Mê cung là câu đố giải bằng một cây bút chì và một chút kiên nhẫn. Trẻ rất thích, và một trang mê cung thì hết quá nhanh.
Vậy hãy tự vẽ. Chỉ mất năm phút, và bạn làm được mê cung khó vừa đúng mức con cần hôm nay. Trong lúc chơi, con luyện thói quen đứng sau mọi kế hoạch tốt: nhìn trước rồi mới đi.
Mẹo: vẽ đường đi trước
Biết thứ tự rồi thì vẽ mê cung rất dễ.
- Đánh dấu điểm xuất phát và đích, cách xa nhau.
- Vẽ nhẹ bằng bút chì đường đi đúng, là một nét lượn qua trang giấy.
- Thêm các nhánh tách khỏi nét này rồi dừng lại: đó là các ngõ cụt.
- Giờ dùng bút mực vẽ tường ở hai bên mọi lối đi, chừa một khe ở chỗ hai lối gặp nhau.
- Tẩy các nét bút chì.
Trên giấy kẻ ô vuông còn dễ hơn: vẽ tường dọc theo các đường kẻ sẵn và để lối đi rộng một hoặc hai ô.
Ba mức
| Mức | Mê cung | Con rèn điều gì |
|---|---|---|
| 1 | Một lối rộng, uốn lượn, không có nhánh | Điều khiển bút chì và đưa mắt theo một lộ trình |
| 2 | Ba đến năm ngõ cụt ngắn, liếc qua là thấy | Nhìn hết một nhánh trước khi đi vào |
| 3 | Ngõ cụt dài, và hai đường tới đích | Lên kế hoạch, quay lại, và so sánh hai đường |
Ở mức 1, luật duy nhất là không chạm tường. Thế là đủ cho những bàn tay nhỏ. Ở mức 3, sau khi giải xong hãy hỏi đường nào ngắn hơn và để con đếm ô để kiểm tra.
Những thói quen giải nên dạy
- Mắt trước, bút sau. Để con lần theo đường bằng ngón tay, hoặc chỉ bằng mắt, rồi mới vẽ.
- Dừng ở mỗi ngã rẽ. Nhìn dọc từng nhánh xa hết mức có thể, rồi mới chọn.
- Ngõ cụt là một thông tin. Quay về ngã rẽ gần nhất, không phải về điểm xuất phát, và đánh một dấu chéo nhỏ lên nhánh không đi được.
- Thử đi từ đích. Nhiều mê cung dễ hơn khi giải ngược. Để con tự tìm ra lý do: gần đích thường ít lựa chọn hơn.
Không cần giải thích trước điều nào. Hãy đợi lúc con bí rồi mới gợi ý một điều như một ý để thử.
Con vẽ mê cung cho bạn
Khi việc giải đã dễ, hãy đổi vai. Thiết kế mê cung khó hơn giải, vì con phải tính đường đi đúng rồi giấu nó đi.
Hãy giải thật chậm và nói to điều mình nghĩ: "Nhánh này có vẻ được, vì nó hướng về phía lá cờ. Ồ, ngõ cụt." Con nghe được người giải nghĩ thế nào, và sớm nhận ra điều gì làm mê cung khó: những ngõ cụt lúc đầu đi đúng hướng.
Còn một bước kiểm tra nữa mà trẻ rất thích. Có thật là có đường đi qua không? Nhiều mê cung đầu tay không có đường nào, và phát hiện ra điều đó là một bài tập tìm lỗi rất tốt.
| Tuổi ước chừng | Nên thử gì |
|---|---|
| 4–5 | Một lối rộng không có nhánh; lần bằng ngón tay trước |
| 6–7 | Vài ngõ cụt ngắn; dừng ở ngã rẽ; giải từ đích |
| 8–9 | Ngõ cụt dài; hai đường và đếm xem đường nào ngắn hơn; vẽ mê cung trên giấy kẻ ô |
| Từ 10 | Mê cung có luật, như phải lấy chìa khóa trước khi ra; thiết kế mê cung có một ngõ cụt dễ gây nhầm |
Mốc tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác.
Trong Dologi, câu đố "Mê cung" ở chủ đề Không gian đề nghị con vẽ đường đưa hình tròn tới ngôi sao mà không đi xuyên tường. Vẫn là những thói quen ấy: nhìn trước, và quay lại khi một nhánh bị chặn.
Tóm lại
- Vẽ đường đi đúng trước, rồi tới các ngõ cụt, rồi mới vẽ tường.
- Ba mức: một lối rộng duy nhất, các ngõ cụt ngắn, rồi ngõ cụt dài và hai đường tới đích.
- Mắt trước bút sau, dừng ở ngã rẽ, lùi về một ngã rẽ và thử đi từ đích là những thói quen dùng cho mọi mê cung.
- Thiết kế mê cung cho người khác cho trẻ thấy điều gì làm một bài toán khó.
Đọc thêm: Lập kế hoạch trước khi làm: dạy con nghĩ trước ba bước