ลูกอวดชื่อที่เพิ่งเขียนเสร็จอย่างภูมิใจ แต่มีตัวอักษรหนึ่งตัวหันผิดทาง หรือเลข 3 ใน "13" ดูเหมือนตัว E กลับด้าน พ่อแม่หลายคนกังวลเมื่อเห็นแบบนี้ ส่วนใหญ่แล้วคำอธิบายนั้นง่ายและน่าสบายใจ การเขียนกลับด้านเป็นส่วนปกติของการหัดเขียน และมักลดลงไปตามเวลาและการฝึก
ทำไมเด็กเขียนกลับด้าน
ในชีวิตประจำวัน ทิศทางไม่ได้เปลี่ยนว่าสิ่งของนั้นคืออะไร แก้วยังเป็นแก้วไม่ว่าหูจับจะอยู่ซ้ายหรือขวา หมาที่หันไปอีกทางก็ยังเป็นหมา สมองของเด็กเล็กเรียนรู้เรื่องนี้ได้ดีมาก และมันช่วยให้จำสิ่งของได้
ตัวอักษรและตัวเลขคือข้อยกเว้น
- ด กับ ค หรือ ถ กับ ภ มีหน้าตาคล้ายกันมาก ต่างกันที่ทิศทางของหัวและส่วนประกอบ
- บ กับ ป ต่างกันแค่หางเล็ก ๆ ซึ่งเด็กมักสลับกัน
- ตัวเลขอย่าง 3, 7 และ 9 ดู "เกือบถูก" แม้จะหันผิดทาง
การเข้าใจว่าสำหรับตัวอักษร ทิศทางกลับสำคัญขึ้นมา เป็นความคิดใหม่ ต้องใช้เวลาและการทำซ้ำหลายครั้งกว่าจะเป็นไปเองโดยอัตโนมัติ
พบบ่อยแค่ไหน?
พบบ่อยมากในช่วงปีแรก ๆ ของการหัดเขียน โดยเฉพาะราว 4 ถึง 7 ปี เด็กแต่ละคนมีจังหวะของตัวเอง บางคนจึงเขียนกลับด้านบางตัวนานกว่าคนอื่น การเขียนกลับด้านบ้างนาน ๆ ครั้งไม่ใช่เหตุผลที่ต้องกังวล
กิจกรรมที่ช่วยได้ที่บ้าน
- เริ่มจากการเคลื่อนไหวใหญ่ ๆ เขียนตัวอักษรกลางอากาศด้วยทั้งแขน เขียนบนทราย บนกระจกที่เป็นฝ้า หรือใช้นิ้วเขียนบนหลังลูก การเคลื่อนไหวใหญ่ ๆ ช่วยให้ร่างกายจำทิศทางได้
- เริ่มที่จุดเดิมทุกครั้ง ชี้ให้ลูกเห็นว่าแต่ละตัวเริ่มตรงไหนและดินสอไปทางไหน ตัวอักษรไทยส่วนใหญ่เริ่มที่หัว การเริ่มจากหัวทุกครั้งช่วยให้หันถูกทาง
- ครั้งละหนึ่งตัว ฝึก ด วันหนึ่ง และฝึก ค อีกวัน แทนการฝึกพร้อมกัน จะได้ไม่สับสน
- ปั้นตัวอักษร ปั้นตัวอักษรจากดินน้ำมัน เชือก หรือไม้ แล้วใช้นิ้วลากตาม
- นักสืบตัวอักษร ซ่อนตัวอักษรที่เขียนกลับด้านไว้ไม่กี่ตัวท่ามกลางตัวที่ถูก แล้วให้ลูกหา การหาข้อผิดง่ายกว่าการไม่ทำผิด และช่วยฝึกความใส่ใจเรื่องทิศทาง
- เกมกระจกและสมมาตร พับกระดาษทำรูปสมมาตร เล่นกับกระจกบานเล็ก หรือวาดรูปครึ่งหนึ่งแล้วให้ลูกวาดอีกครึ่ง "การกลับด้าน" จะกลายเป็นเรื่องให้สำรวจ ไม่ใช่ความผิด
- ซ้ายและขวาในชีวิตประจำวัน "วางแก้วไว้ทางซ้ายนะ" "ถึงหัวมุมแล้วเลี้ยวขวา" คำบอกทิศทางช่วยให้เด็กคิดเรื่องการหันได้
ใน Dologi หัวข้อมิติสัมพันธ์มีปริศนาให้ลูกระบายสีครึ่งที่เป็นภาพสะท้อนของรูป หรือจำรูปทรงหลังถูกหมุน เป็นอีกวิธีสนุก ๆ ในการสำรวจทิศทาง
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- ดุหรือทำให้เป็นเรื่องใหญ่ เด็กที่รู้สึกกังวลเรื่องการเขียนอาจหลีกเลี่ยงการเขียน
- ให้คัดใหม่ทั้งหน้า ฝึกสั้น ๆ แต่บ่อยได้ผลกว่าการแก้ยาว ๆ
- เปรียบเทียบกับพี่น้องหรือเพื่อน เด็กแต่ละคนหัดเขียนตามจังหวะของตัวเอง
- มองแต่ข้อผิด สังเกตและชมสิ่งที่ดีขึ้น "วันนี้เลข 3 ของลูกหันถูกทางแล้ว"
เมื่อไรควรคุยกับครู
ควรคุยกับครูประจำชั้นถ้า
- ลูกยังเขียนกลับด้านบ่อยมากแม้ผ่านช่วงปีแรก ๆ ของโรงเรียนมานานแล้ว
- ลูกอ่านช้ามากหรือเหนื่อยกับการอ่าน หรือสับสนตัวอักษรและเสียงหลายตัว
- ลูกดูไม่มีความสุขหรือหงุดหงิดกับการอ่านเขียน
ครูบอกได้ว่าลูกเป็นอย่างไรเมื่อเทียบกับเด็กที่ครูเห็นตามปกติ และแนะนำได้ว่าควรให้ผู้เชี่ยวชาญดูเพิ่มเติมหรือไม่ เป้าหมายคือเข้าใจว่าจะช่วยอย่างไร ไม่ใช่ติดป้าย
สรุป
- การเขียนตัวอักษรและตัวเลขกลับด้านพบบ่อยมากในช่วงเริ่มหัดเขียน
- เกิดขึ้นเพราะสิ่งของส่วนใหญ่ทิศทางไม่สำคัญ แต่สำหรับตัวอักษรทิศทางสำคัญ
- การเคลื่อนไหวใหญ่ ๆ จุดเริ่มที่คงที่ ครั้งละหนึ่งตัว และเกมกระจก ล้วนช่วยได้
- ใจเย็น ฝึกสั้น ๆ และคุยกับครูถ้าเป็นนานหรือมีความยากลำบากอื่นร่วมด้วย
อ่านเพิ่มเติม: ทักษะมิติสัมพันธ์คืออะไร? ต่อบล็อก เขาวงกต และพับกระดาษกับลูก