Năm cuối mầm non thường là lúc phụ huynh lo lắng nhất: con đã biết đọc chưa, đã cộng trừ được chưa, có theo kịp các bạn không? Nhiều gia đình cho con học trước chữ và số, với mong muốn con bớt bỡ ngỡ.
Thật ra, giáo viên tiểu học thường mong đợi những điều khác. Một đứa trẻ ngồi tập trung được vài phút, nghe và làm theo hướng dẫn, dám thử khi chưa chắc chắn sẽ thích nghi nhanh hơn một đứa trẻ thuộc bảng chữ cái nhưng dễ nản. Chữ và số con sẽ được học bài bản ở lớp 1; còn thói quen suy nghĩ thì nên được nuôi dưỡng từ trước.
Những kỹ năng tư duy quan trọng trước lớp 1
1. Tập trung và làm theo hướng dẫn
Ở lớp 1, con phải nghe cô giảng, nhớ yêu cầu và làm từng bước. Bạn có thể luyện điều này qua trò chơi "làm theo lời": "Con lấy chiếc cốc màu xanh, đặt cạnh quyển sách, rồi vỗ tay hai lần." Tăng dần số bước khi con làm tốt.
2. Cảm nhận về số lượng
Trước khi viết số, con cần hiểu "nhiều hơn", "ít hơn", "bằng nhau". Hãy cho con đếm đồ vật thật: bao nhiêu chiếc thìa trên bàn, bao nhiêu bông hoa trong chậu. Khung mười ô (một tờ giấy chia 2 hàng, mỗi hàng 5 ô) là công cụ rất tốt: con đặt hạt vào ô và nhìn ngay ra "7 là 5 với 2".
3. Nhận ra quy luật
Quy luật là nền của toán học. Xếp dãy đồ vật theo kiểu đỏ, vàng, đỏ, vàng… rồi hỏi con món tiếp theo. Khi con đã quen, thử các quy luật khó hơn như đỏ, đỏ, vàng hoặc to, nhỏ, nhỏ.
4. Định hướng không gian
Trên, dưới, trái, phải, trước, sau là những từ con sẽ gặp liên tục khi tập viết và học toán. Chơi trò giấu đồ rồi chỉ đường bằng lời ("đi ba bước về bên trái, nhìn dưới gối") vừa vui vừa hiệu quả.
5. Kiên nhẫn khi gặp khó
Đây có lẽ là kỹ năng quan trọng nhất. Một đứa trẻ quen với việc "chưa làm được thì thử cách khác" sẽ bớt áp lực khi bắt đầu đi học. Bạn có thể đọc thêm ở bài Giúp con kiên trì và không sợ sai.
Không nên làm gì?
- Không biến mọi thứ thành bài tập. Trẻ 5 tuổi học tốt nhất qua chơi. Nếu con mệt hay chán, hãy dừng lại.
- Không so sánh với bạn bè. Mỗi trẻ có nhịp riêng; so sánh dễ làm con mất tự tin trước khi bước vào môi trường mới.
- Không chỉ chú trọng kết quả. Khen con vì đã cố gắng và nghĩ cẩn thận, thay vì chỉ khen khi làm đúng.
Một lịch nhỏ cho năm cuối mầm non
Bạn không cần thời khóa biểu chặt chẽ. Một gợi ý nhẹ nhàng:
- Mỗi ngày: 10 đến 15 phút chơi trò tư duy (câu đố, xếp hình, quy luật), cùng con hoặc để con tự chơi.
- Mỗi tuần: vài lần đếm và so sánh đồ vật thật khi đi chợ, nấu ăn, dọn dẹp.
- Mỗi tối: đọc sách cùng con và hỏi vài câu "vì sao", "điều gì sẽ xảy ra tiếp theo".
Dologi có thể là một phần của 10 đến 15 phút mỗi ngày đó. Các câu đố về đếm, quy luật, không gian và tập trung được chia thành buổi ngắn, độ khó tự điều chỉnh theo con, và trong khu phụ huynh bạn đặt được giới hạn giờ chơi. Bạn có thể chơi thử trên web.
Tóm lại
Chuẩn bị cho con vào lớp 1 không phải là chạy đua học trước. Hãy giúp con tập trung, hiểu số lượng, nhận ra quy luật, biết phương hướng và kiên nhẫn khi gặp khó. Những kỹ năng này sẽ giúp con học chữ và số nhẹ nhàng hơn khi thời điểm đến.