"Đến giờ chưa mẹ?" Trẻ hỏi về thời gian từ lâu trước khi biết xem đồng hồ. Học xem giờ là một bước lớn: nó gộp cả con số, đếm cách năm, các phần như một nửa và một phần tư, và ý tưởng rằng hai cây kim mang hai ý nghĩa khác nhau. Đi từng bước và gắn với đời sống hằng ngày, việc này sẽ bớt rối hơn nhiều.
Trước khi có đồng hồ: cảm nhận về thời gian
Trước hết trẻ cần hiểu chính thời gian:
- Thứ tự: trước và sau, đầu tiên rồi tiếp theo, hôm qua, hôm nay và ngày mai.
- Các buổi trong ngày: sáng, trưa, chiều, tối, đêm.
- Nếp sinh hoạt: "Ăn sáng xong mình đánh răng, rồi đi học."
- Việc gì kéo dài bao lâu: "dài bằng một bài hát", "đến khi đồng hồ hẹn giờ kêu".
Bạn có thể xây cảm nhận này bằng cách kể lại một ngày, dùng một bảng lịch bằng hình đơn giản, đếm "còn mấy lần ngủ nữa là đến cuối tuần". Trẻ kể được ngày của mình theo thứ tự là đã sẵn sàng làm quen với đồng hồ.
Từng bước một
Mỗi bước dựa trên bước trước. Độ tuổi chỉ là ước chừng; mỗi trẻ một nhịp.
| Bước | Con học điều gì | Thường vào khoảng |
|---|---|---|
| 1 | Thứ tự trong ngày và các từ như sáng, tối | 4–5 tuổi |
| 2 | Giờ đúng: kim ngắn chỉ giờ, kim dài ở số 12 | 5–6 tuổi |
| 3 | Giờ rưỡi: kim dài chỉ xuống số 6 | 6–7 tuổi |
| 4 | Giờ 15 phút và kém 15 phút | 6–7 tuổi |
| 5 | Từng bước 5 phút: đếm cách năm quanh mặt đồng hồ | 7–8 tuổi |
| 6 | Từng phút, và giờ hiện số như 7:45 | 8–9 tuổi |
| 7 | Một việc kéo dài bao lâu: từ 3:15 đến 3:40 | 8–10 tuổi |
Mẹo giúp việc học dễ hơn
- Treo một chiếc đồng hồ kim thật ở chỗ con nhìn thấy, nếu được thì ngang tầm mắt con.
- Bắt đầu chỉ với kim ngắn. "Kim ngắn vừa qua số 3, vậy là hơn 3 giờ một chút." Trẻ hiểu được giờ ước chừng trước khi đọc được phút.
- Gắn giờ với nếp sinh hoạt. "7 giờ nhà mình ăn tối. Con xem hai kim đang ở đâu."
- Làm đồng hồ bằng giấy với một chiếc đinh ghim hai chân để con xoay kim. Xoay kim dài trọn một vòng sẽ thấy kim ngắn nhích đúng một nấc.
- Luyện đếm cách năm riêng: 5, 10, 15 … 60. Rồi chỉ cho con mỗi số trên mặt đồng hồ là "thêm một bước năm".
- Dùng một nửa và một phần tư với đồ ăn. Cắt chiếc bánh tròn thành hai nửa rồi bốn phần. "15 phút" là miếng đầu tiên của vòng tròn.
Trò chơi và hoạt động
- Chỉnh đồng hồ. Bạn nói một giờ, con xoay kim trên đồng hồ giấy. Rồi đổi vai: con chỉnh, bạn đọc, thỉnh thoảng cố tình đọc sai.
- Lịch bằng hình. Vẽ những lúc chính trong ngày, mỗi lúc kèm một đồng hồ. Con xếp chúng theo thứ tự.
- Một phút dài bao lâu? Bấm giờ, nhắm mắt lại và đứng dậy khi nghĩ đã đủ một phút. Nhiều trẻ rất bất ngờ.
- Ghép giờ. Viết giờ lên thẻ ("4 giờ rưỡi") và vẽ đồng hồ lên thẻ khác. Trộn lên rồi ghép cặp.
- Đếm ngược. "10 phút nữa mình đi. Lúc đó kim dài sẽ ở đâu?"
- Đi tìm đồng hồ. Tìm đồng hồ trên tường, trên lò vi sóng, ở nhà ga, rồi cùng đọc.
Những chỗ hay nhầm
- Lẫn hai kim. Gọi kim ngắn là "kim giờ", kim dài là "kim phút", và chỉ vào từng kim.
- "Số 1 nghĩa là 1 phút." Giải thích rằng với kim ngắn các số chỉ giờ, còn với kim dài mỗi số là một bước năm phút.
- Sau nửa giờ. Lúc 4:40, kim ngắn gần số 5 hơn số 4, nên trẻ hay đọc "5 giờ". Nhắc con rằng giờ chỉ đổi khi kim dài về đến số 12.
- "Kém" và "hơn". 7:45 và "8 giờ kém 15" là cùng một giờ. Hãy luyện nói cả hai cách.
Giữ mỗi lần học ngắn và gắn với lúc thật. Cùng đọc đồng hồ trước khi ra khỏi nhà có ý nghĩa hơn một tờ bài tập với hai mươi chiếc đồng hồ.
Tóm lại
- Xây cảm nhận về thời gian trước: thứ tự, các buổi trong ngày, nếp sinh hoạt, độ dài.
- Học theo bước: giờ đúng, giờ rưỡi, giờ 15 và kém 15, từng bước 5 phút, từng phút.
- Đồng hồ thật, đồng hồ giấy, đếm cách năm và nếp sinh hoạt làm việc học trở nên cụ thể.
- Nhầm hai kim hay nhầm sau nửa giờ là chuyện bình thường khi học.
Đọc thêm: Học toán qua đồ vật trong nhà: đếm, so sánh, chia phần.