Con hào hứng khoe tên mình vừa viết, và có một chữ quay ngược. Hoặc số 3 trong "13" trông như chữ E lộn ngược. Nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy cảnh này. Trong phần lớn trường hợp, lời giải thích đơn giản và dễ yên tâm: viết ngược là một phần bình thường của việc tập viết, và thường giảm dần nhờ thời gian và luyện tập.
Vì sao trẻ viết ngược chữ và số
Trong cuộc sống, hướng quay không làm một vật thay đổi. Cái cốc vẫn là cái cốc dù quai quay sang trái hay sang phải. Con chó quay mặt về phía bên kia vẫn là con chó. Bộ não của trẻ nhỏ đã học rất giỏi điều này, và nó rất có ích để nhận ra đồ vật.
Chữ và số là ngoại lệ của quy luật đó:
- b và d, p và q là cùng một hình, chỉ bị lật.
- Các số như 3, 7 và 9 trông "gần đúng" khi quay ngược.
- Những chữ như S và N rất dễ viết theo chiều soi gương.
Hiểu rằng với chữ cái, hướng quay bỗng nhiên lại quan trọng là một ý tưởng mới. Cần thời gian và nhiều lần lặp lại thì điều này mới thành tự động.
Có phổ biến không?
Viết ngược rất hay gặp trong những năm đầu tập viết, nhất là khoảng 4 đến 7 tuổi. Mỗi trẻ một nhịp, nên có trẻ viết ngược vài chữ lâu hơn các bạn. Thỉnh thoảng có một chữ viết ngược thì tự nó chưa phải lý do để lo.
Hoạt động giúp con ở nhà
- Động tác lớn trước. Viết chữ trong không khí bằng cả cánh tay, viết trên cát, trên cửa kính mờ hơi nước hay bằng ngón tay lên lưng con. Động tác lớn giúp cơ thể nhớ hướng.
- Lần nào cũng bắt đầu từ cùng một chỗ. Chỉ cho con mỗi chữ, mỗi số bắt đầu từ đâu và bút đi theo hướng nào. Ví dụ chữ b bắt đầu bằng nét sổ cao, rồi mới đến phần tròn.
- Mỗi lần một chữ. Hôm nay luyện b, hôm khác luyện d, thay vì luyện cả hai cùng lúc, để chúng không lẫn vào nhau.
- Nặn chữ. Nặn chữ bằng đất nặn, sợi len hay que tính, rồi dùng ngón tay đồ theo.
- Thám tử chữ cái. Giấu vài chữ viết ngược giữa những chữ viết đúng trên một trang giấy và để con tìm. Tìm lỗi dễ hơn tránh lỗi, và giúp con chú ý đến hướng.
- Trò chơi gương và đối xứng. Gấp giấy để tạo hình đối xứng, chơi với một chiếc gương nhỏ, hoặc vẽ một nửa bức tranh rồi nhờ con vẽ nửa còn lại. Những trò này biến chuyện "bị lật" thành điều để khám phá thay vì một lỗi sai.
- Trái phải trong đời sống. "Để cốc bên tay trái nhé", "đến góc đường thì rẽ phải". Các từ chỉ hướng giúp trẻ nghĩ về chiều quay.
Trong Dologi, chủ đề Không gian có những câu đố để con tô nửa đối xứng của một bức hình hay nhận ra một hình sau khi bị xoay, thêm một cách vui để khám phá chiều hướng.
Những điều nên tránh
- La mắng hay làm to chuyện. Trẻ thấy lo lắng khi viết có thể né tránh việc viết.
- Bắt con chép lại cả trang. Luyện ngắn mà đều đặn hiệu quả hơn sửa thật lâu.
- So sánh với anh chị em hay bạn cùng lớp. Mỗi trẻ học viết theo nhịp riêng.
- Chỉ chăm chăm vào lỗi. Hãy để ý và khen những chỗ tiến bộ: "Hôm nay số 3 của con quay đúng chiều rồi đấy."
Khi nào nên trao đổi với giáo viên
Có thể nên trò chuyện với giáo viên của con nếu:
- con vẫn viết ngược rất thường xuyên khi đã qua những năm đầu đi học khá lâu,
- con còn thấy việc đọc rất chậm hoặc mệt, hoặc lẫn lộn nhiều chữ và âm,
- con có vẻ không vui hoặc bực bội với việc đọc và viết.
Giáo viên có thể cho bạn biết con đang ở đâu so với những gì họ thường thấy, và gợi ý có nên nhờ chuyên gia xem thêm hay không. Mục đích là hiểu cách giúp con, không phải dán nhãn.
Tóm lại
- Viết ngược chữ và số rất hay gặp khi trẻ mới tập viết.
- Điều này xảy ra vì với hầu hết đồ vật, hướng quay không quan trọng, còn với chữ cái thì có.
- Động tác lớn, điểm bắt đầu cố định, mỗi lần một chữ và trò chơi gương đều có ích.
- Giữ bình tĩnh, luyện ngắn, và trao đổi với giáo viên nếu con viết ngược kéo dài hoặc kèm theo khó khăn khác.
Đọc thêm: Tư duy không gian là gì? Xếp hình, mê cung và gấp giấy cho trẻ.