Bài tập về nhà được trả lại với năm câu bị đánh dấu. Rất dễ buột miệng: "Con phải cẩn thận hơn chứ!" Nhưng hãy nhìn kỹ thêm một chút. Đó là năm lỗi khác nhau, hay cùng một lỗi lặp lại năm lần?
Rất nhiều khi là trường hợp thứ hai, và đó là tin tốt: chỉ có một thứ cần sửa, không phải năm. Bài này gợi ý cách cùng con xem lại bài như thám tử xem manh mối: bình tĩnh, tò mò và không trách.
Lỗi cũng có nhiều kiểu
"Sai" không phải là một thứ duy nhất. Hai câu sai có thể có nguyên nhân hoàn toàn khác nhau, và mỗi nguyên nhân cần một cách giúp khác.
| Kiểu lỗi | Trông thế nào | Điều thường có ích |
|---|---|---|
| Chưa đọc kỹ đề | Trả lời một câu hỏi khác; bỏ sót một từ nhỏ như "không" hay "nhiều hơn" | Đọc to đề bài; gạch chân điều đề hỏi |
| Lỗi sơ ý | Con biết cách làm, nhưng chép nhầm một số hoặc bỏ sót một dòng | Chậm lại ở chỗ đó; kiểm tra bước cuối |
| Chưa hiểu ý chính | Cùng một bước lần nào cũng sai | Quay lại với đồ vật hoặc hình vẽ, dựng lại đúng bước đó |
| Vội hoặc mệt | Lỗi dồn về cuối bài | Nghỉ một lúc; chia buổi học ngắn hơn |
| Đoán | Con không nói được mình ra đáp án bằng cách nào | "Con kể cho mẹ nghe con làm thế nào" |
Cùng xem lại như hai thám tử
- Chọn lúc bình tĩnh. Không phải ngay khi vừa nhận bài, và không phải lúc ai đó đang bực.
- Cùng khoanh các lỗi trong một hai bài làm, bằng màu bút con thích.
- Hỏi về từng lỗi: "Chỗ này đã xảy ra chuyện gì?" Rồi lắng nghe. Lời con giải thích thường cho thấy đó là kiểu lỗi nào.
- Xếp nhóm. "Có lỗi nào cùng một kiểu không?"
- Đếm. Kiểu nào xuất hiện nhiều nhất? Đó là kiểu cần luyện. Chỉ kiểu đó thôi.
Điều quan trọng là chính con tìm ra. Quy luật do bố mẹ chỉ ra là một lời chê. Quy luật do con tự phát hiện là một manh mối.
Đặt tên cho lỗi
Để con đặt tên cho kiểu lỗi hay gặp nhất bằng lời của mình: "lỗi đọc nhanh quá", "lỗi nhảy dòng", "lỗi quên nhớ".
Cái tên đặt lỗi ra bên ngoài đứa trẻ. Thay vì "con học toán kém", sẽ là "lỗi quên nhớ của con lại xuất hiện". Đó là thứ có thể xử lý được.
Rồi thống nhất một thói quen nhỏ cho nó:
- Đọc nhanh quá: gạch chân câu hỏi trước khi làm.
- Chép nhầm: dùng đầu bút chạm vào từng chữ số khi kiểm tra.
- Quên nhớ: viết số nhớ nhỏ trước khi làm việc khác.
Mỗi lần một thói quen là đủ. Ba quy tắc mới cùng lúc thường bị quên ngay hôm sau.
Nên nói gì thay thế
| Thay vì… | Hãy thử… |
|---|---|
| "Con phải cẩn thận hơn!" | "Lỗi này thuộc kiểu nào nhỉ?" |
| "Cái này con biết rồi mà!" | "Con chỉ cho mẹ xem con làm thế nào." |
| "Lại nữa à!" | "Người quen cũ của mình quay lại rồi. Mẹo của mình là gì ấy nhỉ?" |
| "Sai rồi." | "Dòng này có chuyện gì đó. Con tìm được không?" |
Những câu bên phải mời con suy nghĩ. Những câu bên trái chỉ khiến con thấy mình kém.
Sau đó xem lại
Sau một hai tuần, cùng con xem vài bài làm mới. Kiểu lỗi đã đặt tên có ít xuất hiện hơn không? Hãy nói ra: "Lần này lỗi nhảy dòng của con chỉ có một lần." Rồi nếu muốn, chọn kiểu tiếp theo.
Nếu một kiểu lỗi vẫn còn dù đã luyện, hoặc giờ làm bài thường kết thúc bằng nước mắt, hãy trao đổi với giáo viên của con. Giáo viên xem rất nhiều bài của học sinh và thường biết bước nào đáng quay lại.
Trong Dologi, đáp án chưa đúng không bao giờ bị gạch chéo đỏ: con chỉ được mời nhìn lại và thử thêm lần nữa. Nhờ vậy lỗi sai giữ đúng vai của nó: một thông tin, không phải một lời phán xét.
Tóm lại
- Nhiều câu sai thường là một kiểu lỗi lặp lại.
- Cùng con xem lại bài vào lúc bình tĩnh, và để con tự tìm ra quy luật.
- Đặt tên cho kiểu lỗi hay gặp nhất và chọn một thói quen nhỏ cho nó.
- Sau đó xem lại, ghi nhận tiến bộ, và hỏi giáo viên nếu một lỗi mãi không hết.