"หนูตกรอบแล้วเหรอ? เพิ่งเริ่มเล่นเองนะ!"
เกมงานเลี้ยงแบบดั้งเดิมหลายเกมเล่นโดยคัดผู้เล่นออกทีละคน เพลงหยุด ใครแย่งเก้าอี้ไม่ทันก็ต้องออกไปนั่งดูข้าง ๆ ในงานวันเกิดที่เด็ก ๆ กำลังตื่นเต้นและแขกส่วนใหญ่ยังไม่ค่อยรู้จักกัน คนแรกที่ตกรอบมักเป็นเด็กที่เล็กที่สุดหรือขี้อายที่สุด และเกมก็จบลงด้วยผู้ชนะหนึ่งคนกับใบหน้าเศร้า ๆ อีกหลายคน
ทางแก้ง่ายมาก คือเลือกเกมที่ทุกคนได้เล่นตั้งแต่ต้นจนจบ และให้ทั้งกลุ่มช่วยกันไปสู่เป้าหมายเดียว บทความนี้มีแผนสำหรับช่วงเวลาเล่นเกม เกมเคลื่อนไหวและเกมสงบที่ไม่มีใครถูกคัดออก และวิธีแบ่งรางวัลเพื่อไม่ให้มีเด็กคนไหนกลับบ้านไปอย่างผิดหวัง
ทำไม "ไม่มีใครตกรอบ" จึงได้ผลดีกว่า
- เด็กทุกคนมีอะไรทำตลอด เด็กที่ตกรอบไม่มีอะไรทำ และเด็กที่เบื่อในงานเลี้ยงมักเดินหนี ทะเลาะกัน หรือร้องไห้
- เด็กต่างวัยเล่นด้วยกันง่ายขึ้น เด็กสี่ขวบกับเด็กแปดขวบเล่นเกมเดียวกันได้ ถ้าคนที่เล็กที่สุดไม่ได้เป็นคนแรกที่ต้องออก
- ความสนใจอยู่ที่เกม เมื่อไม่มีใครกังวลว่าจะตกรอบ เด็ก ๆ ก็ทุ่มแรงไปกับการฟัง การดู และการเคลื่อนไหว
- เจ้าของวันเกิดได้ผ่อนคลาย งานวันเกิดเป็นเรื่องตื่นเต้นมากสำหรับเจ้าของงาน เกมที่ไม่มีคนแพ้ช่วยลดความกดดันลงได้
การรู้จักแพ้ชนะยังเป็นเรื่องที่ควรเรียนรู้ แต่ควรฝึกที่บ้านในตอนที่ทุกคนใจเย็น งานเลี้ยงที่มีแขกมากและอารมณ์พุ่งสูงไม่ใช่ที่ที่ฝึกได้ง่ายนัก
จัดช่วงเวลาเล่นเกม
- แต่ละเกมสั้น ๆ เกมละห้าถึงสิบนาทีก็พอ หยุดตอนที่เด็ก ๆ ยังสนุกอยู่
- สามหรือสี่เกมก็เพียงพอ เผื่อเวลาให้เล่นอิสระ กินอาหาร และเป่าเค้ก
- สลับเกมเคลื่อนไหวกับเกมสงบ เล่นเกมวิ่งเล่นแล้วตามด้วยเกมนั่ง ความตื่นเต้นจะได้ไม่พุ่งขึ้นไม่หยุด
- ให้ผู้ใหญ่หนึ่งคนนำเกม อธิบายด้วยการทำให้ดู: "ดูก่อนนะ แล้วค่อยถึงตาพวกหนู" เด็กที่ยังอ่านไม่ออกหรือจำกติกายาว ๆ ไม่ได้จะเรียนรู้จากการทำตาม
- จัดมุมเงียบไว้หนึ่งมุม เด็กบางคนต้องการพักจากเสียงดัง การนั่งดูก็เป็นทางเลือกที่ดี เด็กที่เข้ามาเล่นทีหลังก็ยังเป็นส่วนหนึ่งของเกม
- แบ่งหน้าที่ แขกตัวเล็กหรือขี้อายช่วยกดเปิดเพลง ถือตะกร้า หรือนับเลขเสียงดังให้ทั้งกลุ่มได้
เกมเคลื่อนไหวที่ทุกคนได้อยู่ต่อ
- รูปปั้นตามเพลง แบบดัดแปลง เต้นตอนเพลงเล่น หยุดนิ่งเป็นรูปปั้นตอนเพลงหยุด ใครเผลอโยกไม่ต้องออก แค่ทำท่าตลก ๆ หนึ่งท่าแล้วเล่นต่อ
- เกาะที่เล็กลงเรื่อย ๆ วางเบาะหรือกระดาษหนังสือพิมพ์หลายแผ่นบนพื้น เมื่อเพลงหยุด ทุกคนต้องหาที่ยืนบนนั้น แต่ละรอบเอาออกหนึ่งชิ้น ความท้าทายคือทั้งกลุ่มต้องยืนได้หมด เด็ก ๆ จึงจับมือกันและเบียดเข้าหากัน หยุดก่อนที่จะมีใครถูกเบียดจนอึดอัด
- อย่าให้ลูกโป่งตกพื้น ลูกโป่งสองสามลูก ทั้งกลุ่ม กติกาเดียวคือห้ามให้ลูกโป่งแตะพื้น ช่วยกันนับจำนวนครั้งที่ตีลูกโป่ง แล้วลองทำลายสถิติของกลุ่มเอง
- คลื่นผ้าปู ทุกคนจับขอบผ้าปูที่นอนเก่า แล้วทำคลื่นให้ลูกโป่งหรือลูกบอลนิ่ม ๆ เด้งขึ้นลงโดยไม่ตกออกไป
ลูกโป่งอาจแตกได้ และเศษลูกโป่งอาจติดคอเด็กเล็ก ผู้ใหญ่จึงควรเก็บลูกโป่งที่แตกทันที
เกมสงบให้ได้พักหายใจ
- อะไรเปลี่ยนไป? เด็กหนึ่งคนยืนหน้ากลุ่ม ทุกคนดูให้ดี จากนั้นเด็กคนนั้นออกไปนอกห้องแล้วเปลี่ยนหนึ่งอย่าง เช่น ถอดถุงเท้าหนึ่งข้าง พับแขนเสื้อหนึ่งข้าง หรือสวมหมวกปาร์ตี้กลับด้าน ทั้งกลุ่มช่วยกันทาย
- กระซิบส่งต่อ เด็ก ๆ นั่งเป็นวงกลม คนแรกกระซิบประโยคสั้น ๆ ให้คนข้าง ๆ แล้วส่งต่อกันจนครบวง คนสุดท้ายพูดออกมาดัง ๆ ยิ่งผลออกมาตลกยิ่งสนุก และไม่มีใครผิด
- อยู่ใต้ถ้วยไหน? ซ่อนของเล่นชิ้นเล็กไว้ใต้ถ้วยหนึ่งในสามใบ แล้วเลื่อนสลับที่ช้า ๆ ทั้งกลุ่มช่วยกันบอกว่าอยู่ใบไหน ผลัดกันเป็นคนเลื่อนถ้วย
- ภาพวาดของทุกคน ปูกระดาษแผ่นยาว เด็กแต่ละคนผลัดกันวาดเพิ่มทีละอย่างลงในภาพงานเลี้ยง
เป้าหมายเดียว รางวัลร่วมกัน
แทนที่จะมีรางวัลให้ผู้ชนะ ลองให้ทั้งกลุ่มมีเป้าหมายเดียวและมีรางวัลสำหรับทุกคน
- เติมโหลให้เต็ม ทุกครั้งที่กลุ่มเล่นจบหนึ่งเกม ใส่ปอมปอมหรือดาวกระดาษหนึ่งกำมือลงในโหล เมื่อโหลเต็ม ทุกคนได้รางวัล
- สมบัติชิ้นเดียว คนหาหลายคน คำใบ้รูปภาพพาทั้งกลุ่มไปเจอกล่องใบเดียว ข้างในมีของขวัญชิ้นเล็กสำหรับเด็กทุกคน
- ทุกคนได้เหมือนกัน ของที่ระลึกชิ้นเล็กที่เหมือนกันทุกชิ้นช่วยเลี่ยงคำว่า "ของเพื่อนสวยกว่าของหนู!"
- รางวัลที่ไม่ใช่ของกิน สติกเกอร์ ตัวปั๊ม สีเทียนหนึ่งแท่ง หรือมงกุฎกระดาษ เตรียมง่าย และไม่ต้องคอยเช็กว่าแขกแต่ละคนกินอะไรได้บ้าง
พูดออกมาดัง ๆ ว่ากลุ่มทำอะไรสำเร็จ: "ทุกคนช่วยกันตีลูกโป่งได้ตั้งยี่สิบสามครั้งแน่ะ!" เด็ก ๆ จำความรู้สึกตอนเล่นได้นานกว่าของรางวัลที่ได้มาก
| อายุโดยประมาณ | ลองทำอะไร |
|---|---|
| 3–4 | รูปปั้นตามเพลงแบบทำท่าตลก; อย่าให้ลูกโป่งตกพื้นโดยมีผู้ใหญ่เล่นด้วย; ภาพวาดของทุกคน |
| 5–6 | เกาะที่เล็กลงเรื่อย ๆ; อยู่ใต้ถ้วยไหน?; อะไรเปลี่ยนไป? แบบเปลี่ยนหนึ่งอย่าง |
| 7–8 | คลื่นผ้าปู; กระซิบส่งต่อ; อะไรเปลี่ยนไป? แบบเปลี่ยนสองสามอย่าง; ล่าสมบัติด้วยคำใบ้รูปภาพ |
| 9 ขึ้นไป | ช่วยนำเกมให้แขกที่เล็กกว่า; คิดกติกาใหม่; ล่าสมบัติที่ยาวขึ้นด้วยปริศนาคำทาย |
อายุเป็นเพียงแนวทางคร่าว ๆ เด็กแต่ละคนไม่เหมือนกัน
ใน Dologi หัวข้อสมาธิมีปริศนา "หาจุดต่าง" ให้ลูกเปรียบเทียบภาพสองภาพแล้วแตะตรงที่เปลี่ยนไป เป็นการดูอย่างตั้งใจแบบเดียวกับเกม "อะไรเปลี่ยนไป?" ในงานเลี้ยง เพียงไม่กี่นาทีในวันธรรมดา
สรุป
- เลือกเกมที่เด็กทุกคนได้เล่นตั้งแต่ต้นจนจบ ไม่มีใครต้องนั่งรอข้างสนาม
- ให้แต่ละเกมสั้น สลับเกมเคลื่อนไหวกับเกมสงบ และให้ผู้ใหญ่หนึ่งคนทำให้ดูเป็นตัวอย่าง
- ให้แขกตัวเล็กหรือขี้อายมีหน้าที่ และมีมุมเงียบไว้พัก
- เปลี่ยนรางวัลของผู้ชนะเป็นเป้าหมายของกลุ่ม และรางวัลชิ้นเล็กแบบเดียวกันสำหรับทุกคน
อ่านเพิ่มเติม: ลูกแพ้ทีไรร้องไห้ทุกที: สอนลูกให้รู้จักแพ้ชนะอย่างมีน้ำใจ