"Hai, bốn, sáu, tám…" Nhiều trẻ đọc vanh vách trước khi hiểu nó nghĩa là gì. Khi con phát hiện ra những con số mình đang đọc đi theo một luật, có điều gì đó bừng sáng: các con số không còn là một danh sách dài phải học thuộc, mà trở thành một quy luật có thể đoán trước.
Quy luật số nằm ở chỗ gặp nhau giữa toán và việc tìm quy luật. Bài này gợi ý những cách tay làm, chân bước để khám phá số chẵn, số lẻ, đếm cách hai và các bước khác, cùng những trò "tiếp theo là gì?" đơn giản, bắt đầu với đồ vật và vận động trước khi chuyển sang số viết.
Quy luật số là gì?
Quy luật số là một dãy số đi theo một luật:
- Cộng thêm cùng một lượng mỗi lần: 2, 4, 6, 8 (mỗi lần thêm 2).
- Lặp lại: 1, 2, 1, 2, 1, 2.
- Lớn dần theo cách khác: 1, 2, 4, 8 (gấp đôi), dành cho trẻ lớn hơn.
Với trẻ nhỏ, luật dễ thấy hơn nhiều khi dùng đồ vật và cơ thể thay vì số viết. Hạt, bước chân và tiếng vỗ tay đến trước; chữ số trên giấy đến sau.
Chẵn lẻ bằng cách ghép đôi
Cách đơn giản nhất để hiểu chẵn lẻ là ghép đôi.
- Lấy một nắm đồ vật: tất, cúc áo, ô tô đồ chơi.
- Xếp thành từng đôi, cạnh nhau, như các bạn nắm tay nhau.
- Xem còn lại gì. Nếu ai cũng có bạn, đó là số chẵn. Nếu còn một cái lẻ loi, đó là số lẻ.
- Thử với các số lượng khác rồi phân loại: "6 là chẵn, 7 là lẻ, 8 là chẵn…"
Trẻ sẽ sớm nhận ra chẵn và lẻ thay phiên nhau: chẵn, lẻ, chẵn, lẻ. Xếp các ô vuông tô xen kẽ hai màu, như một lối đi lát gạch, làm nhịp điệu này hiện ra rõ ràng.
Đếm nhảy bằng bước chân và vỗ tay
Đếm nhảy là đếm theo bước lớn hơn một: 2, 4, 6 hoặc 5, 10, 15. Vận động giúp con nhớ lâu.
- Nhảy cách một viên gạch, chỉ đọc số ở những viên mình đáp xuống.
- Thì thầm và hô to: đếm đến 20, thì thầm số lẻ và hô to số chẵn.
- Vỗ tay ở mỗi số thứ hai (hoặc thứ năm) trong lúc đếm thành tiếng.
- Đếm các đôi giày cạnh cửa: 2, 4, 6. Đếm bàn tay cả nhà: 5, 10, 15.
- Đếm những đồng xu cùng mệnh giá, nếu có, theo từng nhóm năm hay mười.
Bắt đầu với đếm cách hai, rồi đến năm và mười, rất có ích về sau khi xem đồng hồ và tính tiền.
Tô màu trên bảng số
Một bảng số xếp thành hàng mười là cách tuyệt vời để nhìn thấy quy luật.
- Vẽ hoặc in một bảng từ 1 đến 20 cho trẻ nhỏ, hoặc đến 100 cho trẻ lớn hơn.
- Tô một màu cho mỗi số thứ hai. Những cột màu hiện ra.
- Trên một bảng mới, tô mỗi số thứ năm. Hai cột thẳng tắp hiện ra.
- Thử tô mỗi số thứ ba. Những đường chéo hiện ra. "Con nghĩ vì sao lại thế?"
Bố mẹ không cần giải thích phần toán đằng sau mọi quy luật. Để ý và tò mò mới là điều quan trọng.
"Số nào tiếp theo?"
Khi con đã quen với các bước, hãy chơi những trò đoán nhanh, nói miệng hoặc với thẻ số.
| Độ tuổi (ước chừng) | Ví dụ | Tập được gì |
|---|---|---|
| 5–6 | 2, 4, 6, ? | Đếm thêm hai |
| 6–7 | 5, 10, 15, ? | Đếm cách năm |
| 7–8 | 20, 18, 16, ? | Đếm lùi theo bước |
| 8–10 | 1, 3, 6, 10, ? | Luật thay đổi (thêm 2, rồi 3, rồi 4) |
Độ tuổi chỉ là ước chừng; mỗi trẻ một khác. Phiên bản hay nhất của trò chơi là khi con tự nghĩ ra luật và bố mẹ phải đoán. Muốn tạo ra một quy luật, con phải hiểu nó thật rõ.
Trong Dologi, câu đố "Số nào tiếp theo" ở chủ đề Quy luật cho xem một hàng số đi theo một luật, và con tìm xem số tiếp theo là số nào.
Tóm lại
- Quy luật số là một dãy số đi theo một luật, như cộng thêm cùng một lượng mỗi lần.
- Khám phá chẵn lẻ bằng cách ghép đôi, và để ý rằng chúng thay phiên nhau.
- Đếm nhảy bằng bước chân, tiếng vỗ tay và đồ vật, bắt đầu từ hai, rồi năm và mười.
- Tô màu bảng số để nhìn thấy quy luật, và chơi "số nào tiếp theo?", kể cả với luật do con nghĩ ra.
Đọc thêm: Tìm quy luật quanh ta: vì sao trẻ thích "cái gì tiếp theo?"