Giờ làm bài tập mới được hai phút, con đã chui xuống gầm bàn. Bữa tối, con đứng dậy năm lần. Nhiều phụ huynh có con hiếu động băn khoăn liệu con có vấn đề gì không, hay mình đang làm sai điều gì. Với nhiều trẻ, nhu cầu vận động là một phần bình thường của quá trình lớn lên, và có những cách thực tế giúp con tập trung mà không phải chống lại nguồn năng lượng ấy.
Có bình thường không?
Trẻ nhỏ sinh ra để vận động. Chạy nhảy, leo trèo, cựa quậy giúp trẻ khám phá, phát triển cơ thể và thường là giúp trẻ suy nghĩ. Khả năng ngồi yên và tập trung lớn dần theo tuổi và nhờ luyện tập, và mỗi trẻ một khác. Một đứa trẻ năm tuổi chỉ tập trung được một lúc ngắn với việc phải ngồi một chỗ không phải là chuyện lạ.
Nó cũng tùy việc: đứa trẻ không ngồi nổi hết một tờ bài tập có thể xếp tháp nửa tiếng liền. Sự hứng thú, độ khó và mức mệt mỏi đều ảnh hưởng.
Vì sao ngồi yên lại khó
- Nhu cầu vận động thật sự, nhất là sau một ngày dài phải ngồi.
- Mệt hoặc đói. Sự tập trung là thứ mất đi đầu tiên.
- Việc quá dài, quá khó hoặc không thú vị.
- Những thứ gây xao nhãng: tiếng ồn, màn hình gần đó, đồ chơi trên bàn.
- Chưa được chơi vận động đủ từ trước đó trong ngày.
Những cách thực tế để giúp con
- Chia thành khoảng ngắn xen giờ vận động. Mười phút tập trung, rồi hai phút nhảy nhót, rồi quay lại. Một chiếc đồng hồ hẹn giờ nhìn thấy được giúp con biết còn bao lâu.
- Vận động trước, tập trung sau. Chạy một vòng công viên hay nhảy một bài trước giờ làm bài thường giúp ngồi dễ hơn.
- Cho vận động vào việc học. Đếm số lần nhảy, đánh vần khi đi bộ, giải đố khi đứng bên bàn bếp, luyện số với quả bóng.
- Chuẩn bị chỗ ngồi. Bàn gọn gàng, tắt ti vi, chỉ để những đồ cần dùng.
- Mỗi lần một lời dặn. "Trước tiên, lấy bút chì nhé" dễ làm theo hơn một danh sách năm việc.
- Cho con lựa chọn. "Con muốn bắt đầu bằng vẽ hay bằng đếm?" Trẻ hợp tác hơn khi được góp ý kiến.
- Bắt đầu từ điều con thích. Tập đọc với cuốn sách về con vật con yêu thích, tập đếm với những chiếc ô tô đồ chơi.
- Một thứ để tay cầm nắm. Một quả bóng mềm nhỏ để bóp trong lúc nghe có thể giúp vài trẻ giữ phần còn lại của cơ thể yên hơn.
- Nếp sinh hoạt dễ đoán. Biết điều gì đến tiếp theo giúp trẻ bớt bồn chồn.
Biến việc phải ngồi thành việc được vận động
| Việc | Phiên bản vận động |
|---|---|
| Luyện đếm | Đếm số lần nhảy, số bước, số lần đập bóng |
| Học chữ cái | Tìm đồ vật quanh nhà bắt đầu bằng một chữ cái |
| Học thuộc một danh sách | Đi quanh phòng, mỗi bước một mục |
| Nghe kể chuyện | Vừa nghe vừa diễn lại một vài đoạn |
| Phân loại, ghép cặp | Chạy mang thẻ bỏ vào hộp ở đầu kia căn phòng |
Những điều nên tránh
- Dán nhãn kiểu "hư" hay "tăng động". Trẻ thường sống theo những từ người lớn dùng để nói về mình.
- Phạt mọi cử động. Cựa quậy trên ghế không phải là hư.
- Giảng giải dài dòng. Nhắc ngắn gọn, bình tĩnh hiệu quả hơn.
- So sánh với anh chị em hay bạn cùng lớp ngồi yên dễ hơn.
Khi nào nên trao đổi với giáo viên hoặc bác sĩ
Có thể nên xin lời khuyên nếu:
- sự bồn chồn hay khó tập trung rất mạnh và xuất hiện ở nhiều nơi (ở nhà, ở trường, khi chơi với bạn),
- điều đó khiến việc học, tình bạn hay sinh hoạt hằng ngày rất khó khăn,
- con thường có vẻ không vui, bực bội hoặc hay bị khiển trách vì chuyện này,
- bạn có cảm giác có điều gì đó chưa ổn.
Giáo viên có thể cho bạn biết con thế nào so với các bạn cùng tuổi trong lớp, còn bác sĩ có thể tư vấn có cần đánh giá thêm hay không. Hỏi ý kiến không có nghĩa là con có vấn đề; nó chỉ giúp bạn hiểu cách hỗ trợ con tốt nhất.
Trong Dologi, mỗi buổi câu đố đều ngắn, nên con có thể chơi một lượt rồi đi vận động trước lượt tiếp theo.
Tóm lại
- Nhiều trẻ nhỏ thấy ngồi yên rất khó, và khả năng tập trung lớn dần theo tuổi.
- Chia việc thành khoảng ngắn xen giờ vận động, vận động trước rồi mới tập trung, và đưa vận động vào việc học.
- Chuẩn bị chỗ ngồi yên tĩnh, mỗi lần một lời dặn và bắt đầu từ điều con thích.
- Tránh dán nhãn và phạt việc cựa quậy; trao đổi với giáo viên hay bác sĩ nếu khó khăn rõ rệt và ở nhiều nơi.
Đọc thêm: Rèn trí nhớ và khả năng tập trung cho trẻ bằng bài tập 5 phút mỗi ngày.