Trẻ tiếp xúc với Internet ngày càng sớm: một trò chơi có ô trò chuyện, một app video có bình luận, một biểu mẫu đòi điền tên trước khi chơi. Phần lớn thời gian chẳng có chuyện gì. Nhưng thông tin đã chia sẻ lên mạng thì khó lấy lại, và trẻ nhỏ chưa hiểu ai có thể nhìn thấy nó. Bài này giải thích thế nào là thông tin cá nhân, đưa ra một quy tắc đơn giản con nhớ được, và nhìn cả vào những gì bố mẹ chia sẻ.
Thế nào là thông tin cá nhân
Thông tin cá nhân là bất cứ điều gì giúp người khác biết con là ai hoặc tìm được con ở đâu.
- Họ tên đầy đủ và ngày sinh.
- Địa chỉ, tên trường và lớp, hay tên câu lạc bộ, công viên con hay đến.
- Số điện thoại và địa chỉ email, của con hay của gia đình.
- Vị trí: vị trí trực tiếp trong app, và những nơi lộ ra trong ảnh.
- Ảnh và video, nhất là những tấm có cả khuôn mặt cùng đồng phục trường, số nhà hay biển tên đường.
- Mật khẩu và mã số, kể cả với bạn thân.
Một quy tắc đơn giản cho trẻ
Trẻ nhỏ cần một quy tắc dễ nhớ. Một quy tắc nhiều nhà thấy hiệu quả:
"Chuyện riêng thì để ở nhà. Hỏi bố mẹ trước khi chia sẻ."
| Chia sẻ được | Hỏi bố mẹ trước | Không bao giờ chia sẻ trên mạng |
|---|---|---|
| Biệt danh, màu yêu thích, con vật yêu thích | Ảnh của con, tranh vẽ có ghi tên con | Họ tên đầy đủ, địa chỉ, trường, số điện thoại |
| Thứ con xây được trong trò chơi | Tham gia một trò chơi hay app mới | Mật khẩu và mã số |
| Bất cứ điều gì người lạ hỏi | Con đang ở đâu lúc này |
Tập với những câu hỏi nhỏ "Con sẽ làm gì nếu…?": "Một trò chơi hỏi tên và trường của con. Con làm gì?" Trẻ nhớ quy tắc tốt hơn hẳn khi đã thử dùng nó.
Trò chơi, ô trò chuyện và người lạ
- Tắt trò chuyện với trẻ nhỏ nếu trò chơi cho phép, hoặc chỉ cho trò chuyện với người quen.
- Giải thích rằng người trên mạng không phải lúc nào cũng đúng như họ nói. Một "người bạn" trong trò chơi có thể không phải là trẻ con.
- Đặt ranh giới rõ ràng: không gửi ảnh, không giữ bí mật về ai đó trên mạng, không hẹn gặp.
- Hứa không phản ứng quá đà. "Nếu có gì trên mạng làm con thấy lạ, hãy kể với mẹ. Con sẽ không bị mắng." Trẻ sợ bị tịch thu máy thường im lặng.
App và những gì app thu thập
- Xem app xin những gì khi cài đặt: tên, ảnh, ngày sinh, vị trí, danh bạ.
- Từ chối những gì không cần. Một trò chơi giải đố không cần tên thật hay vị trí.
- Dùng biệt danh và hình đại diện thay cho tên thật và ảnh thật trong hồ sơ của trẻ.
- Ưu tiên app không quảng cáo, vì quảng cáo thường dựa vào việc thu thập thông tin.
Những gì bố mẹ chia sẻ
Quyền riêng tư không chỉ là chuyện con đăng gì. Nhiều trẻ đã có mặt trên mạng từ lâu trước khi biết dùng điện thoại, qua ảnh người nhà chia sẻ.
- Nghĩ trước khi đăng. Con mười ba tuổi có vui khi thấy tấm ảnh này không?
- Tránh những chi tiết lộ vị trí của con: đồng phục trường, số nhà, gắn thẻ địa điểm và cập nhật trực tiếp mình đang ở đâu.
- Bỏ qua ảnh lúc tắm, lúc đi vệ sinh hay lúc ăn vạ. Đó là một phần của lớn lên, không phải thứ để chia sẻ rộng rãi.
- Kiểm tra ai xem được bài đăng, và nhờ họ hàng cũng làm vậy trước khi đăng ảnh của con.
- Hỏi ý con lớn trước khi đăng về con. Điều đó cho con thấy quyền riêng tư của con được coi trọng.
Trong Dologi, hồ sơ người chơi chỉ cần một biệt danh (app nhắc không dùng tên thật), tuổi và một hình đại diện con tự ghép từ các hình vẽ, không phải ảnh chụp. Hồ sơ và tiến bộ chỉ lưu trên máy của gia đình.
Tóm lại
- Thông tin cá nhân là bất cứ điều gì giúp người khác nhận ra hay tìm được con: tên, trường, địa chỉ, vị trí, ảnh và mật khẩu.
- Dạy con một quy tắc đơn giản: chuyện riêng thì để ở nhà, hỏi bố mẹ trước khi chia sẻ.
- Tắt trò chuyện với trẻ nhỏ, giải thích rằng người trên mạng không phải lúc nào cũng đúng như họ nói, và hứa không phản ứng quá đà.
- Dùng biệt danh trong app, từ chối quyền không cần thiết, và cân nhắc kỹ trước khi đăng ảnh của con.
Đọc thêm: Cài đặt điện thoại, máy tính bảng an toàn cho trẻ: những điều nên kiểm tra