Đèn phòng tắt, đèn pin bật, và một bàn tay trên tường hóa thành con thỏ. Rồi con thỏ vẫy tai, và chẳng ai còn muốn đi ngủ.
Bóng tay là trò chơi xưa cũ nhưng đòi hỏi suy nghĩ thật sự. Cái bóng không giống bàn tay tạo ra nó, nên con phải tự tìm hiểu xem một bàn tay có khối trở thành một đường viền phẳng như thế nào, và đường viền ấy thay đổi ra sao khi bàn tay xoay hay dịch chuyển.
Bày trò
- Một căn phòng tối bớt và một bức tường trống, sáng màu. Không cần tối hẳn.
- Một chiếc đèn pin đặt trên bàn hoặc trên chồng sách, chiếu vào tường từ khoảng hai bước chân dài. Như thế hai tay được rảnh. Đèn của điện thoại cũng dùng được.
- Ngồi bên cạnh chùm sáng, hai tay ở giữa đèn và tường.
Một luật ngay từ đầu: không bao giờ chiếu đèn vào mắt ai.
Năm con vật để bắt đầu
| Con vật | Cách làm |
|---|---|
| Thỏ | Nắm tay lại, giơ hai ngón lên làm tai. Ngoe nguẩy hai ngón |
| Chim | Móc hai ngón cái vào nhau, lòng bàn tay hướng về mình, rồi vẫy các ngón của cả hai tay |
| Chó | Đặt nghiêng một bàn tay, các ngón duỗi thẳng và khép sát, ngón cái dựng lên làm tai. Hạ ngón út xuống để há miệng |
| Ốc sên | Một bàn tay nằm ngang, hai ngón giơ lên làm râu. Bàn tay kia nắm lại đặt lên trên làm vỏ ốc |
| Cá sấu | Áp hai gốc bàn tay vào nhau rồi mở ra, khép lại như hai hàm, các ngón cong làm răng |
Làm mẫu mỗi con một lần, rồi để con tự tìm ra bằng bàn tay của mình. Phần tìm tòi mới là phần quý, nên đừng vội sửa ngón tay cho con.
Cái bóng dạy điều gì
Xoay. Làm con thỏ rồi từ từ xoay cổ tay. Hai tai nhập vào nhau, cái đầu mỏng dần, và con thỏ biến mất. Hỏi con: "Bàn tay vẫn thế. Sao cái bóng lại đổi?" Cái bóng chỉ giữ lại đường viền, mà đường viền thì tùy vào mặt nào đang quay về phía đèn.
Gần và xa. Đưa bàn tay về phía đèn pin thì con thỏ to lên. Đưa về phía tường thì nó nhỏ lại và nét hơn. Trước mỗi lần dịch, hỏi con đoán trước. Rồi ra một thử thách: dán một mẩu băng dính lên tường và làm sao cho tai thỏ cao đúng tới đó.
Phần bị che. Những ngón tay giấu sau nắm tay hoàn toàn không hiện lên. Giơ ba ngón tay phía sau bàn tay kia rồi hỏi bức tường nhìn thấy mấy ngón.
Đoán mà chỉ nhìn lên tường
- Một người tạo hình. Những người còn lại nhìn lên tường, không nhìn tay, rồi đoán.
- Đổi chỗ nào? Làm một con vật, để mọi người nhìn kỹ, rồi đổi một ngón tay. Ai nhận ra chỗ khác?
- Chép cái bóng. Bạn tạo một hình trong lúc con chỉ nhìn lên tường. Con thử dùng tay mình làm ra đúng cái bóng ấy.
Kiểu cuối khó nhất, vì nó đi ngược: từ đường viền phẳng trở về bàn tay có thể đã tạo ra nó.
Một câu chuyện trên tường
Hai con vật là đủ cho một câu chuyện. Thống nhất ba câu: có ai ở đó, chuyện gì xảy ra, và kết thúc thế nào. Con làm đạo diễn, bạn đóng con vật thứ hai.
Kích cỡ cũng có thể là một phần của câu chuyện. Con thỏ đi về phía đèn pin thì hóa khổng lồ, còn nhảy về phía tường thì lại bé tí.
| Tuổi ước chừng | Nên thử gì |
|---|---|
| 4–5 | Con thỏ và con chim; làm cái bóng to lên rồi nhỏ lại |
| 6–7 | Cả năm con vật; đoán mà chỉ nhìn lên tường |
| 8–9 | Chép một cái bóng trên tường; nghĩ ra một con vật mới |
| Từ 10 | Hình làm bằng hai tay; câu chuyện có hai nhân vật; vẽ hướng dẫn cho một cái bóng tự nghĩ ra |
Mốc tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác.
Trong Dologi, câu đố "Tìm cái bóng" ở chủ đề Tập trung cho thấy một vật và vài cái bóng, con chọn cái bóng thật sự thuộc về vật đó. Cũng là việc ghép một hình với đường viền của nó.
Tóm lại
- Một chiếc đèn pin đặt trên bàn, một bức tường trống và hai bàn tay là đủ.
- Bắt đầu với năm con vật và để con tự tìm ra hình.
- Xoay bàn tay thì đường viền đổi; đưa tay về phía đèn thì bóng to lên.
- Đoán và chép bóng mà chỉ nhìn lên tường rèn cách nghĩ ngược từ đường viền về hình.