"Thêm năm phút nữa thôi!" "Cho con xem nốt!" Rồi nước mắt, mặc cả, hay một chiếc máy tính bảng không chịu rời tay. Với nhiều gia đình, phần khó nhất của giờ dùng máy không phải là dùng bao lâu, mà là kết thúc thế nào. Tin vui là việc kết thúc có thể lên kế hoạch được. Bài này giải thích vì sao trẻ khó dừng và gợi ý một nếp đơn giản: thỏa thuận trước, báo trước, dừng ở điểm tự nhiên và có việc tiếp theo để chuyển sang.
Vì sao dừng lại khó đến thế
- Màn hình được làm ra để cứ chạy tiếp. Video nối nhau phát, trò chơi kết thúc bằng "thêm một màn nữa", và hiếm khi có điểm kết tự nhiên.
- Chuyển việc khó với trẻ nhỏ. Dời sự chú ý từ một thứ đang cuốn hút sang thứ khác là kỹ năng phát triển chậm, và chuyển sự tập trung cần cố gắng.
- Dừng đột ngột thấy bất công. Bị ngắt giữa một màn chơi hay một câu chuyện thì khó chịu, người lớn cũng vậy.
- Việc tiếp theo có thể kém vui hơn. "Tắt đi, đến giờ tắm rồi" là một cuộc đổi chác khó.
Những điều này không có nghĩa là con hư. Nó chỉ có nghĩa là lúc kết thúc cần được giúp một chút.
Thỏa thuận luật từ trước
Tránh cãi nhau dễ hơn khi luật đã được thống nhất trước khi bật máy, vào lúc mọi người bình tĩnh.
- Bao lâu, và lúc nào. Ví dụ: "Đi học về, ăn nhẹ xong, được 20 phút."
- Thế nào là hết. "Khi chuông hẹn giờ kêu, hoặc hết tập phim, cái nào đến trước."
- Sau đó làm gì. "Rồi mình ra công viên" hay "Rồi đến giờ ăn tối."
- Viết hoặc vẽ ra. Một bảng hình đơn giản dán trên tủ lạnh để cả nhà cùng xem lại thỏa thuận, thay vì cãi nhau về nó.
Giữ thỏa thuận giống nhau ngày này qua ngày khác. Sự đều đặn biến nó thành nếp, và nếp thì ít phải nhắc hơn.
Báo trước và dùng đồng hồ hẹn giờ
- Báo trước khi hết giờ. "Còn năm phút nữa" rồi "Còn một phút nữa" cho con thời gian chuẩn bị.
- Dùng một thứ bên ngoài bố mẹ. Đồng hồ hẹn giờ nhà bếp, đồng hồ cát hay chuông báo khiến đồng hồ là người nói "dừng", không phải bố mẹ.
- Cho con nhìn thấy thời gian. Trẻ nhỏ khó cảm nhận năm phút dài bao lâu. Đồng hồ cát hay mặt đồng hồ con nhìn được sẽ giúp ích.
- Lại gần, đừng gọi vọng từ phòng khác. Ngồi cạnh con, cùng nhìn màn hình và báo trước một cách bình tĩnh.
Dừng ở điểm tự nhiên
Thay vì dừng đúng phút, hãy nhắm đến lúc một thứ gì đó kết thúc.
- Hết một tập, một màn hay một câu đố. "Chơi nốt màn này rồi mình dừng."
- Chọn nội dung có điểm kết. Tập phim ngắn, từng câu đố riêng hay trò chơi có kết thúc rõ ràng dễ dừng hơn những thứ cuộn mãi không hết.
- Tắt tự động phát khi có thể, để video sau không tự chạy.
Làm cho việc tiếp theo hấp dẫn
- Chuẩn bị sẵn kế hoạch. Một bữa nhẹ, một chuyến đi dạo, một trò chơi hay phụ bố mẹ nấu ăn cho con điều gì đó để hướng tới.
- Cho con mang theo một chút. "Kể mẹ nghe màn vừa chơi đi" hay "Con vẽ nhân vật đó được không?" giúp việc chuyển dễ hơn.
- Vận động một chút. Chạy, nhảy hay nhún nhảy một lát sau giờ dùng máy có thể giúp việc chuyển dễ hơn.
Khi vẫn kết thúc bằng nước mắt
- Giữ bình tĩnh và giữ đúng thỏa thuận. Nhượng bộ sau khi con khóc sẽ dạy con rằng khóc thì được việc.
- Gọi tên cảm xúc. "Con tiếc vì hết giờ. Con đang chơi vui mà."
- Đừng cấm máy nhiều ngày để phạt vì một lần kết thúc không êm. Thay vào đó, nói chuyện sau và cùng thống nhất điều gì sẽ giúp lần sau.
- Để ý những ngày suôn sẻ. "Chuông vừa kêu con tắt máy ngay. Cảm ơn con!"
Trong Dologi, bố mẹ có thể đặt thời gian chơi mỗi ngày cho từng người chơi trong khu phụ huynh. Nếu hết giờ giữa chừng, con làm nốt câu đố đang dở, rồi buổi chơi dừng lại với một màn hình nói rõ lý do. Bố mẹ có thể cho chơi thêm vài phút nếu cần.
Tóm lại
- Dừng lại khó vì màn hình hiếm khi tự kết thúc và chuyển sự tập trung cần cố gắng.
- Thỏa thuận bao lâu, lúc nào và làm gì tiếp theo trước khi bật máy, và giữ giống nhau mỗi ngày.
- Báo trước, dùng đồng hồ hẹn giờ và dừng ở cuối một tập, một màn hay một câu đố.
- Chuẩn bị sẵn một việc tiếp theo hấp dẫn, giữ bình tĩnh và khen những lần kết thúc êm.
Đọc thêm: Con dùng điện thoại bao lâu là vừa, và chọn app học thế nào cho an toàn?