"Con không làm được đâu!" rồi buông bút, khóc hoặc bỏ đi chơi: cảnh này quen thuộc với rất nhiều gia đình. Gặp bài khó mà nản là điều bình thường, kể cả với người lớn. Tin vui là sự kiên trì có thể rèn được, và phụ huynh đóng vai trò rất lớn trong việc đó.
Vì sao trẻ dễ bỏ cuộc?
- Sợ sai. Nếu mỗi lần sai đều bị nhắc nhở, chê hoặc so sánh, trẻ sẽ học được rằng "không làm còn hơn làm sai".
- Thử thách quá sức. Bài quá khó khiến trẻ không biết bắt đầu từ đâu.
- Quen có người làm hộ. Khi người lớn luôn đưa đáp án ngay, trẻ ít có cơ hội tự vượt qua khó khăn.
- Mệt hoặc đói. Đôi khi lý do đơn giản là con cần nghỉ.
Những câu nói giúp con kiên trì
Lời nói của phụ huynh ảnh hưởng lớn đến cách con nhìn nhận thất bại. Thử thay đổi một chút:
| Thay vì nói | Hãy thử nói |
|---|---|
| "Sai rồi!" | "Chưa đúng, mình thử cách khác nhé." |
| "Con giỏi quá!" | "Con đã nghĩ rất cẩn thận đấy." |
| "Dễ thế mà cũng không làm được." | "Bài này khó thật. Mình chia nhỏ ra nhé." |
| "Để bố mẹ làm cho." | "Con thấy bước đầu tiên là gì?" |
Điểm chung của các câu bên phải là khen quá trình thay vì khen kết quả và xem cái sai là một bước bình thường trên đường tìm ra đáp án.
Thói quen nhỏ, hiệu quả lâu dài
- Chọn thử thách vừa sức. Câu đố hơi khó một chút là tốt nhất: con phải cố gắng nhưng vẫn làm được. Thành công sau khi cố gắng là động lực mạnh nhất.
- Chia nhỏ vấn đề. "Mình tìm hình đầu tiên trước đã" giúp bài khó bớt đáng sợ.
- Gợi ý bằng câu hỏi. Thay vì đưa đáp án, hỏi "Con thấy hai hình này khác nhau ở đâu?".
- Cho phép nghỉ. Đứng dậy uống nước rồi quay lại thường hiệu quả hơn cố đến khi khóc.
- Kể về lúc bạn từng sai. Khi biết người lớn cũng sai và vẫn thử lại, trẻ thấy việc sai bớt đáng sợ.
- Ghi nhận tiến bộ. "Tuần trước con mất nhiều thời gian hơn với dạng bài này" giúp con thấy cố gắng của mình có kết quả.
Câu đố là nơi tốt để tập không sợ sai
Câu đố có một ưu điểm: sai không có hậu quả gì, và lần sau là một câu đố mới. Trẻ có thể thử, sai, nghĩ lại và thử tiếp trong một không gian an toàn. Mỗi lần như vậy, con lại quen thêm một chút với cảm giác "chưa được thì thử lại".
Trong Dologi, khi con chọn chưa đúng, app không dùng dấu gạch đỏ hay âm thanh chê mà nhẹ nhàng mời con thử lại. Độ khó tự điều chỉnh: gặp khó thì câu sau nhẹ hơn để con lấy lại tự tin, làm tốt thì câu sau thử thách hơn một chút. Bạn có thể chơi thử trên web cùng con và để ý cách con phản ứng khi gặp câu khó.
Tóm lại
- Trẻ nản thường vì sợ sai, bài quá sức hoặc quen được làm hộ.
- Khen sự cố gắng và cách nghĩ, xem cái sai là bước bình thường.
- Chọn thử thách vừa sức, chia nhỏ vấn đề và gợi ý bằng câu hỏi.
Đọc thêm: Chuẩn bị cho con vào lớp 1: rèn tư duy trước khi học chữ và số.