คุณวางของสองสามชิ้นบนโต๊ะเป็นสองกลุ่ม "แม่มีกฎลับอยู่ข้อหนึ่ง พวกนี้ตรงกับกฎของแม่ พวกนี้ไม่ตรง ลูกหาได้ไหมว่ากฎคืออะไร" ลูกหยิบช้อนขึ้นมา "อันนี้ตรงไหม" ทุกคำตอบคือเบาะแสใหม่
เกมนี้ใช้แค่ของในบ้านหนึ่งกำมือกับเวลาสิบนาที ระหว่างเล่น ลูกได้ฝึกนิสัยที่เป็นหัวใจของการคิดที่ดี คือตั้งข้อสันนิษฐาน ทดสอบ และเปลี่ยนความคิดเมื่อหลักฐานบอกว่าไม่ใช่
วิธีเล่น
- รวบรวมของชิ้นเล็ก 10 ถึง 15 ชิ้น เช่น กระดุม บล็อกไม้ ช้อนส้อม ของเล่น ผลไม้ รูปทรงที่ตัดจากกระดาษสี
- คิดกฎหนึ่งข้อแล้วเก็บไว้ในใจ เช่น "เป็นสีแดง"
- ให้ตัวอย่าง วางของที่ตรงกับกฎสองสามชิ้นไว้ด้านหนึ่ง และของที่ไม่ตรงสองชิ้นไว้อีกด้านหนึ่ง
- ลูกทดสอบ ลูกเลือกของชิ้นอื่นแล้วถามว่า "อันนี้ตรงไหม" คุณวางของชิ้นนั้นไว้ด้านที่ถูกต้อง
- ลูกบอกกฎ เมื่อคิดว่ารู้แล้ว ถ้าถูกก็สลับบทบาท ถ้ายังไม่ถูกก็ทดสอบต่อ
มีเคล็ดลับหนึ่งที่ทำให้เกมดีขึ้นมาก คือก่อนบอกกฎ ให้ลูกทำนายก่อน "หนูคิดว่าอันนี้จะตรง" ทำนายถูกสามครั้งติดกันเป็นสัญญาณที่ดีว่าความคิดนั้นถูก
กฎสำหรับแต่ละวัย
| อายุโดยประมาณ | ประเภทของกฎ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 4–5 ปี | ลักษณะที่มองเห็นได้หนึ่งอย่าง | "สีแดง" "กลม" "ใหญ่" |
| 6–7 ปี | ทำจากอะไร หรือใช้ทำอะไร | "ทำจากไม้" "กินได้" "มีล้อ" "มีรู" |
| 8–9 ปี | สองลักษณะพร้อมกัน หรือจำนวน | "สีแดงและกลม" "มีสี่มุมพอดี" |
| 10 ปีขึ้นไป | กฎที่มีคำว่า "หรือ" หรือสิ่งที่ต้องลองจึงจะรู้ | "สีแดงหรือกลม" "ลอยน้ำได้" "หนักกว่าช้อนคันนี้" |
อายุเป็นเพียงค่าประมาณ ถ้ากฎยากเกินไป ก็ให้ตัวอย่างเพิ่ม แล้วคราวหน้าเลือกกฎที่ง่ายกว่า
แบบที่ใช้ตัวเลข
สำหรับเด็กที่รู้จักตัวเลขแล้ว ใช้แค่กระดาษแผ่นเดียว ขีดสองคอลัมน์ คอลัมน์หนึ่งสำหรับ "ตรง" และอีกคอลัมน์สำหรับ "ไม่ตรง" แล้วเลือกกฎ เช่น "เป็นจำนวนคู่" "มากกว่า 10" "เป็นจำนวนสองหลัก" หรือ "อยู่ในสูตรคูณแม่ห้า"
เริ่มด้วยตัวอย่างสองสามตัว 4, 10 และ 16 ตรง ส่วน 7 และ 13 ไม่ตรง ลูกเสนอจำนวนหนึ่ง แล้วคุณเขียนลงในคอลัมน์ที่ถูกต้อง 20 ตรงไหม ตรง 9 ล่ะ ไม่ตรง แล้ว 6 ล่ะ ถ้าความคิดของลูกคือ "จำนวนคู่" 6 ก็ควรจะตรง
ลองพิสูจน์ว่าตัวเองคิดผิด
นี่คือส่วนที่มีค่าที่สุดของเกม เด็ก ๆ และผู้ใหญ่ด้วย มักทดสอบแต่สิ่งที่คาดว่าจะตรงกับกฎ
สมมติว่าด้าน "ตรง" มีแอปเปิลสีแดง บล็อกสีแดง และกระดุมสีแดง ลูกคิดว่า "ของสีแดง" แล้วทดสอบของสีแดงอีกชิ้น ตรง อีกชิ้นหนึ่ง ก็ตรงอีก ทุกอย่างเข้ากันหมด แต่ไม่ได้รู้อะไรเพิ่มเลย กฎอาจยังเป็น "สีแดง" หรือ "ไม่ใช่สีฟ้า" หรือ "สีแดงหรือสีส้ม" ก็ได้
การทดสอบที่ดีกว่าคือเลือกสิ่งที่ ไม่ควร ตรงกับกฎถ้าความคิดนั้นถูก เช่น ส้มหนึ่งผล ถ้าส้มตรงกับกฎ ก็น่าแปลกใจ และแปลว่ากฎกว้างกว่า "สีแดง" สอนลูกให้ถามว่า "เราลองอะไรได้บ้างที่จะแสดงว่าความคิดของเราผิด" คำตอบว่า "ไม่ตรง" บอกอะไรได้มากพอ ๆ กับคำตอบว่า "ตรง"
เคล็ดลับสำหรับคนเก็บกฎ
- เลือกกฎที่ชัดเจน ของทุกชิ้นต้องตอบได้แน่นอนว่าตรงหรือไม่ตรง "สวย" ใช้เป็นกฎไม่ได้
- บอกแค่ว่าตรงหรือไม่ตรง ไม่ใบ้ด้วยสีหน้าหรือน้ำเสียง ถ้าลูกติด ให้เพิ่มตัวอย่างที่ชี้ชัดหนึ่งชิ้นแทนการเฉลยกฎ
- ชมกฎอื่นที่ใช้ได้เหมือนกัน บางครั้งลูกเจอกฎที่เข้ากับทุกอย่างบนโต๊ะแต่ไม่ใช่กฎของคุณ บอกลูกตามจริงว่า "กฎของลูกใช้ได้กับทั้งหมดนี้เลย แต่กฎของแม่เป็นอีกข้อหนึ่ง ลูกจะลองอะไรเพื่อแยกสองกฎนี้ออกจากกัน"
- สลับบทบาทบ่อย ๆ การเก็บกฎก็เป็นการฝึกเช่นกัน เพราะลูกต้องใช้กฎแบบเดียวกันทุกครั้ง
ใน Dologi ปริศนา "ทายกฎ" ในหัวข้อตรรกะแสดงการ์ดหนึ่งใบที่มีสิ่งที่อยู่ในกลุ่ม และอีกใบที่มีสิ่งที่ไม่อยู่ในกลุ่ม ลูกหาว่ากลุ่มนั้นมีอะไรเหมือนกัน แล้วเลือกว่าตัวเลือกใดอยู่ในกลุ่ม
สรุป
- ผู้เล่นคนหนึ่งจัดสิ่งของตามกฎลับ อีกคนทดสอบสิ่งของเพื่อหากฎ
- เริ่มจากลักษณะที่มองเห็นได้หนึ่งอย่าง แล้วไปสู่สองลักษณะ ตัวเลข และกฎที่มีคำว่า "หรือ"
- ทำนายก่อนบอกกฎ และทดสอบสิ่งที่อาจแสดงว่าความคิดนั้นผิด
- สลับบทบาทบ่อย ๆ การคิดกฎฝึกสมองได้ดีพอ ๆ กับการทายกฎ
อ่านเพิ่มเติม: เกมยี่สิบคำถาม: ทายสิ่งของด้วยคำถามที่ตอบได้แค่ใช่หรือไม่ใช่