"Ba tuổi học ngoại ngữ có sớm quá không? Tám tuổi có muộn quá không?" Bố mẹ nghe rất nhiều ý kiến, có những ý kiến kèm lời hứa rất lớn. Câu trả lời thật thì đơn giản hơn: trẻ có thể bắt đầu thích thú với một ngôn ngữ khác ở gần như mọi lứa tuổi, và điều quan trọng nhất không phải là ngày bắt đầu, mà là con gặp ngôn ngữ đó thường xuyên và vui vẻ đến đâu. Bài này nói về độ tuổi, vài điều giúp bố mẹ yên tâm, và gợi ý những trò chơi, nếp sinh hoạt dễ làm ở nhà. Mỗi gia đình một hoàn cảnh, nên hãy chọn điều hợp với nhà mình.
Có "độ tuổi tốt nhất" không?
Không có một độ tuổi đúng duy nhất để bắt đầu.
- Trẻ nhỏ thường giỏi bắt chước âm thanh và không ngại thử. Con học qua bài hát, trò chơi và lặp lại.
- Trẻ lớn hơn hiểu được lời giải thích, đọc được và dùng được những gì đã biết từ tiếng mẹ đẻ. Các con thường tiến bộ nhanh.
- Điều tạo ra khác biệt ở mọi lứa tuổi là tiếp xúc đều đặn, từng chút một, trong những tình huống vui và có ý nghĩa.
Hãy dè chừng những lời hứa con sẽ "song ngữ sau vài tháng". Học một ngôn ngữ cần nhiều thời gian, và mỗi trẻ đi một con đường riêng.
Con có bị lẫn lộn không?
Nhiều bố mẹ lo học thêm ngôn ngữ thứ hai sẽ làm chậm tiếng mẹ đẻ.
- Trẻ có thể tiếp nhận nhiều hơn một ngôn ngữ. Rất nhiều trẻ trên thế giới lớn lên khi nghe hai ngôn ngữ trở lên.
- Trộn từ là chuyện thường gặp khi trẻ biết từ ở hai ngôn ngữ, và thường tự tách dần theo thời gian.
- Giữ vững tiếng nói ở nhà. Tiếp tục trò chuyện, đọc sách và hát bằng ngôn ngữ bố mẹ thạo nhất. Một tiếng mẹ đẻ phong phú là nền tốt cho mọi ngôn ngữ khác.
Nếu bố mẹ lo lắng về khả năng nói nói chung của con, hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia về ngôn ngữ, thay vì tự ý dừng ngôn ngữ thứ hai.
Những trò chơi thử ở nhà
- Bài hát và bài đồng dao có động tác. Bài hát đơn giản kèm động tác (vỗ tay, chỉ bộ phận cơ thể, đếm ngón tay) nối từ với nghĩa.
- Gọi tên đồ vật trong nhà. Chọn vài đồ vật và gọi tên bằng ngôn ngữ mới: cái cốc, cánh cửa, quả bóng. Dán nhãn hình nhỏ lên đó nếu thích.
- Trò "Mẹ nhìn thấy…" bằng ngôn ngữ mới. "Mẹ nhìn thấy một thứ màu đỏ." Bắt đầu với màu sắc và đồ vật đơn giản.
- Nghe và làm theo. Đưa ra hiệu lệnh đơn giản: "Nhảy lên! Chạm vào mũi! Ngồi xuống!" Trẻ rất thích vừa vận động vừa lắng nghe.
- Đếm mọi thứ. Bậc cầu thang, bước chân khi đi dạo, quả nho trên đĩa.
- Chơi bán hàng. Dùng vài từ để mua bán: "Xin chào", "Làm ơn", "Cảm ơn", "Bao nhiêu?"
Mỗi ngày một chút
- Mười phút mỗi ngày tốt hơn một tiếng mỗi tuần. Những khoảnh khắc ngắn, đều đặn dễ duy trì và dễ nhớ hơn.
- Gắn với nếp sinh hoạt. Một bài hát lúc tắm, màu sắc lúc ăn sáng, đếm số trên đường đến trường.
- Lặp lại những thứ con thích. Trẻ thích nghe một bài hát hay câu chuyện nhiều lần, và lặp lại chính là cách từ ngữ ở lại.
Nếu bố mẹ chỉ biết chút ít
Không cần thạo mới giúp được con.
- Cùng học với con. "Mẹ không biết nói câu đó thế nào. Mình cùng tìm nhé" cho con thấy ai cũng đang học.
- Dùng bản thu âm bài hát hay câu chuyện do người nói thạo đọc, và hát theo.
- Đừng lo về giọng. Sự hào hứng của bố mẹ quan trọng hơn phát âm hoàn hảo.
Những điều nên tránh
- Biến nó thành bài kiểm tra. "Nói tiếng Anh cho cô chú nghe đi con!" trước mặt họ hàng có thể khiến con im bặt.
- So sánh con với những trẻ khác có vẻ biết nhiều hơn.
- Để màn hình thành cách học chính trong thời gian dài. Từ ngữ ở lại tốt nhất khi có người trò chuyện và chơi cùng con.
Trong Dologi, bố mẹ có thể chọn ngôn ngữ cho từng người chơi trong khu phụ huynh, với mười ngôn ngữ. Trẻ đã quen cách chơi các câu đố có thể thử chơi bằng một ngôn ngữ khác: hình ảnh vẫn vậy, chỉ có chữ thay đổi.
Tóm lại
- Không có độ tuổi tốt nhất duy nhất; tiếp xúc đều đặn và vui vẻ quan trọng hơn thời điểm bắt đầu.
- Trẻ có thể tiếp nhận nhiều hơn một ngôn ngữ; hãy giữ vững cả tiếng nói ở nhà.
- Dùng bài hát, trò gọi tên, "nghe và làm theo" và trò đóng vai, mỗi ngày một chút.
- Không cần thạo: cùng học với con, tránh kiểm tra và so sánh, và giữ cho mọi thứ vui vẻ.
Đọc thêm: Rèn kỹ năng lắng nghe cho trẻ: trò chơi âm thanh tại nhà