บทความทั้งหมด

คำถามปลายเปิดสำหรับเด็ก: 30 คำถามที่ช่วยให้ลูกคิดได้ลึกขึ้น

หนังสือหนึ่งเล่ม โคมไฟที่เปิดอยู่ และมาสคอตหน้าตาเป็นมิตร

"วันนี้ที่โรงเรียนเป็นอย่างไรบ้าง" "ก็ดี" "ทำอะไรบ้าง" "ไม่ได้ทำอะไร" พ่อแม่หลายคนคงคุ้นกับบทสนทนานี้ดี หลายครั้งปัญหาไม่ได้อยู่ที่ลูก แต่อยู่ที่คำถาม เพราะตอบได้ด้วยคำเดียว คำถามปลายเปิดชวนให้ลูกอธิบาย จินตนาการ และบอกเหตุผล ทำให้ช่วงเวลาธรรมดาในแต่ละวันกลายเป็นโอกาสเล็ก ๆ ในการคิด

คำถามปลายเปิดคืออะไร

คำถามปลายปิดมีคำตอบสั้น ๆ หรือมีคำตอบถูกเพียงข้อเดียว เช่น "สนุกไหม" "อันนี้สีอะไร" ส่วนคำถามปลายเปิดตอบได้หลายแบบและต้องใช้ความคิด เช่น "ตอนไหนสนุกที่สุด เพราะอะไร"

คำถามปลายปิดก็มีประโยชน์ แต่การถามคำถามปลายเปิดสักสองสามข้อในแต่ละวัน ช่วยให้ลูกได้ฝึกอธิบาย จินตนาการ และมองเรื่องต่าง ๆ จากอีกมุมหนึ่ง

30 คำถามสำหรับช่วงเวลาในแต่ละวัน

คำถามเหล่านี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้น ปรับถ้อยคำให้เข้ากับลูกและสถานการณ์ได้เลย

ตอนกินข้าว

  1. วันนี้ช่วงไหนดีที่สุด เพราะอะไร
  2. วันนี้มีอะไรที่ยากบ้างไหม
  3. วันนี้หนูช่วยใคร หรือมีใครช่วยหนูบ้าง
  4. วันนี้หนูสงสัยเรื่องอะไร
  5. ถ้าเพิ่มอะไรได้หนึ่งอย่างในมื้อนี้ หนูจะเพิ่มอะไร
  6. ถ้าพรุ่งนี้หนูเป็นคนทำกับข้าว หนูจะทำอะไร ทำอย่างไร

ระหว่างเดินทาง

  1. หนูคิดว่าตึกนั้นใช้ทำอะไร รู้ได้อย่างไร
  2. ถ้าเปลี่ยนอะไรในสวนสาธารณะนี้ได้หนึ่งอย่าง หนูจะเปลี่ยนอะไร
  3. หนูคิดว่ารถพวกนี้กำลังจะไปไหนกัน
  4. หนูได้ยินเสียงอะไรบ้าง เสียงนั้นมาจากอะไร
  5. หนูคิดว่าถนนเส้นนี้เมื่อนานมาแล้วหน้าตาเป็นอย่างไร
  6. เรากลับบ้านทางอื่นได้อีกไหม

ก่อนนอน

  1. วันนี้อะไรทำให้หนูหัวเราะ
  2. ถ้ามีความสามารถของสัตว์ได้หนึ่งวัน หนูจะเลือกสัตว์อะไร
  3. พรุ่งนี้หนูอยากลองทำอะไร
  4. สัปดาห์นี้หนูภูมิใจเรื่องอะไร
  5. หนูคิดว่าตอนกลางคืนของเล่นของหนูทำอะไรกัน
  6. ถ้าถามใครก็ได้หนึ่งคำถาม หนูจะถามใคร และถามว่าอะไร

ตอนเล่นและประดิษฐ์

  1. หนูกำลังสร้างอะไร แล้วต่อไปจะเป็นอย่างไร
  2. ถ้าไม่มีกาว เราใช้อะไรแทนได้บ้าง
  3. ทำอย่างไรให้มันสูงขึ้น แข็งแรงขึ้น หรือเร็วขึ้น
  4. ถ้าเราเปลี่ยนกติกาของเกมนี้หนึ่งข้อ จะเกิดอะไรขึ้น
  5. ของพวกนี้แบ่งกลุ่มแบบอื่นได้อย่างไรอีก
  6. ตรงไหนที่ยาก แล้วหนูหาทางแก้ได้อย่างไร

ตอนอ่านหนังสือและนิทาน

  1. หนูคิดว่าทำไมตัวละครถึงทำแบบนั้น
  2. ถ้าเป็นหนู หนูจะทำอย่างไร
  3. หนูคิดว่าเรื่องนี้จะจบอย่างไร
  4. ถ้าเรื่องนี้เกิดขึ้นในเมืองของเรา จะต่างไปอย่างไร
  5. หนูอยากเป็นเพื่อนกับตัวละครไหน เพราะอะไร
  6. ถ้าถามคนเขียนหนังสือเล่มนี้ได้หนึ่งคำถาม หนูจะถามอะไร

ถามต่อเมื่อลูกตอบสั้น

คำตอบแรกมักจะสั้น การถามต่ออย่างนุ่มนวลช่วยให้ลูกเล่ามากขึ้น

  • "เล่าให้ฟังอีกหน่อยสิ"
  • "ทำไมหนูคิดอย่างนั้น"
  • "หนูรู้ได้อย่างไร"
  • "มีอะไรอีกไหม"
  • "แล้วต่อไปจะเกิดอะไรขึ้น"

เมื่อลูกตอบว่า "ไม่รู้"

  • รอสักครู่ นับในใจถึงห้า การคิดต้องใช้เวลา
  • ให้เลือกจากสองอย่าง "ตอนเช้าสนุกกว่า หรือตอนบ่ายสนุกกว่า"
  • พ่อแม่ตอบก่อน "วันนี้แม่ดีใจที่สุดตอนหาที่จอดรถได้หน้าประตูพอดี"
  • ถามให้เล็กลง "ตอนกินข้าวกลางวัน หนูนั่งข้างใคร"
  • ลองถามใหม่ทีหลัง เด็กหลายคนเล่ามากกว่าตอนนั่งรถ ตอนอาบน้ำ หรือก่อนนอน มากกว่าตอนเพิ่งเลิกเรียน

สิ่งที่มักทำให้บทสนทนาสะดุด

  • ถามติด ๆ กันหลายข้อ คำถามดี ๆ หนึ่งสองข้อให้ความรู้สึกเหมือนคุยกัน แต่สิบข้อติดกันจะเหมือนการสอบ
  • แก้ทุกคำตอบ คำถามปลายเปิดไม่ได้มีคำตอบถูกเพียงข้อเดียว ฟังให้จบก่อนแล้วค่อยบอกความเห็นของเรา
  • ถามแต่เรื่องคะแนน คำถามเกี่ยวกับความคิด ความรู้สึก และจินตนาการ ชวนให้ลูกคิดได้มากกว่า "ทำถูกไหม"

สรุป

  • คำถามปลายเปิดตอบได้หลายแบบ และชวนให้ลูกอธิบายและจินตนาการ
  • ถามคำถามปลายเปิดสักไม่กี่ข้อตอนกินข้าว ระหว่างเดินทาง ก่อนนอน และตอนเล่นก็เพียงพอ
  • คำตอบสั้น ๆ เปิดต่อได้ด้วย "เล่าให้ฟังอีกหน่อยสิ" หรือ "ทำไมหนูคิดอย่างนั้น"
  • เมื่อลูกตอบว่า "ไม่รู้" ให้เวลา ให้ตัวเลือก และเล่าคำตอบของเราให้ฟังก่อน

อ่านเพิ่มเติม: ความคิดสร้างสรรค์: ช่วยให้ลูกหาได้มากกว่าหนึ่งวิธี