Gấp đôi tờ giấy, tô màu nước lên một nửa, ép lại rồi mở ra: một con bướm hiện ra, hai bên giống hệt nhau. Trẻ rất thích điều bất ngờ nhỏ này, và đó là bước đầu tiên làm quen với hình đối xứng. Vẽ trên giấy ô li đưa ý tưởng đó đi xa hơn: đếm ô, chép lại một hình thật chính xác, và vẽ nốt nửa còn lại của một hình. Bài này gợi ý các hoạt động với ô lưới và hình đối xứng cho trẻ từ 4 đến 10 tuổi, dùng những thứ sẵn có trong nhà.
Vì sao nên tập vẽ ô lưới và hình đối xứng
- Nhìn thật kỹ. Chép hình từng ô đòi hỏi con để ý chính xác từng nét nằm ở đâu.
- Đếm và vị trí. "Sang phải ba ô, xuống hai ô" kết hợp đếm với phương hướng.
- Trái và phải. Hình qua gương đảo trái thành phải, điều mà lúc đầu trẻ thấy khá khó.
- Có sẵn cách kiểm tra. Gấp giấy hoặc dùng một chiếc gương nhỏ là thấy ngay hai nửa có khớp không, nên con tự kiểm tra được bài của mình.
Cần chuẩn bị gì
- Giấy ô li. Ô to (1 đến 2 cm) cho trẻ nhỏ, ô nhỏ hơn khi con lớn. Có thể tự kẻ lưới bằng thước.
- Bút chì, bút màu và tẩy.
- Giấy trắng để gấp, và một ít màu nước cho trò in hình.
- Một chiếc gương nhỏ không vỡ, nếu nhà có, để kiểm tra.
Gấp giấy và in hình (khoảng 4–5 tuổi)
- In hình con bướm. Gấp đôi tờ giấy rồi mở ra. Con chấm màu lên một nửa thôi, gần nếp gấp. Gấp lại, ép, mở ra. Cùng nói về điều con thấy: "Hai bên có giống nhau không?"
- Cắt hình trên giấy gấp. Gấp đôi tờ giấy, vẽ nửa trái tim, nửa cái cây hay nửa ngôi nhà sát nếp gấp. Người lớn hoặc anh chị lớn cắt theo nét. Mở ra: một hình đầy đủ, hai bên giống nhau. Dùng kéo an toàn cho trẻ và giúp con khi cắt.
- Tìm nếp gấp. Đưa con một hình cắt theo cách đó và nhờ con gấp sao cho hai nửa nằm khít lên nhau.
Chép hình trên ô lưới (khoảng 5–7 tuổi)
- Kẻ hai lưới nhỏ 5 × 5 ô đặt cạnh nhau.
- Tô vài ô trên lưới của bố mẹ: một hình chữ L nhỏ, một dấu cộng, một đường chéo.
- Con chép hình đó sang lưới của con.
- Cùng kiểm tra từng ô: "Hàng trên cùng của con tô hai ô. Của mẹ có vậy không?"
Tăng độ khó từng bước: lưới to hơn, nhiều màu hơn, hình vẽ bằng nét theo cạnh ô thay vì tô kín ô, và cuối cùng là những đường chéo cắt ngang ô.
Một biến thể vui là đọc cho nhau vẽ: một người tả hình ("Bắt đầu ở góc trên bên trái, tô hai ô sang phải, rồi một ô xuống dưới"), người kia vẽ mà không nhìn hình. Sau đó so sánh.
Vẽ nửa còn lại (khoảng 6–10 tuổi)
- Kẻ một đường đậm chia đôi lưới. Đây là trục đối xứng.
- Vẽ một nửa hình ở một bên: nửa ngôi nhà, nửa tên lửa, nửa khuôn mặt, hay nửa một hình tô ô màu.
- Con vẽ nốt nửa kia sao cho đối xứng với nửa đầu.
- Kiểm tra: dựng một chiếc gương nhỏ trên trục, hoặc gấp giấy theo trục rồi soi lên cửa sổ.
Lỗi hay gặp nhất là chép nguyên nửa hình thay vì vẽ đối xứng, nên nửa thứ hai quay cùng chiều với nửa đầu. Đó là một lỗi có ích: đặt gương lên trục và cùng xem lẽ ra phải vẽ thế nào.
Với trẻ lớn hơn, thử trục nằm ngang, hoặc hai trục cắt nhau để hình đối xứng thành bốn phần.
Đi tìm hình đối xứng
Tìm những thứ giống nhau ở hai bên một đường thẳng:
- Trong nhà: cửa sổ, cái ghế, cái đĩa, khuôn mặt vẽ trên quả bóng bay.
- Ngoài trời: chiếc lá, con bướm, mặt trước ngôi nhà.
- Chữ số và chữ cái: số 0 và số 8 gấp được cả theo chiều dọc lẫn chiều ngang; chữ in hoa A, H, M, O, T gấp được theo đường dọc ở giữa; H và O còn gấp được theo chiều ngang.
Hỏi con: "Con sẽ đặt gương ở đâu?" Có thứ có một trục đối xứng, có thứ có nhiều trục, có thứ không có trục nào.
| Tuổi (ước chừng) | Hoạt động | Tập gì |
|---|---|---|
| 4–5 | In hình, cắt hình trên giấy gấp | Nhận ra "hai bên giống nhau" |
| 5–7 | Chép hình trên lưới 5 × 5 | Nhìn kỹ, đếm ô |
| 6–8 | Vẽ nửa còn lại | Vẽ đối xứng, trái và phải |
| 8–10 | Hai trục đối xứng, đọc cho nhau vẽ | Lập kế hoạch và mô tả chính xác |
Trong Dologi, câu đố "Tô đối xứng" của chủ đề Không gian nhờ con tô nửa đối xứng của một hình trên ô lưới, rất giống hoạt động vẽ nửa còn lại ở trên.
Tóm lại
- Gấp giấy, chép hình trên lưới và vẽ nửa còn lại đều tập nhìn kỹ và định vị.
- Bắt đầu từ in hình và cắt hình trên giấy gấp, rồi chép những hình nhỏ trên ô lưới.
- Khi vẽ đối xứng, kiểm tra bằng cách gấp giấy hoặc dùng gương nhỏ; chép thay vì vẽ đối xứng là lỗi hay gặp và có ích.
- Đi tìm hình đối xứng trong nhà, ngoài trời, trong chữ số và chữ cái.
Đọc thêm: Con hay viết ngược số và chữ (b, d, số 3): có đáng lo không?