Nhiều phụ huynh từng nghe rằng học nhạc giúp trẻ giỏi toán hơn. Đó là một ý hay, và dễ hiểu vì sao nó lan rộng: âm nhạc đầy những phép đếm, quy luật và chia một cái tổng thành các phần. Nhưng bằng chứng thực sự nói gì, và ở nhà âm nhạc với toán có thể hỗ trợ nhau ra sao?
Nghiên cứu nói gì, một cách thật thà
Các nhà nghiên cứu đã tìm hiểu câu hỏi này nhiều năm, và kết quả chưa thống nhất. Trẻ học nhạc thường học tốt ở trường, nhưng chỉ điều đó chưa cho thấy âm nhạc là nguyên nhân: những gia đình chọn cho con học nhạc có thể khác nhau ở nhiều điểm khác nữa. Các nghiên cứu so sánh những trẻ tương tự nhau, một nhóm được học nhạc và một nhóm không, thường chỉ thấy tác động nhỏ lên môn toán, hoặc không thấy gì.
Vì vậy, đừng chọn cho con học nhạc chỉ để nâng điểm toán. Âm nhạc đáng học vì chính nó: vì niềm vui, vì được thể hiện mình, vì luyện sự kiên nhẫn và cùng người khác tạo ra một điều gì đó. Trên đường đi, âm nhạc mang lại rất nhiều dịp tự nhiên để đếm, so sánh và nhận ra quy luật.
Âm nhạc và toán giống nhau ở đâu
| Trong âm nhạc | Trong toán |
|---|---|
| Đếm phách: 1, 2, 3, 4 | Đếm và giữ nhịp đếm đều |
| Tiết tấu lặp lại: vỗ, vỗ, dậm | Quy luật: A, A, B |
| Đoạn hát và điệp khúc quay lại | Nhận ra cấu trúc và sự lặp lại |
| Nốt dài, nốt ngắn | So sánh độ dài, một nửa và gấp đôi |
| Giai điệu đi lên, đi xuống | Thứ tự và chiều |
Nhận ra những mối nối này giúp con thấy quy luật và phép đếm không chỉ nằm trên trang bài tập.
Trò chơi nhịp điệu tại nhà
- Vỗ và đếm. Đếm to 1, 2, 3, 4 và chỉ vỗ tay ở số 1. Rồi vỗ ở 1 và 3. Rồi ở 2 và 4.
- Bắt chước nhịp. Vỗ một tiết tấu ngắn và nhờ con vỗ lại. Dễ rồi thì dài hơn. Sau đó đổi vai.
- Quy luật bằng cơ thể. Tạo quy luật bằng cơ thể: vỗ, vỗ, dậm (A, A, B). Tiếp theo là gì? Con có nghĩ ra quy luật mới không?
- Nhanh và chậm. Bước đều theo nhịp. Rồi bước nhanh gấp đôi, rồi chậm một nửa. Nói về "gấp đôi" và "một nửa".
- Thẻ tiết tấu. Vẽ cái trống nghĩa là "gõ bàn" và bàn tay nghĩa là "vỗ tay". Xếp thẻ thành một tiết tấu rồi cùng chơi. Đổi chỗ hai thẻ: giờ nghe thế nào?
- Cốc nước. Rót vào vài cái cốc lượng nước khác nhau rồi gõ nhẹ bằng thìa. Xếp chúng theo âm từ trầm đến bổng, rồi nhìn mực nước.
Với trẻ lớn: trường độ nốt là phân số
Khi con bắt đầu đọc nhạc, trường độ của nốt là chỗ tự nhiên để gặp phân số. Ở nhịp 4/4 thường gặp nhất, mỗi ô nhịp có bốn phách:
| Nốt | Ngân bao lâu |
|---|---|
| Nốt tròn | 4 phách, cả ô nhịp |
| Nốt trắng | 2 phách, nửa ô nhịp |
| Nốt đen | 1 phách, một phần tư ô nhịp |
| Nốt móc đơn | Nửa phách |
"Mấy nốt đen bằng một nốt trắng?" chính là một câu hỏi phân số đội lốt.
Chọn học nhạc vì đúng lý do
- Theo sở thích của con. Đứa trẻ thích hát, gõ trống hay nhảy múa sẽ nhận được nhiều nhất từ âm nhạc.
- Lúc đầu cứ chơi cho vui. Hát cùng nhau, trò vỗ tay và nhạc cụ tự làm là khởi đầu tốt cho trẻ nhỏ.
- Tập ngắn, đều đặn. Như mọi kỹ năng, ít mà thường xuyên thường hiệu quả hơn thỉnh thoảng tập thật lâu.
- Đừng đo bằng điểm số. Niềm vui, cảm nhịp và sự tự tin tự chúng đã là lý do tốt.
Trong Dologi, các câu đố nghe như "Giống hay khác" và "Nốt nào bị đổi" cho con so sánh hai giai điệu ngắn, một cách nhỏ để tập nghe kỹ.
Tóm lại
- Nghiên cứu về việc học nhạc giúp giỏi toán chưa thống nhất, nên hãy chọn âm nhạc vì chính nó.
- Âm nhạc và toán có chung phép đếm, quy luật, một nửa và gấp đôi.
- Vỗ tay, bắt chước nhịp và quy luật bằng cơ thể là cách dễ để khám phá cả hai.
- Với trẻ lớn, trường độ nốt là lối vào thân thiện với phân số.
Đọc thêm: Tìm quy luật quanh ta: vì sao trẻ thích "cái gì tiếp theo?"