Một viên phấn, một viên sỏi và một khoảng sân: bao đời nay lò cò chỉ cần có thế. Trẻ nhảy, loạng choạng, cười rồi nhảy lại.
Nhìn kỹ hơn thì đây còn là một tia số có thể nhảy lên. Ô nào cũng có số, các số xếp theo thứ tự, và cơ thể cảm nhận được "thêm một" hay "lùi hai" nghĩa là gì. Bài này hướng dẫn lối chơi quen thuộc và sáu cách thêm toán vào trò chơi.
Kẻ sân
Kẻ bảy hoặc tám ô vuông nối tiếp nhau, mỗi ô đủ rộng cho bàn chân của trẻ và còn dư chỗ. Cho vài ô đứng thành cặp sóng đôi, như trên bìa bài: một ô đơn, rồi một cặp, rồi một ô đơn, rồi một cặp.
Ghi một số vào mỗi ô, bắt đầu từ 1. Với trẻ chưa đọc được số, hãy vẽ chấm tròn thay cho số, như trên bìa.
Không có sân, hoặc trời xấu? Dùng băng dính giấy dán lên sàn nhà, và một chiếc tất cuộn tròn hoặc túi đậu thay cho viên sỏi.
Lối chơi quen thuộc
- Ném viên sỏi vào ô số 1. Sỏi phải nằm gọn trong ô.
- Nhảy qua sân, nhảy vượt qua ô có viên sỏi. Ô đơn: nhảy một chân. Ô sóng đôi: hai chân, mỗi chân một ô.
- Quay người ở cuối sân rồi nhảy về.
- Nhặt viên sỏi trên đường về, giữ thăng bằng trên một chân, rồi nhảy ra.
- Lượt sau ném vào ô số 2, và cứ thế tiếp tục.
Mất lượt khi con giẫm vào vạch, mất thăng bằng hoặc ném sỏi trượt ô. Lần sau con chơi tiếp từ đúng số đó.
Luật chơi mỗi nơi, mỗi sân một khác. Hãy thống nhất luật trước khi chơi, và để con tự giải thích luật cho ai tới chơi cùng.
Sáu biến thể thêm toán
| Biến thể | Cách chơi | Luyện được gì |
|---|---|---|
| Đếm to | Nói to số của ô mỗi khi đặt chân; lúc quay về thì đếm ngược | Thứ tự các số, xuôi và ngược |
| Chỉ ô chẵn | Nhảy vượt qua các số lẻ | Chẵn lẻ, đếm cách hai |
| Người hô số | Một người hô một số, người nhảy đi thẳng tới số đó | Nhận ra con số thật nhanh |
| Cộng bằng bước nhảy | "Đứng ở ô 2 rồi nhảy thêm 3 ô. Con đang ở ô mấy?" | Phép cộng là đi tới |
| Nhảy lùi | "Đứng ở ô 7 rồi lùi 2 ô." | Phép trừ là đi lùi |
| Hai viên sỏi | Ném hai viên sỏi, cộng hai số rồi nhảy tới ô kết quả | Cộng hai số |
Với các biến thể cộng trừ, sân thẳng là hợp nhất: một hàng ô từ 0 đến 10, như một tia số vẽ trên mặt đất.
Cơ thể học được gì
Lò cò đòi hỏi khá nhiều thứ cùng lúc: nhảy một chân, đáp gọn trong ô, dừng lại mà không ngã, cúi xuống rồi đứng lên. Trẻ tiến bộ thấy rõ qua từng tuần, và chính các con cũng nhận ra.
Vài điều chỉnh giúp trò chơi luôn vui:
- Ô to hơn cho trẻ nhỏ, và cho phép nhảy hai chân ở mọi ô.
- Đổi chân cho trẻ thấy trò chơi đã dễ.
- Một lượt chậm, mục tiêu là đáp xuống không gây tiếng động.
| Tuổi ước chừng | Nên thử |
|---|---|
| 4–5 | Nhảy hai chân; nói to các số; ném sỏi vào một ô |
| 6–7 | Lối chơi quen thuộc bằng một chân; đếm ngược trên đường về |
| 8–9 | Cộng và trừ bằng bước nhảy; chỉ nhảy ô chẵn |
| Từ 10 | Sân ghi bảng nhân 3; tự nghĩ luật mới và dạy lại cho người khác |
Mốc tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác.
Trong Dologi, câu đố "Nối điểm" ở chủ đề Toán học đề nghị con nối các số từ nhỏ đến lớn. Cũng như lò cò, câu đố luyện thứ tự các số, chỉ là bằng ngón tay thay cho bàn chân.
Tóm lại
- Phấn và sỏi ngoài sân, hoặc băng dính và chiếc tất trong nhà, là đủ.
- Nhảy vượt qua ô có viên sỏi, quay lại, nhảy về và nhặt sỏi.
- Thêm toán bằng cách đếm to, nhảy ô chẵn và cộng bằng bước nhảy.
- Chỉnh cỡ ô và luật chơi để trẻ nào cũng làm được.
Đọc thêm: Trẻ mấy tuổi đếm được đến 10, 20, 100? Đếm thuộc lòng và đếm hiểu