Vỏ ốc sên cuộn tròn hết vòng này đến vòng khác. Các ô trong tổ ong đều cùng một hình sáu cạnh. Hạt hướng dương nằm thành những đường cong tỏa ra từ giữa. Một khi bắt đầu để ý, sẽ thấy thiên nhiên đầy quy luật, và trẻ rất giỏi phát hiện chúng.
Tìm quy luật ngoài trời kết hợp quan sát, đếm và hỏi "vì sao?". Chỉ cần một buổi đi dạo, công viên hay mảnh vườn, và có thể thêm một chiếc kính lúp.
Vì sao nên tìm quy luật trong thiên nhiên
- Quy luật giúp ta đoán trước. Nếu cánh hoa lặp lại, có thể đoán cánh tiếp theo ở đâu. Nếu mùa thu ngày ngắn dần, có thể đoán điều gì sẽ tới.
- Đếm và so sánh. "Bông này năm cánh, bông kia tám cánh." Thiên nhiên cho vô số thứ để đếm.
- Đặt câu hỏi. Vì sao ô tổ ong có sáu cạnh? Vì sao vỏ ốc cuộn tròn? Trẻ không cần câu trả lời đầy đủ mới thấy thích thú.
- Nhìn kỹ. Nhiều quy luật chỉ hiện ra khi ta chậm lại và nhìn thật gần.
Vòng xoắn
- Vỏ ốc sên. Dùng ngón tay lần theo vòng xoắn từ giữa ra mép. Vòng xoắn có cuộn cùng một chiều trên mọi con ốc con tìm thấy không?
- Quả thông. Nhìn vào đáy quả thông: các vảy tạo thành vòng xoắn theo hai chiều.
- Hoa hướng dương. Trên đài hoa hướng dương đã chín, hạt nằm thành những đường cong xoắn ra theo cả hai phía.
- Dương xỉ và một số cây. Lá dương xỉ non thường duỗi ra từ một vòng cuộn chặt.
Cùng con vẽ một vòng xoắn, bắt đầu từ giữa, đi vòng quanh, mỗi vòng rộng hơn một chút.
Hình lục giác
Ô tổ ong là hình lục giác: sáu cạnh, sáu góc. Các hình lục giác ghép khít nhau không hở, giống gạch lát sàn. Hình vuông và hình tam giác cũng làm được thế, còn hình tròn thì không: thử vẽ các hình tròn cạnh nhau và nhìn những chỗ hở.
Ở nhà, thử xếp các đồng xu sát nhau (có chỗ hở) rồi xếp các hình lục giác cắt từ giấy (không hở). Đếm số hàng xóm: mỗi ô lục giác ở giữa tổ ong chạm sáu ô khác.
Đếm cánh hoa và một dãy số nổi tiếng
Ngắm hoa trong vườn hay công viên (không hái) và đếm cánh hoa. Kẻ một bảng nhỏ trong sổ với ba cột: tên bông hoa, số cánh, và mọi bông cùng loại có cùng số cánh không.
Nhiều loài hoa có ba, năm hoặc tám cánh. Trẻ lớn hơn có thể thích một dãy số nổi tiếng: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13… Mỗi số bằng tổng hai số đứng trước. Một vài số trong dãy này xuất hiện nhiều lần ở cánh hoa và ở các vòng xoắn của quả thông, hoa hướng dương. Con có viết tiếp được dãy số không?
Sọc, chấm, cành nhánh và chu kỳ
- Sọc và chấm. Ngựa vằn, hổ, bọ rùa, một số loài sâu. Các chấm ở hai bên có giống nhau không?
- Cành nhánh. Thân cây tách thành cành, cành tách thành nhánh nhỏ hơn, rồi thành cành con. Gân lá cũng vậy. Sông ngòi trên bản đồ cũng thế.
- Chu kỳ theo thời gian. Ngày và đêm, hình dạng mặt trăng trong một tháng, các mùa trong một năm. Đây là những quy luật lặp lại theo thời gian chứ không phải trong không gian.
Làm nhật ký mặt trăng trong một tháng: mỗi tối nhìn thấy trăng thì vẽ lại hình dạng của nó, rồi xem nó thay đổi thế nào.
Đi dạo tìm quy luật
Đi dạo một đoạn ngắn với đúng một nhiệm vụ: tìm quy luật. Mang theo sổ hoặc thay phiên nhau chỉ ra. Mốc tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác.
- Khoảng 4–5 tuổi: tìm sọc, chấm và những thứ lặp lại; cùng đếm cánh hoa.
- Khoảng 6–7 tuổi: tìm vòng xoắn và hình lục giác, ghi lại số cánh hoa, vẽ những gì tìm thấy.
- Từ khoảng 8 tuổi: so sánh các bông hoa cùng loại, khám phá dãy số, làm nhật ký mặt trăng.
Trong Dologi, chủ đề Quy luật có các dạng bài như "Quy luật lặp lại" và "Thêm dần, bớt dần", nơi con tìm luật và chọn cái tiếp theo. Rất hợp để chơi tiếp sau một buổi đi dạo tìm quy luật.
Tóm lại
- Thiên nhiên đầy quy luật: vòng xoắn, lục giác, sọc, chấm, cành nhánh và chu kỳ.
- Nhìn kỹ vỏ ốc, quả thông, tổ ong và hoa hướng dương, và đếm cánh hoa.
- Trẻ lớn hơn có thể khám phá dãy số xuất hiện ở một số loài cây.
- Đi dạo tìm quy luật và để con ghi lại, vẽ lại những gì tìm thấy.
Đọc thêm: Đối xứng trong thiên nhiên: lá cây, con bướm và bông hoa