Tối nào cũng nhắc con đi học thì cả nhà đều mệt. Lời nhắc dài dần, con chậm dần, và buổi tối kết thúc bằng một cuộc giằng co. Thói quen thì khác: việc học diễn ra vì "giờ này nhà mình làm việc này", không phải vì có người thúc. Nếp sinh hoạt cũng là một trong những quy luật đầu tiên trẻ học được, cùng giờ, cùng chỗ, cùng các bước, và như mọi quy luật, càng lặp lại càng dễ theo.
Vì sao ngắn và đều lại hiệu quả
- Dễ đoán trước. Khi con biết việc gì đến tiếp theo, sẽ bớt chuyện mặc cả.
- Dễ bắt đầu. Mười lăm phút nghe vừa sức, với con và với cả người lớn đang mệt.
- Dừng trước khi chán. Dừng lúc mọi thứ còn suôn sẻ giúp hôm sau dễ bắt đầu hơn.
- Ít mà đều thì cộng dồn. Vài phút trong hầu hết các ngày thường được nhiều hơn một buổi dài vào cuối tuần.
Bước 1: Chọn cùng một giờ
Giờ dễ nhất là giờ gắn với một việc vốn đã diễn ra mỗi ngày. Việc quen thuộc đó trở thành tín hiệu.
| Việc vốn có | Giờ học |
|---|---|
| Sau bữa xế chiều | Đọc sách cùng nhau 15 phút |
| Sau khi dọn bữa tối | Một trò chơi toán hoặc một câu đố |
| Trước giờ tắm | Một trang vẽ hoặc tập viết |
| Lên giường trước khi tắt đèn | Một truyện ngắn và hai câu hỏi về truyện |
Chọn một khung giờ và giữ nguyên vài tuần trước khi đổi bất cứ điều gì.
Bước 2: Chọn cùng một chỗ
Một góc nhỏ là đủ: cái bàn, đủ ánh sáng, đồ dùng để sẵn (bút chì, sách, vài tờ giấy). Màn hình xung quanh tắt. Khi mọi thứ đã sẵn sàng, bắt đầu chỉ mất vài giây thay vì đi tìm cây bút.
Bước 3: Cho con nhìn thấy kế hoạch
- Bảng tranh. Hai ba hình cho các bước: quyển sách, cây bút, câu đố. Con tự đánh dấu hoặc dán sticker từng bước.
- Đồng hồ con nhìn thấy. Đồng hồ cát hay đồng hồ hẹn giờ cho thấy còn bao lâu, nên câu "bao giờ xong?" tự có lời đáp.
- Dải tuần. Bảy ô dán trên tủ lạnh. Mỗi ngày làm được thì tô một ô, một cách ghi lại tiến bộ lặng lẽ.
Bước 4: Bắt đầu nhỏ và cho con chọn
Nếu lúc đầu 15 phút có vẻ nhiều, hãy bắt đầu với 5 phút rồi thêm dần mỗi tuần. Cho con hai lựa chọn thay vì ra lệnh: "Đọc sách trước hay làm câu đố trước?" Trẻ được tự chọn thứ tự thường bắt đầu ít phản kháng hơn.
Bước 5: Kết thúc vui vẻ
Dừng khi đồng hồ reo, kể cả khi đang suôn sẻ. Rồi nói một điều cụ thể con đã làm: "Con tự đọc hết trang đó" hay "Con cứ thử tiếp câu đố đó". Lời khen cụ thể cho con thấy cố gắng trông như thế nào, rõ hơn một câu "giỏi lắm" chung chung.
Nên làm gì trong 15 phút
Xoay vòng vài hoạt động giúp nếp học luôn mới mà không phải nghĩ ra trò mới mỗi ngày.
| Ngày | Gợi ý |
|---|---|
| Thứ Hai | Đọc sách cùng nhau, con lật trang và kể chuyện gì xảy ra tiếp |
| Thứ Ba | Một trò đếm hoặc đo bằng đồ trong nhà |
| Thứ Tư | Vẽ rồi viết một từ hay một câu về ngày hôm nay |
| Thứ Năm | Một câu đố: nối tiếp quy luật, mê cung, tìm điểm khác nhau |
| Thứ Sáu | Con tự chọn |
Khi nếp học bị đứt
Nhà nào cũng có những ngày nếp sinh hoạt rối tung: đi chơi xa, bị cảm, một tuần bận rộn. Chuyện đó bình thường.
- Bắt đầu lại, không giảng giải. "Mai mình lại đọc sách như mọi khi nhé" là đủ.
- Thu nhỏ lại. Ngày khó khăn, 5 phút vẫn giữ được thói quen.
- Xem lại khung giờ. Nếu khung giờ đó cứ hỏng mãi, có thể vấn đề nằm ở giờ, không phải ở con.
- Giữ giờ học dễ chịu. Bắt học thêm như một hình phạt sẽ khiến con muốn tránh nếp học.
Nhắc mà không cằn nhằn
- Hỏi "Trên bảng của con việc tiếp theo là gì?" thay cho "Đi học bài đi".
- Nhắc một lần, rồi để đồng hồ hay bảng tranh làm phần còn lại.
- Làm một việc yên lặng gần đó, như đọc sách hay viết danh sách, để góc học là việc chung chứ không phải nghĩa vụ.
Dần dần, tín hiệu chuyển từ giọng của bố mẹ sang chính nếp sinh hoạt. Có hôm vẫn cần nhắc, và điều đó không sao cả.
Tóm lại
- Thói quen lớn lên từ cùng giờ, cùng chỗ và cùng vài bước.
- Gắn giờ học vào một việc vốn đã diễn ra mỗi ngày.
- Cho con thấy kế hoạch, bắt đầu nhỏ, cho con chọn và dừng lúc còn vui.
- Khi nếp bị đứt, bắt đầu lại nhẹ nhàng và thu nhỏ thay vì bỏ hẳn.
Đọc thêm: Chức năng điều hành là gì? Ba kỹ năng giúp con tự học