"Con bị loại rồi á? Con mới chơi có một chút mà!"
Nhiều trò chơi tiệc quen thuộc chơi theo kiểu loại dần từng người. Nhạc dừng, ai không có ghế thì ra ngoài ngồi xem. Ở tiệc sinh nhật, khi trẻ đang háo hức và khách mời phần lớn chưa quen nhau, người bị loại đầu tiên thường là bạn nhỏ tuổi nhất hoặc nhút nhát nhất, và trò chơi kết thúc với một người thắng cùng vài gương mặt buồn.
Cách sửa khá đơn giản: chọn những trò mà ai cũng chơi từ đầu đến cuối, và cả nhóm cùng hướng tới một mục tiêu chung. Bài này gợi ý cách sắp xếp giờ chơi, các trò vận động và trò nhẹ nhàng không loại ai, cùng cách chia phần thưởng để không trẻ nào ra về thất vọng.
Vì sao "không ai bị loại" lại hay hơn
- Trẻ nào cũng có việc để làm. Trẻ bị loại thì ngồi không, mà trẻ chán ở bữa tiệc dễ bỏ đi chỗ khác, tranh giành hoặc khóc.
- Trẻ khác tuổi dễ chơi chung. Con bốn tuổi và con tám tuổi chơi được cùng một trò khi đứa nhỏ nhất không phải là người ra ngoài đầu tiên.
- Trẻ dồn sức vào trò chơi. Không ai lo bị loại thì trẻ chú tâm vào việc nghe, nhìn và vận động.
- Chủ nhân bữa tiệc thoải mái hơn. Tiệc sinh nhật là chuyện rất hồi hộp với con. Trò không có người thua giúp con bớt áp lực.
Thắng và thua vẫn là điều đáng học, nhưng nên tập ở nhà, lúc mọi người bình tĩnh. Bữa tiệc đông khách, cảm xúc dâng cao, không phải chỗ dễ để tập.
Sắp xếp giờ chơi
- Mỗi trò thật ngắn. Năm đến mười phút là đủ. Dừng khi trẻ vẫn còn đang vui.
- Ba, bốn trò là đủ. Chừa thời gian cho trẻ chơi tự do, ăn uống và thổi nến.
- Xen kẽ trò động và trò tĩnh. Một trò chạy nhảy, rồi một trò ngồi, để không khí không bị đẩy lên mãi.
- Một người lớn dẫn trò. Giải thích bằng cách làm mẫu: "Nhìn làm mẫu trước nhé, rồi đến lượt các con." Trẻ chưa biết đọc hay chưa nhớ được luật dài sẽ học bằng cách bắt chước.
- Dành một góc yên tĩnh. Có trẻ cần nghỉ khỏi tiếng ồn. Ngồi xem cũng là một lựa chọn được chấp nhận: trẻ vào chơi muộn vẫn là một phần của trò chơi.
- Giao việc. Khách nhỏ tuổi hay nhút nhát có thể bấm nhạc, cầm giỏ, hoặc đếm to cho cả nhóm.
Trò vận động mà ai cũng ở lại
- Tượng đứng theo nhạc, có biến tấu. Nhạc chạy thì nhảy, nhạc dừng thì đứng im như tượng. Ai lỡ lắc lư không bị loại mà làm một dáng thật buồn cười rồi chơi tiếp.
- Hòn đảo nhỏ dần. Đặt vài chiếc gối hoặc tờ báo xuống sàn. Nhạc dừng thì mọi người phải tìm chỗ đứng trên đó. Mỗi vòng bớt đi một chỗ. Thử thách là cả nhóm cùng đứng vừa, nên trẻ nắm tay nhau, chen sát vào nhau. Dừng trước khi có ai bị chen ép.
- Giữ bóng bay không chạm đất. Hai ba quả bóng bay, cả nhóm, một luật: bóng không được chạm sàn. Cùng đếm số lần chạm bóng và thử phá kỷ lục của chính cả nhóm.
- Sóng tấm vải. Mọi người cầm mép một tấm ga giường cũ, tạo sóng để tung một quả bóng bay hay quả bóng mềm mà không để rơi ra ngoài.
Bóng bay có thể nổ, và mảnh bóng vỡ dễ gây hóc cho trẻ nhỏ, nên người lớn nhặt ngay bóng vỡ.
Trò nhẹ nhàng để nghỉ lấy sức
- Cái gì đã thay đổi? Một bạn đứng trước nhóm. Mọi người nhìn thật kỹ, rồi bạn đó ra khỏi phòng và đổi một thứ: tháo một chiếc tất, xắn một bên tay áo, đội ngược mũ giấy. Cả nhóm cùng đoán.
- Truyền tin thì thầm. Trẻ ngồi thành vòng tròn. Bạn đầu tiên thì thầm một câu ngắn cho bạn bên cạnh, cứ thế truyền hết vòng. Bạn cuối cùng nói to câu mình nghe được. Kết quả càng buồn cười càng vui, và không ai sai cả.
- Đồ chơi dưới cốc nào? Giấu một món đồ chơi nhỏ dưới một trong ba chiếc cốc rồi đẩy các cốc đổi chỗ thật chậm. Cả nhóm cùng nói nó ở đâu. Các con thay phiên nhau đẩy cốc.
- Bức tranh chung. Trải một tờ giấy dài: mỗi trẻ lần lượt vẽ thêm một thứ vào cảnh bữa tiệc.
Một mục tiêu, một phần thưởng chung
Thay vì phần thưởng cho người thắng, hãy cho cả nhóm một mục tiêu và một phần thưởng cho tất cả.
- Lấp đầy chiếc lọ. Mỗi lần cả nhóm chơi xong một trò, bỏ một nắm quả bông nhỏ hay ngôi sao giấy vào lọ. Lọ đầy thì ai cũng được thưởng.
- Một kho báu, nhiều người tìm. Manh mối bằng hình dẫn cả nhóm tới một chiếc hộp, bên trong có một món quà nhỏ cho mỗi trẻ.
- Ai cũng như nhau. Quà nhỏ giống hệt nhau giúp tránh câu "Của bạn ấy đẹp hơn của con!"
- Phần thưởng không phải đồ ăn. Hình dán, con dấu, một cây bút sáp hay chiếc vương miện giấy đều dễ chuẩn bị, và bố mẹ không phải hỏi xem từng khách ăn được gì.
Nói to điều cả nhóm làm được: "Cả nhóm giữ bóng bay được hai mươi ba lần chạm liền đấy!" Trẻ nhớ cảm giác của trò chơi lâu hơn nhiều so với món mình được thưởng.
| Tuổi ước chừng | Thử gì |
|---|---|
| 3–4 | Tượng đứng theo nhạc với dáng buồn cười; giữ bóng bay cùng người lớn; bức tranh chung |
| 5–6 | Hòn đảo nhỏ dần; đồ chơi dưới cốc nào?; cái gì đã thay đổi? với một thay đổi |
| 7–8 | Sóng tấm vải; truyền tin thì thầm; cái gì đã thay đổi? với hai, ba thay đổi; truy tìm kho báu bằng manh mối hình |
| 9 trở lên | Giúp dẫn trò cho các bạn nhỏ hơn; nghĩ ra luật mới; truy tìm kho báu dài hơn với câu đố |
Mốc tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác.
Trong Dologi, chủ đề Tập trung có những câu đố "Tìm điểm khác nhau" để con so sánh hai bức tranh và chạm vào chỗ đã thay đổi: cũng là kiểu nhìn kỹ như trò "Cái gì đã thay đổi?" ở bữa tiệc, chỉ vài phút trong một ngày bình thường.
Tóm lại
- Chọn trò mà trẻ nào cũng chơi từ đầu đến cuối, không ai phải ngồi ngoài.
- Mỗi trò ngắn, xen kẽ trò động và trò tĩnh, một người lớn làm mẫu luật chơi.
- Giao việc cho khách nhỏ tuổi hay nhút nhát và dành cho các con một góc yên tĩnh để nghỉ.
- Thay giải cho người thắng bằng mục tiêu chung của cả nhóm và phần thưởng nhỏ như nhau cho mọi trẻ.
Đọc thêm: Con thua là khóc: dạy trẻ chơi biết thắng, biết thua