Lật thẻ tìm cặp là một trong những trò rèn trí nhớ đơn giản nhất: úp các thẻ xuống, lật hai thẻ, tìm cho ra những cặp giống nhau. Không cần mua bộ thẻ nào cả. Một tờ giấy dày, cây kéo và vài cây bút màu là đủ, và cùng con làm thẻ đã là một nửa niềm vui. Bài này nói cách làm thẻ, cách chỉnh trò chơi theo tuổi của con, và cách thay đổi khi bản cơ bản đã quá dễ.
Vì sao lật thẻ là bài tập tốt
- Nhớ vị trí. Con phải nhớ hình nào nằm ở chỗ nào, và cập nhật lại sau mỗi lượt.
- Chú ý cả lượt của người khác. Thẻ người khác lật cũng là manh mối, nên quan sát cũng quan trọng như tự chơi.
- Chờ đến lượt. Như mọi trò chơi bàn cờ hay chơi bài, trò này tập tính kiên nhẫn.
- Ai cũng có thể thắng. Lượt đầu may mắn giúp ích không kém kinh nghiệm, nên trẻ vẫn thắng được người lớn, khiến cả nhà đều thấy vui.
Làm bộ thẻ
- Bìa cứng hoặc giấy dày. Vỏ hộp ngũ cốc cũ rất hợp. Cắt các hình vuông bằng nhau, cỡ lòng bàn tay của trẻ.
- Mỗi hình hai thẻ. Vẽ hoặc tô cùng một hình đơn giản lên hai thẻ: mặt trời, con cá, ngôi nhà, một hình tròn đỏ. Vẽ đơn giản là được; quan trọng là hai thẻ giống nhau.
- Mặt sau giống hệt nhau. Kiểm tra để hình không lộ qua giấy, và không thẻ nào có vết, nếp gấp hay vết bẩn để nhận ra. Cần thì dán thêm một lớp giấy trơn ở mặt sau.
- Để con cùng làm. Trẻ tự vẽ hình thường thích chơi hơn.
- Cất chung một chỗ. Một chiếc phong bì giúp không thất lạc thẻ.
Bao nhiêu cặp ở mỗi độ tuổi
| Tuổi (ước chừng) | Số cặp | Cách xếp |
|---|---|---|
| 4 | 3–4 | Hai hàng ngay ngắn |
| 5–6 | 6–8 | Lưới gọn gàng |
| 7–8 | 10–12 | Lưới lớn hơn |
| 9–10 | 15 trở lên | Lưới, hoặc rải thẻ lung tung |
Mỗi trẻ một khác, nên bảng này chỉ là điểm bắt đầu. Nếu ván chơi kéo dài lê thê hoặc kết thúc bằng bực bội, hãy bớt vài cặp. Nếu hai phút đã xong, hãy thêm vào.
Luật chơi cơ bản
- Trộn thẻ và úp xuống thành hàng.
- Đến lượt, lật hai thẻ để mọi người cùng thấy.
- Hai thẻ giống nhau thì giữ cặp đó. Không giống thì úp lại đúng chỗ cũ.
- Khi đã tìm hết các cặp, ai có nhiều cặp nhất thì thắng.
Muốn nhẹ nhàng hơn thì chơi cùng một đội: đếm xem cần bao nhiêu lượt để tìm hết các cặp, lần sau thử ít lượt hơn.
Biến thể: ghép cặp theo đặc điểm
Khi tìm hai hình giống hệt đã dễ, hãy làm những cặp đi với nhau mà trông không giống nhau:
- Cùng màu, khác đồ vật: quả táo đỏ và quả bóng đỏ.
- Chữ số và số lượng: chữ số 3 và một thẻ có ba chấm.
- Con vật lớn và con của nó: gà mẹ và gà con, mèo mẹ và mèo con.
- Trái ngược nhau: hình tròn to và hình tròn nhỏ, khuôn mặt vui và khuôn mặt buồn.
- Hình và bóng của nó: con cá tô màu và con cá chỉ vẽ cái bóng.
- Với trẻ đã biết đọc: một hình và chữ viết tên của nó.
Mỗi luật mới khiến con phải nghĩ xem hai thứ liên quan với nhau thế nào, chứ không chỉ xem chúng có giống nhau không.
Mẹo nhỏ
- Nói to lên. "Con cá, ở góc trên." Gọi tên thẻ giúp cả nhà dễ nhớ.
- Xếp hàng ngay ngắn trước. Xếp thành lưới dễ hơn rải lung tung, vì vị trí dễ gọi tên hơn.
- Chơi thật. Không cần cố tình thua. Nếu ván chơi chênh lệch quá, bố mẹ tự chấp mình, ví dụ nhắm mắt giữa các lượt.
- Dừng khi còn vui. Một hai ván là đủ.
Trong Dologi, câu đố "Lật thẻ khối" của chủ đề Trí nhớ là một biến thể của ý tưởng này: mỗi cặp là cùng một khối nhưng xoay theo hai hướng khác nhau, nên con vừa phải nhớ vị trí vừa phải nhận ra hình.
Tóm lại
- Bộ thẻ lật tự làm chỉ cần bìa cứng, kéo và bút màu.
- Bắt đầu với ba bốn cặp cho trẻ nhỏ, rồi thêm dần khi con chơi giỏi hơn.
- Mặt sau giống hệt nhau, xếp thẻ thành hàng ngay ngắn, và nói to tên từng thẻ.
- Khi tìm cặp giống hệt đã dễ, hãy ghép theo màu, số, cặp trái ngược hay những mối liên hệ khác.