợi vài phút.
Xin lỗi con: ngắn, rõ, không "nhưng"
Khi đã bình tĩnh, hãy quay lại với con. Lời xin lỗi tốt thường gồm ba phần:
- Nói rõ mình đã làm gì. "Lúc nãy bố/mẹ quát con to quá."
- Nhận đó là việc của mình. "Bố/mẹ không nên làm thế, kể cả khi đang vội."
- Nói lần sau mình sẽ làm gì. "Lần sau bực, bố/mẹ sẽ nói là cần một phút."
Có vài điều nên tránh:
| Thay vì | Thử nói |
|---|---|
| "Mẹ xin lỗi, nhưng tại con không nghe lời." | "Mẹ xin lỗi vì đã quát. Mình cùng tìm cách để sáng mai đi giày nhanh hơn nhé." |
| "Thôi, quên chuyện đó đi." | "Lúc nãy chắc con sợ lắm. Con thấy thế nào?" |
| Một bài giảng dài về lý do bố mẹ mệt. | Một hai câu, rồi lắng nghe con. |
Lời xin lỗi kèm "nhưng" biến thành lời trách con. Còn giải thích quá dài thì con chỉ nhớ là bố mẹ vẫn đang nói về lỗi của con.
Sửa lại: làm lành và giải quyết việc còn dở
Xin lỗi xong, việc tiếp theo là nối lại với con và xử lý chuyện ban đầu.
- Làm lành bằng một việc nhỏ cùng nhau. Một cái ôm nếu con muốn, đọc chung một cuốn truyện, cùng xếp nốt tòa tháp. Đừng ép con phải "hết giận ngay".
- Để con nói. Con có thể kể con thấy sợ, buồn hay giận. Nhắc lại điều con nói: "Con thấy buồn vì mẹ to tiếng." Không cần sửa cảm xúc của con.
- Quay lại việc ban đầu, bình tĩnh hơn. Việc con cần làm vẫn cần làm. Lần này nói ngắn, nói một lần, và cùng nghĩ cách: "Tối nay mình để sẵn giày ở cửa nhé?"
Làm lành không có nghĩa là bỏ qua luật. Bố mẹ xin lỗi vì cách nói, không phải vì đã yêu cầu con làm việc của con.
Con học được gì từ lời xin lỗi của bố mẹ
Một lần lỡ lời, nếu được sửa lại tử tế, có thể trở thành một bài học tốt cho con:
- Ai cũng có lúc sai, và có thể sửa. Con thấy người lớn cũng mắc lỗi, nhận lỗi và làm lại.
- Cách xin lỗi. Nói rõ việc mình làm, không đổ lỗi, nói lần sau sẽ làm gì. Lần tới khi con giật đồ chơi của em, con đã có sẵn một mẫu để làm theo.
- Cách bình tĩnh lại. Khi con thấy bố mẹ nói "cần một phút" và đi thở, con có thêm một cách để tự làm khi giận.
- Tình cảm vẫn còn đó. Sau lời to tiếng, con cần biết bố mẹ vẫn thương con. Làm lành cho con thấy điều đó.
Những ngày bố mẹ quá mệt
Phần lớn các lần lỡ quát xảy ra khi bố mẹ đói, thiếu ngủ, vội hay đang lo chuyện khác. Không thể bỏ hết những lúc ấy, nhưng có thể chuẩn bị trước một chút:
- Biết giờ "dễ nổ" của nhà mình. Sáng đi học, giờ cơm tối, giờ làm bài. Chuẩn bị trước từ tối hôm trước: quần áo, cặp sách, giày để sẵn.
- Giảm yêu cầu trong ngày mệt. Hôm nay ăn món đơn giản, bỏ bớt một việc không gấp. Không phải ngày nào cũng cần làm đủ mọi thứ.
- Chia việc với người lớn khác trong nhà. Ai đang bình tĩnh hơn thì nhận phần việc với con lúc đó.
- Chăm cho chính mình. Một bữa ăn đủ, một giấc ngủ sớm, mười phút yên tĩnh. Đó không phải là ích kỷ.
Nếu bố mẹ thấy mình thường xuyên không kiểm soát được cơn giận, hay lo chuyện căng thẳng trong nhà đang ảnh hưởng tới con, hãy tìm người để nói chuyện: bác sĩ, chuyên gia tư vấn hoặc giáo viên của con. Hỏi giúp đỡ là một việc làm tốt cho cả nhà.
Tóm lại
- Lỡ to tiếng với con là chuyện nhiều nhà gặp; điều quan trọng là làm gì sau đó.
- Dừng lại và bình tĩnh trước, rồi xin lỗi ngắn, rõ, không kèm "nhưng".
- Làm lành bằng việc nhỏ cùng nhau, nghe con nói, rồi bình tĩnh quay lại việc còn dở.
- Chuẩn bị cho giờ "dễ nổ" và chăm cho chính mình; cần thì tìm người hỗ trợ.
Đọc thêm: Làm bài tập về nhà cùng con mà không cáu: phụ huynh nên giúp đến đâu?