Cầm một cái cốc giơ lên trên đầu con và bảo con ngước nhìn đáy cốc: đó là một hình tròn. Giờ cầm cốc ngang tầm mắt và nhìn từ bên cạnh: đó là một hình chữ nhật (có thể kèm cái quai). Cùng một đồ vật, đứng ở chỗ khác nhau lại thấy hình khác hẳn.
Hiểu được điều này là một kỹ năng tư duy thật sự. Kỹ sư, kiến trúc sư và nhà thiết kế ngày nào cũng dùng hình nhìn từ trên, từ trước và từ bên. Với trẻ, mọi thứ bắt đầu từ những trò chơi đơn giản với cốc, hộp và khối gỗ.
Vì sao hình nhìn từ trên và từ bên quan trọng
- Giữ hai hình ảnh của cùng một vật. Biết rằng "hình tròn" và "hình chữ nhật" là cùng một cái cốc là bước tiến lớn của tư duy không gian.
- Hình dung điều không nhìn thấy. "Nhìn từ phía bên kia thì sẽ thế nào?" đòi hỏi trẻ xoay đồ vật trong đầu.
- Đọc bản vẽ và bản đồ. Mặt bằng và bản đồ đều là hình nhìn từ trên. Trẻ đã chơi với hình nhìn từ trên sẽ đọc chúng dễ hơn.
- Mô tả chính xác. "Nhìn từ trước là hình tam giác, nhìn từ trên là hình vuông" dùng các từ chỉ hình theo cách có ý nghĩa.
Bắt đầu với đồ vật quen thuộc
Gom vài đồ vật đơn giản và nhìn từng thứ từ trên xuống và từ bên cạnh:
| Đồ vật | Nhìn từ trên | Nhìn từ bên |
|---|---|---|
| Cái cốc hoặc cái lon | Hình tròn | Hình chữ nhật |
| Quả bóng | Hình tròn | Hình tròn |
| Quyển sách nằm phẳng | Hình chữ nhật | Hình chữ nhật mỏng |
| Hộp khăn giấy | Hình chữ nhật | Hình chữ nhật cỡ khác |
| Ốc quế kem úp ngược | Hình tròn | Hình tam giác |
Quả bóng là một bất ngờ thú vị: nhìn từ phía nào cũng giống nhau. Rủ con tìm thêm những vật như thế.
Đoán đồ vật
- Vẽ đường bao. Chỉ vẽ hình nhìn từ trên của một thứ trong phòng. "Nhìn từ trên là hình tròn. Đó có thể là gì?" Rồi vẽ thêm hình nhìn từ bên làm gợi ý.
- Nhìn qua ống giấy. Nhìn một đồ vật qua ống giấy để chỉ thấy một phần. Con thấy hình gì, và đồ vật đó có thể là gì?
- Sờ và đoán. Bỏ một đồ vật vào túi. Con sờ rồi vẽ ra hình nó nhìn từ trên.
Trò soi bóng
Đèn pin cho thấy các góc nhìn một cách thật kỳ diệu. Trong phòng tối, rọi đèn pin vào một đồ vật để bóng in lên tường hoặc sàn:
- Rọi từ bên cạnh. Bóng cái cốc trên tường trông như hình chữ nhật.
- Rọi từ trên xuống. Bóng cái cốc trên mặt bàn thành hình tròn.
- Xoay đồ vật. Quyển sách xoay chầm chậm tạo ra cái bóng lúc to lúc nhỏ. Con có đoán được phải xoay thế nào để bóng mỏng nhất không?
Xếp khối và vẽ lại
Khối xếp hình rất hợp cho trò này:
- Xếp một tòa tháp nhỏ ba bốn khối, có vài khối nhô ra.
- Nhìn từ trên xuống và vẽ lại: chỉ là những ô vuông ở chỗ có khối.
- Nhìn từ phía trước và vẽ lại: những cột cao thấp khác nhau.
- Đổi vai. Một người vẽ hình nhìn từ trên và từ trước, người kia xếp tháp cho khớp.
Bắt đầu với tháp thật đơn giản. Trò này khó hơn ta tưởng, người lớn cũng hay nhầm.
Gợi ý theo tuổi
Mốc tuổi chỉ là ước chừng, cứ theo nhịp của con.
- Khoảng 4–5 tuổi: nhìn cốc và bóng từ trên và từ bên, trò soi bóng bằng đèn pin.
- Khoảng 6–7 tuổi: các trò đoán đồ vật, vẽ hình nhìn từ trên của đồ vật, tháp hai khối đơn giản.
- Từ khoảng 8 tuổi: vẽ hình nhìn từ trên và từ trước của tháp khối, xếp theo hình vẽ, đoán hình nào là góc nhìn nào.
Trong Dologi, chủ đề Không gian có dạng bài "Nhìn từ các phía": con nhìn một chồng khối lập phương và chọn hình cho thấy nó khi nhìn từ trên hoặc từ phía trước. Đó là cách luyện tập nhẹ nhàng sau khi cả nhà cùng xếp tháp.
Tóm lại
- Cùng một đồ vật có thể trông rất khác khi nhìn từ trên và từ bên.
- Bắt đầu với cốc, bóng, sách và hộp, rồi cùng nói về các hình nhìn thấy.
- Chơi đoán đồ vật và soi bóng bằng đèn pin.
- Xếp tháp khối, vẽ lại từ nhiều phía và đổi vai cho nhau.
Đọc thêm: Vẽ bản đồ phòng của con: nhìn mọi thứ từ trên xuống