"Mèo." "Cá!" "Nước." "Mưa!" "Cái ô..." Trò chơi chuỗi liên tưởng chỉ cần giọng nói, nên rất hợp khi đi xe, lúc xếp hàng hay đi dạo. Một người nói một từ, người tiếp theo nói từ đầu tiên mình nghĩ tới khi nghe từ đó. Rồi chuỗi cứ thế kéo dài.
Nghe thì như một trò vui vặt, và đúng là vui, nhưng nó cũng cho trẻ luyện tập rất tốt việc lắng nghe kỹ, tìm từ và giải thích các ý nối với nhau thế nào. Vì không có một đáp án đúng duy nhất, đây là cách thoải mái để cả nhà cùng nghĩ sáng tạo.
Cách chơi
- Một người bắt đầu bằng một từ bất kỳ: "Con chó."
- Người tiếp theo nói một từ mà từ đó gợi nhớ: "Khúc xương." "Đi dạo." "Công viên." Mối nối nào cũng được.
- Cứ thế lần lượt, mỗi người nối với từ ngay trước mình.
- Nếu có ai hỏi "Vì sao?", người chơi giải thích mối nối: "Công viên, vì mình hay dắt chó đi dạo ở công viên."
Với trẻ khoảng 4–5 tuổi, giữ chuỗi ngắn và giúp con tìm từ: "Con chó thích ăn gì nhỉ?" Trẻ lớn hơn có thể nói nhanh và kéo chuỗi rất dài.
Vì sao giải thích mối nối lại quan trọng
Phần quý nhất của trò chơi là câu hỏi "Vì sao?". Trẻ thường có những bước nhảy bất ngờ: "Bánh mì... con vịt!" Thoạt nghe thì ngẫu nhiên, nhưng lời giải thích thường cho thấy một suy nghĩ rất rõ ràng: "Vì mình mang bánh mì cho vịt ăn."
- Nó cho thấy con suy nghĩ thế nào, thường còn thú vị hơn chính những từ con nói.
- Nó rèn lập luận: nói thành lời một mối nối khó hơn chỉ cảm thấy nó.
- Nó tôn trọng những ý lạ: một mối nối kỳ lạ mà giải thích được là mối nối sáng tạo, không phải sai.
Hãy đặt luật rằng mọi mối nối đều được chấp nhận nếu giải thích được, và hỏi "Vì sao?" bằng sự tò mò, không phải như một bài kiểm tra.
Biến thể theo độ tuổi
| Biến thể | Hợp với | Cách chơi |
|---|---|---|
| Chuỗi vần | 4–6 tuổi | Mỗi từ phải vần với từ trước: mèo, kẹo, bèo... |
| Chuỗi cùng nhóm | 5–7 tuổi | Chỉ nói trong một nhóm: con vật, món ăn, đồ trong bếp |
| Cùng âm đầu | 5–7 tuổi | Mỗi từ bắt đầu bằng cùng một âm đã chọn, ví dụ âm "b": bóng, bánh, bàn... |
| Tua ngược | Từ 6 tuổi | Sau một chuỗi dài, thử nói ngược lại: "Làm sao mình đi từ cái ô về lại con chó?" |
| Từ A tới B | Từ 8 tuổi | Chọn một từ đầu và một từ cuối, như "quả chuối" tới "mặt trăng", và đi tới đích trong năm mối nối |
Tua ngược là bài luyện trí nhớ và lắng nghe tuyệt vời. Thử thách "từ A tới B" biến trò chơi thành một câu đố nhỏ cần lập kế hoạch.
Trẻ được luyện những gì
Không cần biến thành bài học, trò chơi vẫn luyện cho trẻ:
- Lắng nghe kỹ: phải nghe rõ từ trước mới nối được.
- Vốn từ: trẻ lục tìm từ trong trí nhớ và học thêm từ mới từ người khác.
- Tư duy linh hoạt: cùng một từ có thể dẫn đi nhiều hướng ("nước" có thể gợi ra "cá", "tắm", "khát" hay "màu xanh").
- Chờ lượt và kiên nhẫn: đợi trong lúc người khác nghĩ từ.
Giữ cho trò chơi nhẹ nhàng
- Không có câu trả lời sai, chỉ có mối nối cần giải thích.
- Bố mẹ cùng chơi thật lòng với những mối nối của mình, kể cả mối nối buồn cười.
- Dừng khi còn đang vui. Hai phút là đủ với trẻ nhỏ.
- Thỉnh thoảng ghi lại một chuỗi yêu thích, rồi đọc lại sau đó. Trẻ rất thích thấy chuỗi đã đi xa tới đâu.
Trong Dologi, chủ đề Lắng nghe có những câu đố như "Cặp tiếng giống nhau", nơi con lắng nghe kỹ và ghép những tấm thẻ phát ra cùng một tiếng: cũng chính là kiểu lắng nghe chăm chú mà trò chơi này cần.
Tóm lại
- Một người nói một từ, người tiếp theo nói từ mà nó gợi nhớ, và chuỗi cứ thế kéo dài.
- Hỏi "Vì sao?" để thấy con nghĩ thế nào; mối nối nào giải thích được cũng được tính.
- Thử chuỗi vần với trẻ nhỏ, tua ngược hay thử thách "từ A tới B" với trẻ lớn.
- Trò chơi rèn lắng nghe, vốn từ và tư duy linh hoạt, không cần đồ dùng gì.
Đọc thêm: Rèn kỹ năng lắng nghe cho trẻ: trò chơi âm thanh tại nhà