ให้ของขวัญเด็กเล็ก แล้วมีโอกาสสูงว่าสุดท้ายลูกจะเล่นกับกล่อง สำหรับเด็ก กล่องไม่ใช่แค่กล่อง แต่เป็นรถ ถ้ำ หัวหุ่นยนต์ หรือเตียงของตุ๊กตาหมี สัญชาตญาณนี้คือจุดเริ่มต้นที่ยอดเยี่ยมของการฝึกคิดสร้างสรรค์อย่างตั้งใจ
"ภารกิจกล่อง" นั้นง่ายมาก กล่องกระดาษธรรมดาหนึ่งใบใช้ทำอะไรได้บ้าง คิดได้กี่อย่าง บทความนี้อธิบายวิธีทำให้เป็นเกมของครอบครัว วิธีทำให้ความคิดงอกงาม และจะทำอะไรกับความคิดเหล่านั้นต่อ
เตรียมภารกิจ
- วางกล่องจริงไว้ตรงหน้าทุกคน การได้เห็นและได้จับช่วยได้มาก โดยเฉพาะเด็กเล็ก
- ตั้งเวลาสั้น ๆ สองถึงสามนาที
- พูดทุกความคิดออกเสียง ขณะที่ผู้ใหญ่จดหรือวาดภาพคร่าว ๆ ไว้
- เมื่อหมดเวลา นับจำนวนความคิดด้วยกัน
แล้ววันหลังลองเล่นอีก ดูว่าครอบครัวทำลายสถิติตัวเองได้ไหม
กติกาที่ทำให้ความคิดไหลออกมา
กติกาไม่กี่ข้อสร้างความต่างได้มาก
- ห้ามตัดสินระหว่างจับเวลา ทุกความคิดได้ลงรายการ แม้แต่ความคิดที่ดูเพี้ยน ความคิดเพี้ยน ๆ มักนำไปสู่ความคิดเจ๋ง ๆ
- เอาจำนวนไว้ก่อน เป้าหมายคือคิดให้ได้เยอะ ค่อยเลือกอันดีที่สุดทีหลัง
- ต่อยอดความคิดของกันและกัน "เรือ!" กลายเป็น "เรือใบ" หรือ "เรือดำน้ำ" ได้
- เปลี่ยนกล่องในจินตนาการ "ถ้ามันใหญ่มาก ๆ ล่ะ ถ้าไม่มีฝา ถ้าเจาะรูล่ะ"
ผู้ใหญ่ควรเล่นด้วยความคิดจริงจัง และบางครั้งจงใจเสนอความคิดที่แปลกมาก ๆ เพื่อให้ลูกเห็นว่าความคิดที่ไม่เหมือนใครเป็นที่ต้อนรับเสมอ
จัดกลุ่มความคิด
เมื่อหมดเวลา ดูรายการด้วยกันแล้วจัดความคิดเป็นกลุ่ม ตรงนี้จะเห็นว่าลูกคิดยืดหยุ่นแค่ไหน
| กลุ่ม | ตัวอย่างความคิด |
|---|---|
| ของที่นั่งไปได้ | รถ เรือ จรวด ตู้รถไฟ |
| สถานที่ | บ้าน ถ้ำ ร้านค้า โรงละครหุ่น |
| ของเล่น | กลอง ประตูฟุตบอล เขาวงกตลูกแก้ว |
| ของสวมใส่ | หมวกหุ่นยนต์ ชุดแต่งตัว รองเท้ายักษ์ |
| ของใช้ที่มีประโยชน์ | กล่องเก็บของ ที่เหยียบ เลื่อนหิมะ |
ถ้าความคิดทั้งหมดอยู่ในกลุ่มเดียว (เช่น มีแต่ยานพาหนะ) ก็เป็นเรื่องปกติมาก ครั้งหน้าลองถามเบา ๆ ว่า "นอกจากของที่นั่งไปได้ มันเป็นอะไรได้อีกบ้าง" การย้ายไปกลุ่มใหม่ได้คือสัญญาณของการคิดยืดหยุ่น
ทำความคิดที่ชอบที่สุดให้เป็นจริง
การเลือกความคิดหนึ่งแล้วลงมือทำจริงทำให้ภารกิจมีชีวิตชีวา
- โหวตเลือกความคิดที่ชอบที่สุด แล้วทำด้วยเทป กรรไกร (มีผู้ใหญ่ดูแล) สีเทียน และของจิปาถะในบ้าน
- ทดลอง เรือลอยในอ่างอาบน้ำไหม เขาวงกตลูกแก้วใช้ได้ไหม
- ปรับปรุง คำถาม "ทำอย่างไรให้ดีขึ้น" เปลี่ยนการคิดสร้างสรรค์ให้เป็นการแก้ปัญหา
เด็กที่คิดหุ่นยนต์กล่องขึ้นมาแล้วสวมเดินไปรอบบ้าน ได้ผ่านวงจรครบทั้งหมด คือ จินตนาการ เลือก สร้าง ทดลอง และปรับปรุง
เกมเดียวกันกับของอื่น
เมื่อลูกรู้วิธีเล่นแล้ว ลองกับของใช้อื่น ๆ ในบ้าน
- ถุงเท้า: หุ่นมือ ลูกบอล ผ้าปัดฝุ่น ถุงใส่ลูกแก้ว
- คลิปหนีบกระดาษ: ตะขอ ที่คั่นหนังสือ ประติมากรรมจิ๋ว
- ช้อนไม้: ไม้ตีกลอง ไมโครโฟน หุ่นที่วาดหน้า
- ผ้าขนหนู: ผ้าคลุม ผ้าปูปิกนิก แม่น้ำของเรือของเล่น
ของชิ้นเล็กยากกว่าเพราะไม่ค่อยเหมือนของเล่น จึงเหมาะกับเด็กโต
ไอเดียตามวัย
- 4–5 ขวบ: ใช้กล่องจริง ไม่ต้องจับเวลา คิดอะไรได้ก็เล่นสมมติทันที
- 6–7 ขวบ: จับเวลาสองนาที นับความคิด และจัดกลุ่มโดยมีพ่อแม่ช่วย
- 8 ขวบขึ้นไป: ตั้งเป้าจำนวนความคิด จัดกลุ่มเอง และลองของที่ยากขึ้นหรือโจทย์ "ถ้าเกิดว่า"
สรุป
- ภารกิจกล่อง ในเวลาสั้น ๆ หาวิธีใช้กล่องกระดาษใบเดียวได้กี่อย่าง
- ห้ามตัดสินระหว่างจับเวลา คิดให้ได้เยอะ และต่อยอดความคิดของกันและกัน
- จัดกลุ่มความคิดและชวนให้ลูกย้ายไปกลุ่มใหม่
- ลงมือทำและทดลองความคิดที่ชอบที่สุด แล้วเล่นต่อกับของใช้อื่น ๆ
อ่านเพิ่มเติม: ความคิดสร้างสรรค์: ช่วยให้ลูกหาได้มากกว่าหนึ่งวิธี