แปะ แปะ แปะแปะ แปะ "ตาลูกแล้ว" แปะ แปะ… แปะแปะ แปะ "เหมือนกันเลย!"
เกมเสียงสะท้อนคือดนตรีแบบที่ง่ายที่สุด คนหนึ่งเล่นจังหวะสั้น ๆ อีกคนเล่นตาม จะเล่นตามได้ถูก ลูกต้องฟังจังหวะให้จบ เก็บไว้ในหัวสักครู่ แล้วตบมือออกมาให้เหมือนเดิม แต่ละรอบใช้เวลาไม่กี่วินาที เล่นได้แทบทุกที่ และไม่ต้องใช้อะไรนอกจากมือ
วิธีเล่น
- ตบมือเป็นจังหวะสั้น ๆ ช่วงแรกสามหรือสี่ครั้ง
- ลูกตบตามทันที
- ถ้าตรงกัน ก็เล่นจังหวะใหม่ ถ้ายังไม่ตรง เล่นจังหวะเดิมอีกครั้งให้ช้าลงนิดหนึ่ง
เริ่มจากเสียงที่ยาวเท่ากันและเว้นระยะเท่ากัน แปะ แปะ แปะ จากนั้นเปลี่ยนทีละอย่างเท่านั้น
- มีช่วงหยุด: แปะ แปะ (หยุด) แปะ
- สองครั้งเร็ว: แปะ แปะแปะ แปะ
- มีครั้งหนึ่งดังกว่าครั้งอื่น
ให้จังหวะสั้นไว้ เด็กที่ตบสามครั้งถูกทุกครั้งพร้อมสำหรับสี่ครั้งแล้ว ยังไม่ใช่แปดครั้ง
เครื่องดนตรีจากในครัว
มือก็พอแล้ว แต่หม้อกับกล่องช่วยเพิ่มเสียงที่ต่างกันให้ฟัง
| เครื่องดนตรี | วิธีทำ | สิ่งที่เพิ่มขึ้น |
|---|---|---|
| กลองหม้อ | หม้อคว่ำกับทัพพีไม้ | เสียงทุ้มและดัง |
| กลองกล่อง | กล่องพลาสติกเปล่ามีฝา | เสียงเบากว่าและกลวง |
| ช้อน | ช้อนโลหะสองคันหันหลังชนกัน | เสียงสั้นและแหลม |
| ขวดเขย่า | ขวดเล็กใส่ข้าวสารหรือถั่วแห้งนิดหน่อย ปิดฝาให้แน่น | เสียงซ่าซ่ายาว ๆ แทนเสียงตี |
| ตบเข่า | ขาของตัวเอง | เสียงเบาเมื่อมีคนนอนอยู่ |
ตรวจดูว่าปิดฝาแน่นแล้ว และอยู่ใกล้ ๆ เมื่อเด็กเล็กเล่นกับเมล็ดเล็ก ๆ
พอมีเครื่องดนตรีสองชิ้น จังหวะก็ยากขึ้นนิดหนึ่ง หม้อ หม้อ กล่อง หม้อ ตอนนี้ลูกต้องฟังว่าเสียงไหนอยู่ตรงไหน ไม่ใช่แค่ดังเมื่อไร
ยากขึ้น
เมื่อจังหวะสั้นง่ายแล้ว ลองอย่างใดอย่างหนึ่งต่อไปนี้
- จังหวะยาวขึ้น เพิ่มทีละหนึ่งเสียง
- ดังและเบา จังหวะเดิม แต่เสียงสุดท้ายเบามาก
- เร็วและช้า เล่นจังหวะเดิมเร็ว ๆ แล้วช้า ๆ ยังเป็นจังหวะเดียวกันไหม
- เสียงจากร่างกาย ตบมือ ตบเข่า กระทืบเท้า สามเสียงต่างกันในจังหวะเดียว
- หันหลังชนกัน นั่งหันหลังชนกัน ลูกจะได้ยินเสียงมือแต่มองไม่เห็น
- จังหวะของคำ ตบมือตามพยางค์ของคำหรือชื่อ ("ผี-เสื้อ" "คุณ-ยาย") ลูกทายคำจากจังหวะได้ไหม
- สลับบทบาท ลูกเล่นจังหวะ พ่อแม่เล่นตาม บางครั้งแกล้งเล่นผิดแล้วดูว่าลูกฟังออกไหม
เมื่อลูกเล่นตามไม่ตรง
การเล่นตามไม่ตรงเป็นส่วนหนึ่งของเกม ไม่ใช่ความล้มเหลว วิธีช่วยมีดังนี้
- เล่นอีกครั้งให้ช้าลง แล้วบอกว่า "ฟังให้จบก่อนแล้วค่อยเริ่มนะ"
- แบ่งจังหวะยาวเป็นสองครึ่ง แล้วฝึกทีละครึ่ง
- ใช้คำพูดพาจังหวะ "แปะ แปะ เร็ว-เร็ว แปะ"
- ชมการฟัง ไม่ใช่แค่ผลลัพธ์ "สองครั้งเร็วลูกตบได้ตรงเป๊ะเลย"
ไม่ต้องนับคะแนน เด็กส่วนใหญ่สนุกกับเกมมากกว่าเมื่อจังหวะยากแค่นิดเดียว
วาดจังหวะ
จังหวะเขียนได้โดยไม่ต้องใช้ตัวโน้ตหรือตัวเลข วาดจุดใหญ่หนึ่งจุดต่อหนึ่งเสียง และเว้นช่องว่างไว้ตรงที่หยุด จุดเล็กสองจุดชิดกันคือสองครั้งเร็ว
วาดจุดหนึ่งแถวแล้วให้ลูกเล่นตาม จากนั้นให้ลูกวาดจังหวะให้พ่อแม่เล่นบ้าง การสลับไปมาระหว่างเสียงกับภาพเป็นก้าวแรกเล็ก ๆ ของการอ่านแบบรูป ทั้งในดนตรีและเรื่องอื่น ๆ
| อายุโดยประมาณ | สิ่งที่ลองได้ |
|---|---|
| 4–5 ปี | สามสี่เสียงเท่า ๆ กัน ตบเข่า พ่อแม่เล่น ลูกเล่นตาม |
| 6–7 ปี | ช่วงหยุดและเสียงเร็ว กลองหม้อและกลองกล่อง จังหวะของชื่อ |
| 8–9 ปี | จังหวะที่มีสองสามเสียง หันหลังชนกัน วาดจังหวะเป็นจุด |
| 10 ปีขึ้นไป | จังหวะยาว ดัง เบา เร็ว ช้า คิดจังหวะเองให้คนอื่นเล่นตาม |
อายุเป็นเพียงการประมาณ เด็กแต่ละคนไม่เหมือนกัน
ใน Dologi หมวดการฟังมีปริศนาอย่าง "ยาวและสั้น" ที่ให้ลูกแยกเสียงยาวกับเสียงสั้น การได้ยินว่าเสียงหนึ่งยาวแค่ไหนก็เป็นส่วนหนึ่งของการฟังจังหวะ
สรุป
- พ่อแม่ตบมือเป็นจังหวะสั้น ลูกตบตาม แล้วจังหวะค่อย ๆ ยาวขึ้นทีละเสียง
- หม้อ กล่อง ช้อน และขวดเขย่า เพิ่มเสียงที่ต่างกันให้ฟัง
- ช่วงหยุด เสียงเร็ว ดังและเบา และการนั่งหันหลังชนกัน ทำให้เกมยากขึ้น
- จุดใหญ่และจุดเล็กช่วยให้ลูกวาดจังหวะแล้วเล่นตามกระดาษได้
อ่านเพิ่มเติม: เรียนดนตรีช่วยให้ลูกเก่งคณิตศาสตร์ไหม? จังหวะ แบบรูป และการนับ