Xâu hạt giữ cho những ngón tay nhỏ bận rộn. Thêm một luật về màu, và nó còn là suy nghĩ: đỏ, đỏ, xanh, đỏ, đỏ, xanh. Tiếp theo là gì?
Quy luật trên một sợi dây là quy luật con cầm được trong tay. Con sờ được, đếm được, tháo ra và sửa lại được, nên đây là một lần làm quen nhẹ nhàng với một ý tưởng xuyên suốt cả môn toán.
Cần chuẩn bị gì
- Hạt hai hoặc ba màu, mỗi màu ít nhất mười hạt. Ống hút cắt khúc, nui ống tô màu bằng bút dạ hay cúc áo lỗ to cũng dùng được.
- Thứ để xâu. Dây giày có đầu cứng. Dây kẽm nhung là dễ nhất cho bàn tay nhỏ. Sợi len thì cần quấn một mẩu băng dính ở đầu.
- Một nút thắt hoặc một mẩu băng dính ở đầu dây bên kia, và một chiếc bát nhỏ cho mỗi màu.
Hạt thường nhỏ. Hãy chọn hạt to cho trẻ nhỏ, ở gần con khi chơi, và chỉ chơi với trẻ đã không còn cho đồ vào miệng.
Đọc to mẫu hạt
Trước khi con xâu hạt nào, hai người cùng đọc mẫu như một câu vè: "đỏ, đỏ, xanh, đỏ, đỏ, xanh".
Rồi hỏi: "Nó bắt đầu lại ở chỗ nào?" Phần lặp lại chính là trái tim của quy luật. Để con đặt một ngón tay vào giữa hai lần lặp và nói xem một lần lặp gồm những gì: "hai đỏ rồi một xanh". Trẻ gọi tên được phần ấy thì xâu tiếp được mọi mẫu.
Năm mức
| Mức | Phần lặp lại | Ví dụ |
|---|---|---|
| 1 | Hai màu, mỗi màu một hạt | đỏ, xanh, đỏ, xanh |
| 2 | Hai màu, một màu gấp đôi | đỏ, đỏ, xanh, đỏ, đỏ, xanh |
| 3 | Ba màu | đỏ, vàng, xanh, đỏ, vàng, xanh |
| 4 | Phần lặp dài hơn | đỏ, đỏ, vàng, xanh, đỏ, đỏ, vàng, xanh |
| 5 | Quy luật tăng dần | một đỏ, xanh, hai đỏ, xanh, ba đỏ, xanh |
Ở mỗi mức, bạn xâu phần lặp lại hai lần trước, rồi đưa sợi dây cho con.
Bốn trò chơi với một sợi dây
Xâu tiếp. Bạn bắt đầu, con xâu tiếp đến hết dây.
Tìm chỗ sai. Lúc con quay đi, xâu một mẫu có một hạt sai. Con tìm ra và giải thích: "Hạt này phải màu xanh, vì sau hai hạt đỏ là một hạt xanh."
Từ thẻ sang dây. Vẽ một mẫu thành một hàng chấm màu trên tấm thẻ. Con xâu theo. Rồi đổi lại: con xâu một mẫu và vẽ tấm thẻ cho mẫu đó.
Dưới tay có gì? Lấy tay che một đoạn dây. Những hạt nào đang bị che? Con phải suy luận từ cả hai đầu.
Sau đó để con nghĩ ra một mẫu cho bạn xâu tiếp. Thỉnh thoảng hãy cố ý xâu sai. Bắt được lỗi của người lớn là một niềm vui lớn, và nó cho thấy con đã hiểu luật.
Những phép đếm ẩn trong mẫu hạt
- "Dây của mình có bốn lần lặp đỏ, đỏ, xanh. Có bao nhiêu hạt đỏ? Bao nhiêu hạt xanh?" Số hạt đỏ nhiều gấp đôi.
- "Muốn có năm lần lặp thì cần bao nhiêu hạt?"
- "Hạt thứ mười sẽ có màu gì?" Đoán trước, rồi xâu để kiểm tra.
Câu cuối là câu khó. Trẻ tìm ra đáp án mà không cần xâu tức là đã thôi đếm từng hạt và bắt đầu dùng quy luật.
| Tuổi ước chừng | Nên thử gì |
|---|---|
| 4–5 | Đỏ, xanh, đỏ, xanh với hạt to trên dây kẽm nhung; đọc to mẫu như câu vè |
| 6–7 | Một màu gấp đôi và ba màu; tìm chỗ sai; từ thẻ sang dây |
| 8–9 | Phần lặp dài hơn; đoán hạt bị che; đoán màu hạt thứ mười |
| Từ 10 | Quy luật tăng dần; chiếc vòng tay đọc từ hai đầu đều giống nhau; tính xem một mẫu cần bao nhiêu hạt mỗi màu |
Mốc tuổi chỉ là ước chừng, mỗi trẻ một khác.
Trong Dologi, câu đố "Quy luật lặp lại" ở chủ đề Quy luật đề nghị con tìm phần lặp lại và chọn xem tiếp theo là gì. Sợi dây xâu hạt là cùng câu đố ấy, đặt trong tay con.
Tóm lại
- Hạt và một sợi dây biến một luật về màu thành thứ con chạm vào và sửa được.
- Đọc to mẫu và gọi tên phần lặp lại là bước then chốt.
- Xâu tiếp, tìm chỗ sai, xâu theo thẻ và đoán hạt bị che là bốn trò cho một sợi dây.
- Đếm số hạt mỗi màu và đoán một hạt ở phía sau dẫn con từ quy luật sang con số.
Đọc thêm: Tìm quy luật quanh ta: vì sao trẻ thích "cái gì tiếp theo?"